Một chủ vườn sầu riêng ở Đắk Lắk livestream bán hàng mỗi tối, doanh thu tháng cao nhất 3 tỷ đồng. Cuối năm, cơ quan thuế mời lên làm việc vì chưa kê khai thuế thương mại điện tử; đồng thời một khách hàng khiếu nại “sầu riêng Thái” giao đến là giống khác, sàn thương mại điện tử yêu cầu shop bồi thường và khóa gian hàng 7 ngày. Bán nông sản online là kênh tăng trưởng nhanh — và là nơi rủi ro pháp lý đến cùng lúc từ ba hướng: sàn, thuế, người mua.
Khung pháp lý: Luật TMĐT 122/2025 và NĐ 248/2026
Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 (thông qua ngày 10/12/2025, hiệu lực 01/7/2026) và Nghị định 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của luật (ký 30/6/2026, hiệu lực 01/7/2026) là khung điều chỉnh hoạt động mua bán trên môi trường mạng — thay thế Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Nghị định 85/2021/NĐ-CP, hai văn bản này hết hiệu lực từ 01/7/2026. Chủ quản nền tảng TMĐT phải đăng ký hoạt động với Bộ Công Thương; điểm mới cốt lõi là nền tảng phải xác thực điện tử danh tính người bán trước khi cho phép đăng bán (nghĩa vụ xác thực áp dụng từ 01/01/2027), và mạng xã hội có chức năng giao dịch cũng được quản như nền tảng TMĐT. Người bán nông sản trên sàn — dù là hộ gia đình — vẫn là “người bán” chịu nghĩa vụ về thông tin hàng hóa, chất lượng và giải quyết khiếu nại; người livestream bán hàng và người làm tiếp thị liên kết cũng thuộc diện phải xác thực danh tính như người bán.
Nghĩa vụ người bán nông sản online
Thông tin đăng bán phải trung thực: giống, xuất xứ, tiêu chuẩn (VietGAP…), hạn sử dụng, điều kiện bảo quản. Với nông sản tươi sống, cam kết về thời gian giao hàng và điều kiện vận chuyển là điểm tranh chấp nhiều nhất — “giao trong 48 giờ” mà không có chuỗi lạnh đồng nghĩa với hàng hỏng đến tay khách. Người bán còn phải thực hiện chính sách đổi trả, bảo hành theo quy định của sàn và pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đánh giá ảo, “seeding” khen ngợi gian dối có thể bị xử lý vì hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Trách nhiệm của chủ sàn
Theo Luật TMĐT 122/2025 và Nghị định 248/2026, chủ sàn TMĐT có nghĩa vụ kiểm tra, giám sát hàng hóa của người bán; gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận yêu cầu của cơ quan nhà nước và ngăn nội dung vi phạm tái xuất hiện dưới tên gọi khác (cơ chế notice-and-stay-down); lưu trữ thông tin định danh người bán, dữ liệu giao dịch và dữ liệu hình ảnh, âm thanh livestream tối thiểu 1 năm; phối hợp giải quyết tranh chấp, khiếu nại. Sàn không làm tròn nghĩa vụ theo luật mà để xảy ra thiệt hại cho người tiêu dùng phải liên đới bồi thường cùng người bán. Khi người bán vi phạm (hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận xuất xứ), sàn có quyền áp dụng chế tài theo quy chế hoạt động đã công bố: cảnh cáo, hạn chế hiển thị, khóa gian hàng. Người bán cần đọc kỹ quy chế sàn trước khi “lên sóng” — đó chính là “luật chơi” có hiệu lực hợp đồng.
Thuế với bán hàng online và livestream
Cá nhân, hộ kinh doanh bán nông sản qua sàn TMĐT, mạng xã hội, livestream có doanh thu đến ngưỡng phải thực hiện nghĩa vụ thuế (kê khai, nộp thuế GTGT, thuế TNCN theo quy định về thuế đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử). Cơ quan thuế hiện nay đối chiếu dữ liệu từ sàn, đơn vị vận chuyển và dòng tiền ngân hàng — “bán chui” qua livestream với doanh thu lớn là rủi ro truy thu và phạt. Hộ kinh doanh nên đăng ký hộ kinh doanh và kê khai ngay từ đầu thay vì chờ bị gọi lên.
Câu hỏi thường gặp
1. Bán nông sản qua Facebook cá nhân có phải đăng ký sàn TMĐT không?
Không — tài khoản Facebook cá nhân không phải là “nền tảng TMĐT” phải đăng ký; nghĩa vụ đăng ký và xác thực thuộc về chủ quản nền tảng. Nhưng người bán vẫn chịu nghĩa vụ về chất lượng hàng hóa, ATTP, thông tin trung thực và nghĩa vụ thuế khi có doanh thu đến ngưỡng. Lưu ý: theo Luật TMĐT 122/2025, mạng xã hội có chức năng giao dịch cũng được quản như nền tảng TMĐT — nền tảng phải xác thực danh tính người bán trên đó, kể cả người bán qua livestream.
2. Bị sàn khóa gian hàng oan thì khiếu nại ở đâu?
Trước hết khiếu nại theo cơ chế giải quyết tranh chấp trong quy chế hoạt động của sàn. Nếu không thỏa đáng, có thể khởi kiện dân sự theo hợp đồng sử dụng dịch vụ sàn, hoặc phản ánh đến cơ quan quản lý thương mại điện tử khi sàn vi phạm nghĩa vụ của mình.
3. Livestream nói quá về công dụng nông sản có bị phạt không?
Có thể. Quảng cáo sai sự thật về chất lượng, công dụng hàng hóa bị xử phạt hành chính về quảng cáo; nếu gây thiệt hại cho người mua còn phải bồi thường. Với thực phẩm, mọi tuyên bố về công dụng sức khỏe phải có căn cứ và tuân thủ quy định về quảng cáo thực phẩm.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng