EU là thị trường hấp dẫn nhưng có hàng rào kỹ thuật về hóa chất cao nhất thế giới; REACH (EC 1907/2006) kiểm soát hóa chất trong mọi sản phẩm lưu thông tại EU, kể cả hàng nhập khẩu. Không nắm rõ REACH, doanh nghiệp có thể bị từ chối nhận hàng hoặc mất hợp đồng dài hạn.
1. REACH áp dụng thế nào với sản phẩm nhựa nhập khẩu
REACH là quy định khung của EU về đăng ký, đánh giá, cấp phép và hạn chế hóa chất, áp dụng cho hầu hết sản phẩm lưu thông tại EU. Sản phẩm nhựa thành phẩm được xếp vào nhóm “vật phẩm” — đối tượng được tạo hình cụ thể trong sản xuất; hóa chất trong nhựa như phụ gia dẻo hóa, chất ổn định, phẩm màu vì vậy đều thuộc phạm vi điều chỉnh. Nghĩa vụ đăng ký hóa chất về nguyên tắc đặt lên nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu tại EU, chứ không trực tiếp đặt lên nhà xuất khẩu ngoài EU. Tuy nhiên, nhà nhập khẩu EU luôn yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam cung cấp đầy đủ thông tin thành phần, phiếu an toàn hóa chất và cam kết về chất bị hạn chế, vì họ chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý EU.
2. Danh mục SVHC và nghĩa vụ thông báo
Trọng tâm cần theo dõi là danh mục các chất đáng quan ngại ở mức rất cao (SVHC) do Cơ quan Hóa chất châu Âu (ECHA) công bố và cập nhật định kỳ. Khi vật phẩm chứa chất thuộc danh mục này vượt 0,1% khối lượng, nhà cung cấp phải cung cấp thông tin an toàn cho bên nhận hàng và, khi đáp ứng điều kiện, phải thông báo cho ECHA. Vì danh mục được bổ sung thường xuyên, doanh nghiệp nên: rà soát công thức mỗi khi thay đổi nguyên liệu, phụ gia; yêu cầu nhà cung cấp ký cam kết về SVHC; kiểm nghiệm định kỳ hoặc đột xuất tại phòng thử nghiệm có năng lực. Chi phí kiểm nghiệm luôn rẻ hơn nhiều so với thu hồi lô hàng tại cảng EU.
3. Danh mục hạn chế và chuẩn bị hồ sơ tuân thủ
Bên cạnh SVHC, REACH còn có danh mục hạn chế (Phụ lục XVII) với các chất bị hạn chế hoặc cấm trong từng nhóm sản phẩm cụ thể — ví dụ một số phthalate trong đồ chơi trẻ em. Doanh nghiệp phải đối chiếu từng dòng sản phẩm với danh mục hiện hành, vì chất được phép trong bao bì công nghiệp có thể bị cấm trong đồ dùng trẻ em. Về hồ sơ, nên xây dựng bộ tài liệu gồm bảng thành phần nguyên liệu, phiếu an toàn hóa chất đầu vào, kết quả kiểm nghiệm SVHC và chất bị hạn chế, cùng bản tuyên bố tuân thủ gửi đối tác EU. Nên đưa điều khoản bảo đảm tuân thủ REACH vào hợp đồng mua bán: ai chịu trách nhiệm khi phát hiện vi phạm, cơ chế kiểm tra và phân bổ chi phí thu hồi, để tránh tranh chấp khi lô hàng gặp sự cố.
Kết luận
REACH không phải rào cản không thể vượt qua mà là bộ quy tắc doanh nghiệp xuất khẩu sang EU buộc phải thuộc nằm lòng. Nắm vững cơ chế đăng ký, theo dõi danh mục SVHC, đối chiếu danh mục hạn chế và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ giúp giữ vững thị trường EU và biến tuân thủ thành lợi thế.
Câu hỏi thường gặp
1. Doanh nghiệp Việt Nam có phải trực tiếp đăng ký REACH không?
Thông thường không. Nghĩa vụ đăng ký hóa chất theo REACH đặt lên nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu đặt tại EU. Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sản phẩm nhựa sang EU nên làm việc với đối tác nhập khẩu EU để xác định ai chịu trách nhiệm đăng ký, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin thành phần sản phẩm để đối tác hoàn thành nghĩa vụ. Trong một số mô hình, doanh nghiệp có thể chỉ định đại diện độc quyền tại EU.
2. Sản phẩm nhựa chứa SVHC vượt 0,1% thì sao?
Khi sản phẩm chứa một chất trong danh mục ứng viên SVHC với nồng độ trên 0,1% khối lượng, nhà cung cấp phải cung cấp thông tin an toàn cho bên nhận hàng trong chuỗi cung ứng và, trong trường hợp đáp ứng điều kiện, phải thông báo cho Cơ quan Hóa chất châu Âu (ECHA). Doanh nghiệp xuất khẩu cần kiểm soát công thức phối trộn, yêu cầu nhà cung cấp nguyên liệu cam kết về SVHC và kiểm nghiệm khi cần thiết.
3. Làm sao tra cứu danh mục SVHC mới nhất?
Danh mục ứng viên SVHC được ECHA cập nhật định kỳ, thường mỗi năm hai lần. Doanh nghiệp nên tra cứu trực tiếp trên trang thông tin chính thức của ECHA trước mỗi đợt xuất khẩu hoặc khi thay đổi nguyên liệu, phụ gia. Không nên dựa vào danh mục đã lưu từ lâu vì một chất mới có thể vừa được bổ sung và làm phát sinh nghĩa vụ thông báo.
4. REACH có cấm chất nào trong đồ nhựa không?
REACH quy định danh mục hạn chế (Phụ lục XVII) liệt kê các chất bị hạn chế hoặc cấm trong từng nhóm sản phẩm và mục đích sử dụng cụ thể, ví dụ một số phthalate trong đồ chơi trẻ em và sản phẩm chăm sóc trẻ em. Doanh nghiệp cần đối chiếu từng dòng sản phẩm nhựa của mình với danh mục hạn chế hiện hành, thay vì cho rằng toàn bộ chất đều bị cấm hoặc đều được phép.
5. Cần chuẩn bị hồ sơ gì để chứng minh tuân thủ REACH?
Bộ hồ sơ tuân thủ thường gồm: bảng thành phần nguyên liệu, phiếu an toàn hóa chất (SDS) của nguyên liệu đầu vào, kết quả kiểm nghiệm SVHC và các chất bị hạn chế, cùng tuyên bố tuân thủ REACH gửi đối tác EU. Các tài liệu này cũng là căn cứ để đưa điều khoản bảo đảm tuân thủ REACH vào hợp đồng mua bán với nhà nhập khẩu, phân định trách nhiệm khi có tranh chấp.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.