Vấn đề: nông sản muốn vào siêu thị, xuất khẩu — “không rõ nguồn gốc” có bán được? Trả lời nhanh: ngày càng khó. Truy xuất nguồn gốc nông sản đang từ “lợi thế cạnh tranh” thành nghĩa vụ: cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ghi chép, lưu trữ thông tin từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, bảo đảm truy xuất được khi cần — phục vụ an toàn thực phẩm và là điều kiện vào chuỗi phân phối hiện đại, xuất khẩu.
Nghĩa vụ truy xuất
- Ghi chép: nhật ký sản xuất (giống, phân bón, thuốc BVTV, ngày thu hoạch), thông tin thu mua, vận chuyển, chế biến, phân phối — mỗi khâu ghi lại, mắt xích không đứt.
- Lưu trữ: hồ sơ truy xuất được lưu trữ trong thời hạn quy định, sẵn sàng cung cấp khi cơ quan quản lý kiểm tra hoặc khi có sự cố an toàn thực phẩm.
- Tem nhãn: sản phẩm mang thông tin truy xuất (mã QR, tem nhãn) để người tiêu dùng, cơ quan quản lý tra cứu được nguồn gốc.
Ai chịu trách nhiệm?
Cơ sở sản xuất (nông dân, HTX, trang trại, doanh nghiệp AgriTech): ghi chép trung thực quá trình sản xuất. Cơ sở kinh doanh, phân phối (thương lái, siêu thị, xuất khẩu): lưu thông tin thu mua, không trộn lẫn sản phẩm không rõ nguồn gốc, không làm giả tem nhãn truy xuất. Làm giả thông tin truy xuất — “hô biến” nông sản thường thành VietGAP/hữu cơ — là gian lận thương mại, bị xử phạt nặng.
Truy xuất số và công nghệ
Xu hướng hiện nay là truy xuất số: mã QR, blockchain, IoT ghi nhận tự động từ đồng ruộng đến kệ hàng. Doanh nghiệp AgriTech có lợi thế ở đây — hệ thống dữ liệu IoT sẵn có dễ dàng tích hợp truy xuất. Nhưng công nghệ chỉ là công cụ: dữ liệu đầu vào phải trung thực — “rác vào, rác ra”, tem QR đẹp không cứu được hồ sơ giả.
Câu hỏi thường gặp
1. Truy xuất nguồn gốc là bắt buộc?
Ngày càng trở thành nghĩa vụ: cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ghi chép, lưu trữ thông tin từ sản xuất đến tiêu thụ; là điều kiện vào chuỗi phân phối hiện đại và xuất khẩu.
2. Ai phải ghi chép truy xuất?
Mọi mắt xích: sản xuất (nhật ký canh tác), thu mua, vận chuyển, chế biến, phân phối — mắt xích nào cũng ghi, không đứt đoạn.
3. Làm giả tem truy xuất thì sao?
Là gian lận thương mại: bị xử phạt vi phạm hành chính nặng; “hô biến” nông sản thường thành VietGAP/hữu cơ còn vi phạm quy định về chứng nhận.
4. Truy xuất số bằng blockchain có bắt buộc?
Không bắt buộc công nghệ cụ thể — quan trọng là thông tin trung thực, đầy đủ, tra cứu được. Công nghệ số (QR, blockchain, IoT) là công cụ nâng cao độ tin cậy.
5. Xuất khẩu cần truy xuất thế nào?
Nước nhập khẩu yêu cầu truy xuất theo tiêu chuẩn của họ (GlobalGAP, chứng nhận hữu cơ…) — doanh nghiệp xuất khẩu phải xây dựng hệ thống truy xuất đáp ứng yêu cầu thị trường đích.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
