Ngưỡng 750 triệu euro không đo quy mô của công ty con tại Việt Nam — nó đo doanh thu hợp nhất toàn cầu của tập đoàn. Một nhà máy Việt Nam doanh thu khiêm tốn vẫn rơi vào Pillar Two nếu công ty mẹ tối cao của nó thuộc tập đoàn có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên trong ít nhất hai của bốn năm tài chính liền kề. Đây là lý do các tập đoàn EU và Mỹ đang phải tính lại bài toán Việt Nam dù công ty con của họ chưa từng nghĩ mình là đối tượng của một cải cách thuế toàn cầu.
Việt Nam áp dụng Pillar Two thế nào: QDMTT và IIR
Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết 107/2023/QH15 áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu từ kỳ tính thuế 2024, và Nghị định 236/2025/NĐ-CP hiệu lực từ 15/10/2025 hướng dẫn chi tiết. Hai cơ chế chạy song song: thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT) thu phần thuế còn thiếu ngay tại Việt Nam khi thuế suất hiệu dụng của đơn vị hợp thành dưới 15%; và quy định tổng hợp thu nhập (IIR) áp cho công ty mẹ tại Việt Nam có đơn vị ở nước ngoài chịu thuế thấp. Nhờ QDMTT đạt chuẩn, phần thuế bổ sung của nhà máy Việt Nam được nộp tại Việt Nam thay vì bị nước của công ty mẹ thu theo IIR của họ — điều này giữ nguồn thu trong nước nhưng không giảm tổng gánh nặng cho tập đoàn.
Ưu đãi thuế Việt Nam còn ý nghĩa gì sau Pillar Two
Ưu đãi không biến mất nhưng bị chặn trần: nếu tập đoàn thuộc diện Pillar Two, mọi khoản miễn, giảm thuế tại Việt Nam kéo thuế suất hiệu dụng xuống dưới 15% sẽ bị thu hồi phần chênh lệch qua thuế bổ sung, trừ phần liên quan đến nội dung kinh tế thực (trừ đi theo tài sản hữu hình và chi phí lương theo công thức substance carve-out). Hệ quả là ưu đãi theo thời gian (miễn bốn năm, giảm chín năm) mất dần giá trị với tập đoàn lớn, trong khi ưu đãi gắn với chi phí thực — hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu phát triển qua Quỹ hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP — lại giữ được giá trị vì hỗ trợ bằng tiền hoặc khấu trừ chi phí ít bị trung hòa hơn miễn thuế suất.
Tập đoàn EU, Mỹ nên cấu trúc lại điều gì ngay bây giờ
Ba việc không thể trì hoãn: thứ nhất, tính thuế suất hiệu dụng theo từng quốc gia (jurisdictional ETR) cho năm 2024 và 2025 bằng dữ liệu báo cáo theo quốc gia (CbCR), vì kỳ kê khai thuế bổ sung đầu tiên đã bắt đầu theo Nghị định 236/2025; thứ hai, rà soát lại mọi cam kết ưu đãi trong giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và văn bản của tỉnh để lượng hóa phần ưu đãi sẽ bị trung hòa, làm căn cứ đàm phán lại gói hỗ trợ phi thuế; thứ ba, chuẩn hóa dữ liệu kế toán của công ty con Việt Nam theo chuẩn GloBE — chênh lệch giữa kế toán Việt Nam và báo cáo hợp nhất là nguồn sai sót lớn nhất khi tính lợi nhuận GloBE. Tập đoàn ngoài ngưỡng 750 triệu euro không chịu Pillar Two và vẫn hưởng ưu đãi như cũ, nên ngưỡng doanh thu hợp nhất phải được xác nhận chính thức trước mọi quyết định tái cấu trúc.
Kết luận và bước tiếp theo
Pillar Two không làm Việt Nam kém hấp dẫn đi một cách đồng đều — nó làm ưu đãi thuế thuần túy kém hấp dẫn, đồng thời nâng giá trị của lao động, hạ tầng, điện và tốc độ thủ tục, những thứ không bị thu hồi bởi thuế bổ sung. Tập đoàn nào tính lại bài toán bằng số liệu ETR thật thay vì thuế suất danh nghĩa sẽ ra quyết định đúng; tập đoàn nào vẫn đàm phán ưu đãi như trước 2024 sẽ ký được những cam kết mà cơ chế mới đã vô hiệu hóa một phần.
Câu hỏi thường gặp
1. Ngưỡng 750 triệu euro áp dụng thế nào?
Đo trên doanh thu hợp nhất của công ty mẹ tối cao: đạt từ 750 triệu euro trong ít nhất hai của bốn năm tài chính liền kề trước năm xác định nghĩa vụ là thuộc diện, theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP, bất kể công ty con Việt Nam lớn hay nhỏ.
2. Ưu đãi thuế Việt Nam còn ý nghĩa sau Pillar Two không?
Còn nhưng bị chặn ở thuế suất hiệu dụng 15%: phần ưu đãi kéo xuống dưới 15% bị thu hồi qua thuế bổ sung QDMTT, trừ phần gắn với nội dung kinh tế thực. Hỗ trợ chi phí như đào tạo, nghiên cứu phát triển giữ giá trị tốt hơn miễn giảm thuế suất.
3. Nghị định 236/2025 yêu cầu doanh nghiệp làm gì?
Xác định tư cách người nộp thuế bổ sung, đăng ký và kê khai thuế bổ sung theo QDMTT hoặc IIR, tính thuế suất hiệu dụng theo dữ liệu GloBE và nộp phần thuế còn thiếu tới mức 15% cho các năm từ kỳ tính thuế 2024.
4. Tập đoàn nên cấu trúc lại thế nào trước Pillar Two?
Tính ETR theo quốc gia bằng dữ liệu CbCR, lượng hóa ưu đãi bị trung hòa để đàm phán hỗ trợ phi thuế, và chuẩn hóa dữ liệu kế toán công ty con theo GloBE. Trước hết phải xác nhận tập đoàn có thật sự vượt ngưỡng 750 triệu euro hay không.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng