Trong các cấu phần của Trung tâm tài chính quốc tế theo Nghị quyết 222/2025/QH15, sàn giao dịch là cấu phần được thị trường chờ đợi nhất và cũng là cấu phần có khung pháp lý mỏng nhất. Nghị quyết mới dừng ở định hướng hình thành sàn giao dịch hàng hóa và sàn giao dịch tài sản số trong IFC; mô hình cấp phép cụ thể chưa được ban hành, nên bài viết này tách bạch phần định hướng đã rõ khỏi phần vẫn thuần túy là dự kiến.
Định hướng của Nghị quyết 222/2025/QH15: có sàn, nhưng chưa có luật chơi chi tiết
Nghị quyết 222/2025/QH15 xác lập IFC tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng cùng cơ chế thành viên, và trong cấu trúc thị trường của trung tâm có định hướng tổ chức các sàn giao dịch chuyên biệt, gồm sàn giao dịch hàng hóa và giao dịch tài sản số. Đây là tuyên bố ở cấp nghị quyết của Quốc hội: nó khẳng định chủ trương và thẩm quyền xây dựng cơ chế, nhưng không tự nó tạo ra giấy phép, không quy định điều kiện vốn cho đơn vị vận hành sàn và không liệt kê danh mục tài sản được giao dịch.
Hệ quả thực tiễn là tại ngày 21/10/2026, chưa tổ chức nào có thể nộp một bộ hồ sơ xin cấp phép sàn IFC hoàn chỉnh, vì chưa có cơ quan đầu mối, biểu mẫu và tiêu chí xét duyệt được công bố. Doanh nghiệp quan tâm nên theo dõi hai tầng văn bản sắp tới: nghị định của Chính phủ hướng dẫn Nghị quyết 222/2025/QH15 và quy chế của cơ quan điều hành IFC tại từng thành phố, nơi mô hình cấp phép nhiều khả năng sẽ được cụ thể hóa.
Tài sản số trong IFC phải đặt cạnh khung thí điểm tài sản mã hóa toàn quốc
Khi nói tới sàn tài sản số trong IFC, không thể bỏ qua Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa trên phạm vi toàn quốc. Hai khung này có nguy cơ chồng lấn: một bên là cơ chế thí điểm chuyên ngành do cơ quan quản lý tài chính chủ trì, một bên là cơ chế đặc thù theo lãnh thổ của IFC. Cho đến khi có văn bản phân định, giả định thận trọng là giao dịch tài sản mã hóa trong IFC vẫn phải tôn trọng các nguyên tắc của khung thí điểm toàn quốc, trừ phần được Nghị quyết 222/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn sau này quy định ngoại lệ rõ ràng.
Về loại tài sản, hiện chưa có danh mục chính thức cho sàn IFC. Thị trường thường nhắc tới hàng hóa phái sinh gắn với nông sản, kim loại, năng lượng và các tài sản số đã được nhận diện trong khung thí điểm, nhưng tất cả đều ở trạng thái dự kiến. Nhà đầu tư không nên ký cam kết phát hành hay niêm yết dựa trên danh mục suy đoán này, mà nên thiết kế sản phẩm theo hướng mô-đun để điều chỉnh khi danh mục thật được công bố.
Điều kiện vận hành sàn: phần có thể chuẩn bị ngay dù chưa có quy chế cấp phép
Kinh nghiệm từ các thị trường có sàn giao dịch được cấp phép cho thấy ba nhóm điều kiện gần như chắc chắn xuất hiện trong quy chế IFC: năng lực tài chính và vốn của tổ chức vận hành; hạ tầng công nghệ gồm hệ thống khớp lệnh, lưu ký và thanh toán bù trừ có khả năng giám sát theo thời gian thực; và quản trị rủi ro gồm quy tắc giao dịch, cơ chế ngắt mạch, tách biệt tài sản khách hàng và phòng chống rửa tiền. Đây là nhận định chuẩn bị dựa trên thông lệ, không phải trích dẫn quy định IFC, và bài viết ghi rõ tính chất đó để người đọc không nhầm thành yêu cầu đã ban hành.
Kênh tham gia của nhà đầu tư nước ngoài cũng chưa được định hình: khả năng cao là tham gia gián tiếp qua thành viên giao dịch là thành viên IFC, thay vì mở tài khoản trực tiếp tại sàn. Trong lúc chờ quy chế, việc doanh nghiệp làm ngay được là đăng ký sự quan tâm với cơ quan điều hành IFC, xây dựng năng lực tuân thủ nội bộ và theo dõi tiến trình ban hành văn bản qua từng kỳ họp của Chính phủ.
Câu hỏi thường gặp
Sàn giao dịch hàng hóa và tài sản số trong IFC được cấp phép theo mô hình nào?
Hiện mới có mô hình dự kiến. Nghị quyết 222/2025/QH15 định hướng hình thành sàn giao dịch chuyên biệt trong IFC, nhưng tính đến 21/10/2026 chưa có nghị định hay quy chế nào quy định cơ quan cấp phép, tiêu chí và trình tự cấp phép cho sàn. Mô hình nhiều khả năng sẽ gồm giấy phép thành lập và hoạt động do cơ quan có thẩm quyền cấp trên cơ sở đăng ký thành viên IFC, song doanh nghiệp phải chờ văn bản chính thức trước khi lập kế hoạch theo mốc thời gian cụ thể.
Những loại tài sản số nào được dự kiến giao dịch trên sàn trong IFC?
Chưa có danh mục chính thức. Phần dự kiến được thị trường thảo luận gồm các tài sản số thuộc phạm vi khung thí điểm tài sản mã hóa theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và hàng hóa cơ sở phục vụ giao dịch phái sinh như nông sản, kim loại, năng lượng. Mọi danh mục ngoài văn bản của cơ quan điều hành IFC đều là suy đoán; nhà đầu tư chỉ nên cam kết khi danh mục và điều kiện niêm yết được công bố bằng văn bản.
Điều kiện về vốn, hạ tầng và quản trị rủi ro cho tổ chức vận hành sàn là gì?
Chưa có điều kiện IFC được ban hành để trích dẫn. Trên cơ sở thông lệ cấp phép sàn giao dịch, tổ chức vận hành nên chuẩn bị trước ba nhóm: vốn và năng lực tài chính đủ cho vận hành liên tục; hạ tầng khớp lệnh, lưu ký, thanh toán bù trừ và giám sát giao dịch; và khung quản trị rủi ro gồm tách biệt tài sản khách hàng, quy tắc ngắt mạch và phòng chống rửa tiền. Đây là chuẩn bị đón đầu, không phải điều kiện đã có hiệu lực tại IFC.
Nhà đầu tư nước ngoài tham gia giao dịch trên sàn IFC qua kênh nào?
Kênh chính thức chưa được quy định. Kịch bản thận trọng nhất là nhà đầu tư nước ngoài tham gia qua thành viên giao dịch đã đăng ký thành viên IFC, tương tự cách nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam qua công ty chứng khoán. Việc mở tài khoản trực tiếp, nếu được cho phép, sẽ phải kèm cơ chế quản lý ngoại hối riêng cho dòng tiền vào và ra khỏi IFC, và cơ chế đó cũng đang chờ hướng dẫn.
Chuẩn bị hồ sơ đón đầu quy chế sàn IFC cùng FLAT Law Firm
FLAT Law Firm giúp doanh nghiệp muốn vận hành hoặc tham gia sàn IFC xây dựng bản đồ chuẩn bị theo hai lớp: lớp tuân thủ có thể hoàn thiện ngay như quản trị rủi ro và phòng chống rửa tiền, và lớp hồ sơ chờ quy chế như điều kiện vốn và danh mục tài sản. Cách làm này giúp doanh nghiệp không mất vị thế chờ đợi, đồng thời không cam kết vượt quá những gì Nghị quyết 222/2025/QH15 đã thực sự quy định.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng