Năm 2026, tuổi nghỉ hưu ở điều kiện lao động bình thường là sáu mươi mốt tuổi sáu tháng với nam và năm mươi bảy tuổi với nữ, những con số tưởng nhỏ nhưng làm thay đổi toàn bộ bài toán nhân sự: hợp đồng với lao động sắp đến tuổi hưu kéo dài thêm, kế hoạch kế cận bị lệch nhịp, và chi phí đóng bảo hiểm của doanh nghiệp tăng theo thời gian làm việc thực tế. Bộ phận nhân sự không thể tiếp tục dùng mốc sáu mươi và năm mươi lăm của thói quen cũ để lập quy hoạch.
1. Căn cứ pháp lý
Cơ sở pháp lý là Điều 169 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14: tuổi nghỉ hưu tăng theo lộ trình, mỗi năm nam tăng ba tháng cho đến khi đạt sáu mươi hai tuổi vào năm 2028, nữ tăng bốn tháng cho đến khi đạt sáu mươi tuổi vào năm 2035. Cùng hệ thống là quy định về hợp đồng lao động với người cao tuổi tại Điều 167, điều kiện nghỉ hưu trước tuổi cho lao động làm nghề nặng nhọc, độc hại hoặc suy giảm khả năng lao động, và chế độ hưởng lương hưu của pháp luật bảo hiểm xã hội.
2. Đọc lộ trình đúng cho từng năm sinh
Lỗi phổ biến nhất là áp một tuổi nghỉ hưu chung cho mọi lao động đến tuổi trong năm: tuổi nghỉ hưu được xác định theo tháng sinh của từng người đối chiếu bảng lộ trình, nên hai lao động cùng sinh một năm nhưng khác tháng có thể nghỉ ở hai thời điểm khác nhau. Nhân sự cần lập danh sách lao động trong vòng năm năm tới tuổi hưu kèm tháng sinh, giới tính và điều kiện làm việc để tính đúng ngày đủ tuổi cho từng cá nhân.
Nhóm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc và nhóm suy giảm khả năng lao động theo giám định có thể nghỉ sớm hơn tuổi lộ trình tối đa năm năm hoặc hơn theo điều kiện riêng; ngược lại lao động có trình độ chuyên môn cao có thể thỏa thuận kéo dài thời gian làm việc sau tuổi nghỉ hưu. Ba nhóm này phải được quản trị bằng ba quy trình khác nhau, tránh áp một mẫu thông báo nghỉ hưu cho tất cả.
3. Quyền của lao động cao tuổi và nghĩa vụ của doanh nghiệp
Người lao động sau tuổi nghỉ hưu vẫn làm việc được bảo vệ bởi hợp đồng lao động dành cho người cao tuổi: không được sắp xếp làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ảnh hưởng sức khỏe trừ khi có đồng ý và đủ điều kiện, được ưu tiên rút ngắn thời giờ làm việc hoặc làm việc không trọn thời gian theo thỏa thuận. Doanh nghiệp cũng không được đơn phương lấy lý do đến tuổi nghỉ hưu để chấm dứt hợp đồng khi người lao động chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc chưa có thỏa thuận.
Về bảo hiểm, lao động đã hưởng lương hưu mà tiếp tục làm việc theo hợp đồng mới có chế độ đóng bảo hiểm xã hội khác với lao động chưa hưởng, và doanh nghiệp phải chi trả khoản tương đương nghĩa vụ đóng vào thu nhập của người lao động theo quy định. Bộ phận nhân sự cần phối hợp với kế toán bảo hiểm để không đóng trùng hoặc đóng thiếu, hai lỗi đều bị truy thu và phạt khi thanh tra bảo hiểm đối chiếu dữ liệu tuổi với dữ liệu đóng.
4. Doanh nghiệp điều chỉnh quy hoạch nhân sự ra sao
Tác động trực tiếp nhất là đường cong tuổi của đội ngũ bị kéo dài: vị trí chủ chốt do lao động lớn tuổi nắm giữ sẽ trống muộn hơn dự tính cũ từ một đến hai năm, làm chậm lộ trình thăng tiến của lớp kế cận và tăng nguy cơ mất người giỏi ở tầng trung vì chờ đợi quá lâu. Quy hoạch kế cận vì vậy phải chuyển từ kế hoạch theo mốc tuổi cố định sang kế hoạch theo ngày đủ tuổi hưu của từng cá nhân, kèm phương án bàn giao tri thức có thời hạn rõ ràng.
Ở chiều tích cực, lộ trình tăng tuổi hưu giữ lại lao động giàu kinh nghiệm trong bối cảnh tuyển dụng khó; doanh nghiệp nên thiết kế vai trò cố vấn, đào tạo nội bộ bán thời gian cho nhóm gần hưu, giảm cường độ công việc nặng và đầu tư khám sức khỏe nghề nghiệp để giữ năng suất. Chi phí y tế và bảo hiểm tăng thêm cho nhóm lao động lớn tuổi cần được dự toán trong ngân sách nhân sự từ năm 2026, thay vì phát sinh bất ngờ khi từng trường hợp đến hạn.
5. Câu hỏi thường gặp
Tuổi nghỉ hưu năm 2026 là bao nhiêu (nam, nữ)?
Ở điều kiện lao động bình thường, năm 2026 nam đủ sáu mươi mốt tuổi sáu tháng, nữ đủ năm mươi bảy tuổi theo lộ trình Điều 169 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Tuổi cụ thể của từng người tính theo tháng sinh đối chiếu bảng lộ trình; đích cuối là nam sáu mươi hai tuổi vào năm 2028 và nữ sáu mươi tuổi vào năm 2035.
Lao động cao tuổi: quyền và chính sách của doanh nghiệp?
Người cao tuổi tiếp tục làm việc theo hợp đồng riêng: không bị bố trí làm nghề nặng nhọc, độc hại ảnh hưởng sức khỏe nếu không đồng ý và đủ điều kiện, được thỏa thuận rút ngắn giờ làm hoặc làm không trọn thời gian. Doanh nghiệp không được lấy lý do đến tuổi hưu để đơn phương chấm dứt khi người lao động chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, và phải xử lý đúng chế độ đóng bảo hiểm cho nhóm đã hưởng lương hưu.
Nghỉ hưu trước tuổi: điều kiện, chế độ?
Lao động làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn hoặc suy giảm khả năng lao động theo kết luận giám định y khoa có thể nghỉ hưu sớm hơn tuổi lộ trình theo điều kiện và số năm đóng bảo hiểm xã hội tương ứng. Mức hưởng lương hưu bị giảm trừ theo số năm nghỉ sớm, trừ một số trường hợp đặc thù, nên người lao động cần được tư vấn tính toán trước khi quyết định.
Doanh nghiệp nên điều chỉnh quy hoạch nhân sự, đào tạo kế cận?
Chuyển quy hoạch từ mốc tuổi cố định sang ngày đủ tuổi hưu của từng cá nhân, lập danh sách lao động trong năm năm tới tuổi kèm tháng sinh và điều kiện làm việc. Đường cong tuổi kéo dài làm chậm trống vị trí chủ chốt một đến hai năm, nên cần phương án bàn giao tri thức có thời hạn và vai trò cố vấn bán thời gian cho nhóm gần hưu để giữ lớp kế cận không rời đi vì chờ đợi.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng