Tình huống: chị Hằng livestream mỗi tối, nhận order hàng thời trang từ Quảng Châu: khách đặt, chuyển khoản trước, chị gom đơn, nhập hàng về rồi giao. Mỗi tháng doanh thu 2 tỷ đồng nhưng chị chưa kê khai thuế, cũng không làm thủ tục hải quan — hàng về qua “đường tiểu ngạch”. Chị đối mặt với những rủi ro pháp lý nào?
Hàng order xuyên biên giới: vẫn phải khai báo hải quan
Mô hình “nhận order, gom đơn, nhập hàng” về bản chất là nhập khẩu hàng hóa để kinh doanh, dù được thực hiện qua livestream. Mọi lô hàng nhập khẩu vào Việt Nam đều phải khai báo hải quan theo Luật Hải quan 54/2014/QH13 (sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15). Hàng về qua “đường tiểu ngạch” không khai báo là hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới (Điều 188, 189 Bộ luật Hình sự 2015) — với doanh thu 2 tỷ đồng/tháng, quy mô vi phạm đủ để xem xét trách nhiệm hình sự chứ không chỉ xử phạt hành chính. Thực tiễn lực lượng chức năng đang siết chặt kiểm tra các “kho hàng order”, đầu nậu gom đơn livestream — đây là trọng điểm chống buôn lậu trong thương mại điện tử xuyên biên giới.
Nghĩa vụ thuế: không có “vùng miễn thuế” cho livestream
Doanh thu từ livestream bán hàng order là thu nhập chịu thuế đầy đủ. Cá nhân kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026); nếu hoạt động có tổ chức quy mô lớn, cơ quan thuế có thể yêu cầu đăng ký doanh nghiệp và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Tại khâu nhập khẩu, hàng hóa chịu thuế nhập khẩu, thuế GTGT khâu nhập khẩu. Điểm đặc thù của hàng order: vì hàng được đặt trước, thanh toán trước, thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế và hóa đơn cần được xác định đúng — không thể viện cớ “hàng chưa về nên chưa có doanh thu” để trì hoãn kê khai khi tiền đã thu. Cơ quan thuế đối chiếu dòng tiền ngân hàng, dữ liệu livestream, đơn vị vận chuyển — việc “không kê khai” trong thời đại số gần như chắc chắn bị phát hiện khi quy mô đã lớn.
Trách nhiệm của người livestream bán hàng order
Người livestream bán hàng order là “người bán” theo Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026) và chịu đầy đủ nghĩa vụ: xác thực danh tính (VNeID), công khai thông tin, bảo đảm chất lượng hàng hóa, chính sách đổi trả. Đồng thời là “người chuyển tải quảng cáo” theo Luật 75/2025/QH15 sửa đổi Luật Quảng cáo (hiệu lực 01/01/2026): nội dung livestream có yếu tố bán hàng phải minh bạch, không thổi phồng công dụng, xuất xứ hàng hóa. Hàng order có đặc thù “khách không được xem hàng trước” nên nghĩa vụ thông tin càng nặng: phải mô tả trung thực chất liệu, xuất xứ, thời gian hàng về; hàng về không đúng mô tả thì khách có quyền từ chối nhận, yêu cầu hoàn tiền.
Câu hỏi thường gặp
Gom đơn chung với bạn bè (không lấy lãi) có phải kê khai thuế?
Nếu thực sự không có mục đích kinh doanh, không hưởng chênh lệch thì không phải hoạt động kinh doanh. Nhưng ranh giới mong manh: gom đơn thường xuyên, quy mô lớn, có hưởng phí “công gom đơn” thì cơ quan thuế có thể xác định là kinh doanh và yêu cầu kê khai.
Hàng order bị hải quan giữ thì ai chịu trách nhiệm với khách?
Người bán (chủ livestream) chịu trách nhiệm với khách hàng: hoàn tiền hoặc giao hàng đúng hẹn theo cam kết. Rủi ro hải quan là rủi ro kinh doanh của người bán, không được chuyển cho khách — trừ khi đã thỏa thuận rõ ràng từ đầu (điều hiếm khi xảy ra và khó được chấp nhận).
Livestream bán hàng order cho khách ở nước ngoài thì sao?
Đó là xuất khẩu (nếu hàng từ Việt Nam đi) hoặc thương mại xuyên biên giới, chịu sự điều chỉnh của pháp luật hải quan, thuế của các bên liên quan. Người livestream cần tìm hiểu quy định của nước đến về thuế nhập khẩu, tiêu chuẩn sản phẩm.
