Câu trả lời ngắn là vẫn nên xin — nhưng phải định giá lại từng khoản ưu đãi bằng con số sau QDMTT, thay vì con số danh nghĩa trên giấy chứng nhận đầu tư. Một kỳ miễn thuế nghe rất lớn có thể chỉ còn giữ được một phần giá trị sau thuế bổ sung, trong khi một khoản hỗ trợ khiêm tốn ngoài thuế lại giữ nguyên từng đồng. Bài này hướng dẫn cách thiết kế lại gói ưu đãi trong thời Pillar Two.
Phân tích theo tình huống
Sai lầm phổ biến nhất hiện nay là so sánh các địa điểm đầu tư bằng thuế suất ưu đãi danh nghĩa. Với tập đoàn thuộc diện, bảng so sánh đúng phải có thêm một cột: ETR sau QDMTT và giá trị ưu đãi còn giữ được. Hai dự án cùng thuế suất ưu đãi 10% nhưng khác nhau về mật độ lao động và tài sản sẽ giữ được giá trị rất khác nhau, vì khoản loại trừ thực chất bảo vệ phần lợi nhuận thường lệ của dự án có nhà máy thật.
Thiết kế gói ưu đãi vì thế dịch chuyển theo ba hướng. Hướng một: ưu tiên các khoản hỗ trợ được GloBE đối xử như thu nhập hoặc nằm ngoài thuế — hỗ trợ tiền mặt cho đào tạo, R&D, hạ tầng — thay vì thêm năm miễn thuế. Hướng hai: gắn ưu đãi với thực chất, tức là đầu tư thật vào lao động và tài sản tại Việt Nam để tối đa hóa phần loại trừ và phần lợi nhuận được bảo vệ. Hướng ba: sắp xếp thời gian, đưa giai đoạn hưởng ưu đãi sâu vào những năm chuyển tiếp đầu khi tỷ lệ loại trừ còn cao và dự án chưa đạt lợi nhuận đỉnh.
Với dự án đang chuẩn bị hồ sơ xin ưu đãi, điều quan trọng là đàm phán trên bản đồ đầy đủ: liệt kê mọi hình thức hỗ trợ cơ quan cấp phép có thể cho — thuế, đất đai, hạ tầng, đào tạo, thủ tục — rồi định giá từng khoản theo giá trị sau QDMTT trước khi chốt lựa chọn. Đàm phán chỉ xoay quanh số năm miễn giảm thuế trong thời Pillar Two là đàm phán trên phần giá trị dễ bị thu hồi nhất của gói hỗ trợ.
Cơ sở pháp lý cần nắm
- Cơ chế thu hồi tại Nghị định 236/2025/NĐ-CP: ưu đãi làm ETR giảm dưới 15% bị thu hồi qua thuế bổ sung trên lợi nhuận vượt mức — giá trị thực của ưu đãi thuế suất chỉ còn trên phần lợi nhuận thường lệ được loại trừ thực chất bảo vệ.
- Phân biệt tín dụng thuế theo GloBE: tín dụng hoàn lại đủ điều kiện được coi là thu nhập trong phép tính GloBE, giữ giá trị tốt hơn; tín dụng không hoàn lại làm giảm trực tiếp thuế thuộc phạm vi và bị thu hồi tương ứng qua ETR.
- Hỗ trợ ngoài hệ thống thuế — Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP, hỗ trợ đào tạo và hạ tầng — không làm giảm thuế thuộc phạm vi nên không bị QDMTT thu hồi.
- Yếu tố thời gian: tỷ lệ loại trừ thực chất cao hơn trong giai đoạn chuyển tiếp, nên cùng một ưu đãi thuế có giá trị thực cao hơn trong những năm đầu áp dụng so với giai đoạn sau.
Việc cần làm ngay
- Định giá lại mọi ưu đãi hiện có và đang xin theo giá trị sau QDMTT, tách phần bị thu hồi trên lợi nhuận vượt mức.
- Trong đàm phán dự án mới, đưa hỗ trợ ngoài thuế và tín dụng hoàn lại đủ điều kiện lên trước ưu đãi thuế suất trong thứ tự ưu tiên.
- Thiết kế cấu trúc dự án gắn với thực chất tại Việt Nam để phần lợi nhuận thường lệ được loại trừ bảo vệ tối đa.
- Lên lịch hưởng ưu đãi có tính đến lịch giảm dần của tỷ lệ loại trừ chuyển tiếp và đường cong lợi nhuận dự án.
Câu hỏi thường gặp
Đang hưởng miễn thuế 4 năm thì có nên từ bỏ để đổi hỗ trợ khác không?
Không tự ý từ bỏ: ưu đãi đã cấp vẫn giữ giá trị trên phần lợi nhuận thường lệ và trong các năm cơ chế an toàn. Việc đánh giá phải dựa trên mô hình số cụ thể của dự án; chỉ khi đàm phán gói cho giai đoạn đầu tư mới, thứ tự ưu tiên giữa các hình thức hỗ trợ mới thực sự thay đổi.
Tín dụng thuế hoàn lại khác gì miễn thuế về mặt QDMTT?
Miễn thuế làm giảm trực tiếp thuế thuộc phạm vi, kéo ETR xuống và bị thu hồi qua thuế bổ sung. Tín dụng hoàn lại đủ điều kiện được GloBE ghi nhận như một khoản thu nhập làm tăng mẫu số thay vì giảm tử số, nên phần lớn giá trị của nó sống sót qua phép tính thuế tối thiểu.
Ưu đãi cho dự án mở rộng giai đoạn hai nên chọn hình thức nào?
Ưu tiên hỗ trợ gắn với chi phí thật của giai đoạn mở rộng — đào tạo lao động mới, R&D, hạ tầng phục vụ nhà máy — và hỗ trợ từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư nếu đủ điều kiện. Ưu đãi thuế suất cho giai đoạn hai vẫn có ích nhưng nên được định giá sau QDMTT khi so sánh với các hình thức kia.
Cơ quan cấp phép có chấp nhận đàm phán lại gói ưu đãi vì Pillar Two không?
Với dự án mới, việc trình bày gói hỗ trợ đa dạng là thực tế đang diễn ra và phù hợp chính sách thu hút đầu tư chất lượng cao. Với cam kết đã cấp, thay đổi phải qua thủ tục điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư; doanh nghiệp cần tư vấn pháp lý để không làm mất các quyền đã được bảo đảm.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng