Tình huống: một chủ nhà xưởng muốn lắp điện mặt trời mái nhà để “tự sản tự tiêu”, nhưng lúng túng: có phải xin giấy phép không, điện dư bán cho ai, giá bao nhiêu? Nghị định 135/2024/NĐ-CP (ban hành 22/10/2024) là văn bản trả lời — nhưng là văn bản “đang sống”, với nhiều đề xuất sửa đổi trên bàn.
Nguyên tắc cốt lõi: tự sản, tự tiêu là chính
Tinh thần của Nghị định 135/2024: khuyến khích tổ chức, cá nhân lắp đặt điện mặt trời mái nhà để phục vụ nhu cầu sử dụng tại chỗ, giảm áp lực lên lưới điện quốc gia. Hệ thống không đấu nối hoặc có đấu nối với lưới điện quốc gia đều được điều chỉnh, nhưng logic ưu tiên là tiêu thụ tại chỗ — không phải làm “nhà máy điện mini để bán điện”. Đây là điểm khác biệt căn bản với thời FIT (giá cố định ưu đãi) trước đây: chính sách hiện tại không khuyến khích bán điện ồ ạt lên lưới.
Điện dư: được bán nhưng có trần
Điểm được quan tâm nhất: điện dư được phát lên lưới, nhưng không vượt quá 10% công suất lắp đặt — và giá mua điện dư do cơ quan có thẩm quyền quy định (thấp hơn nhiều so với giá FIT thời hoàng kim). Thực tế triển khai: nhiều chủ đầu tư “vỡ mộng” vì tính toán hiệu quả dựa trên kỳ vọng bán điện như thời FIT; bài toán đúng của ĐMTMN tự sản tự tiêu là tiết kiệm tiền điện mua từ lưới (giá bán lẻ cao), không phải doanh thu bán điện dư.
Miễn trừ giấy phép và đề xuất sửa đổi
Nghị định 135/2024 có cơ chế miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực cho hệ thống quy mô nhỏ phục vụ tự tiêu thụ — giảm đáng kể thủ tục so với dự án điện thương mại. Về thủ tục: đăng ký/thông báo với cơ quan có thẩm quyền và thỏa thuận đấu nối với đơn vị điện lực (nếu có đấu nối lưới). Hiện Bộ Công Thương đang đề xuất sửa đổi Nghị định 135/2024 theo hướng: nâng trần bán điện dư, đơn giản hóa thủ tục đăng ký và làm rõ cơ chế kết hợp pin lưu trữ — nhà đầu tư nên theo dõi dự thảo trước khi chốt quy mô hệ thống.
Hành động khuyến nghị
1. Tính hiệu quả theo “tiền điện tiết kiệm được”, không theo “tiền bán điện dư”. 2. Thiết kế công suất bám sát nhu cầu tự tiêu thụ + trần 10% điện dư. 3. Làm thủ tục đăng ký và thỏa thuận đấu nối trước khi lắp đặt. 4. Theo dõi dự thảo sửa đổi Nghị định 135/2024 — có thể thay đổi bài toán trong 2026.
Câu hỏi thường gặp
Công suất nào được miễn giấy phép điện lực?
Nghị định 135/2024/NĐ-CP có cơ chế miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực cho hệ thống điện mặt trời mái nhà quy mô nhỏ phục vụ tự sản, tự tiêu — giảm đáng kể thủ tục so với dự án điện thương mại. Quy mô cụ thể và điều kiện miễn trừ tra theo văn bản; hệ thống lớn hoặc có mục đích thương mại thì vẫn chịu quản lý như dự án điện thông thường.
Điện dư có được bán lên lưới, giá bao nhiêu?
Được, nhưng phần điện dư phát lên lưới không vượt quá 10% công suất lắp đặt; giá mua điện dư do cơ quan có thẩm quyền quy định, thấp hơn nhiều so với giá FIT trước đây. Bài toán hiệu quả đúng là tiết kiệm tiền điện mua từ lưới, không phải doanh thu bán điện dư.
Thủ tục đăng ký, đấu nối thế nào?
Đăng ký/thông báo với cơ quan có thẩm quyền và ký thỏa thuận đấu nối với đơn vị điện lực nếu hệ thống có đấu nối lưới. Nên hoàn tất thủ tục trước khi lắp đặt để tránh phải tháo dỡ, điều chỉnh.
Đề xuất sửa đổi Nghị định 135/2024 có gì?
Bộ Công Thương đang đề xuất sửa đổi theo hướng: nâng trần bán điện dư, đơn giản hóa thủ tục đăng ký và làm rõ cơ chế kết hợp pin lưu trữ. Nhà đầu tư nên theo dõi dự thảo trước khi chốt quy mô hệ thống vì có thể thay đổi bài toán trong 2026.
Kết hợp pin lưu trữ với điện mặt trời mái nhà: chính sách thế nào?
Hiện cơ chế kết hợp lưu trữ (BESS) với ĐMTMN tự sản tự tiêu chưa hoàn chỉnh — đây là một trong các nội dung được đề xuất làm rõ trong đợt sửa đổi Nghị định 135/2024. Lắp pin thời điểm này cần tính toán kỹ hiệu quả khi chưa có cơ chế giá dịch vụ lưu trữ.
Điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu khác gì thời FIT?
Thời FIT (đã hết): giá mua điện cố định ưu đãi, khuyến khích bán điện lên lưới. Nghị định 135/2024: ưu tiên tiêu thụ tại chỗ, điện dư bán lên lưới bị giới hạn 10% công suất với giá thấp — chính sách không khuyến khích làm “nhà máy điện mini để bán điện”.
