Công ty kiểm toán có vốn nước ngoài thành lập tại Việt Nam ra sao?

Kiểm toán độc lập là ngành dịch vụ có điều kiện đặc thù tại Việt Nam: thị trường mở cho vốn nước ngoài theo cam kết hội nhập, nhưng mọi công ty kiểm toán, dù vốn trong nước hay nước ngoài, đều phải tổ chức theo đúng hình thức và điều kiện của Luật Kiểm toán độc lập. Nhà đầu tư nước ngoài muốn lập công ty kiểm toán tại Việt Nam vì vậy phải thiết kế đồng thời bài toán doanh nghiệp và bài toán kiểm toán viên hành nghề.

Hình thức pháp lý bắt buộc: công ty trách nhiệm hữu hạn

Luật Kiểm toán độc lập 67/2011/QH12 quy định doanh nghiệp kiểm toán được thành lập theo các hình thức gồm công ty trách nhiệm hữu hạn từ hai thành viên trở lên, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân, trong đó công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân gắn với kiểm toán viên hành nghề trong nước. Với nhà đầu tư nước ngoài, hình thức khả thi là công ty trách nhiệm hữu hạn có vốn đầu tư nước ngoài, đăng ký ngành nghề kiểm toán và được Bộ Tài chính cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán sau khi đáp ứng các điều kiện luật định.

Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán mới là giấy phép hành nghề thật sự của doanh nghiệp; giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp một mình không cho phép công ty ký hợp đồng kiểm toán. Doanh nghiệp kiểm toán phải duy trì điều kiện trong suốt quá trình hoạt động, và Bộ Tài chính kiểm tra định kỳ, đình chỉ hoặc thu hồi giấy chứng nhận khi điều kiện không còn được đáp ứng, trong đó điều kiện về số lượng kiểm toán viên hành nghề là điều kiện hay bị mất nhất khi nhân sự biến động.

Điều kiện vốn và kiểm toán viên hành nghề

Theo Nghị định 17/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kiểm toán độc lập, công ty kiểm toán theo hình thức trách nhiệm hữu hạn phải có vốn điều lệ tối thiểu năm tỷ đồng, và người đại diện theo pháp luật, giám đốc hoặc tổng giám đốc của doanh nghiệp kiểm toán phải là kiểm toán viên hành nghề. Doanh nghiệp kiểm toán phải có tối thiểu số lượng kiểm toán viên hành nghề theo quy định, được cấp giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán và làm việc toàn thời gian tại doanh nghiệp.

Với kiểm toán viên nước ngoài, người đã có chứng chỉ kiểm toán viên ở nước ngoài có thể được công nhận và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề tại Việt Nam khi đáp ứng điều kiện về kiểm tra pháp luật Việt Nam và các yêu cầu liên quan theo quy định của Bộ Tài chính. Đây là mắt xích quyết định với công ty kiểm toán vốn nước ngoài: thiếu đội kiểm toán viên đăng ký hành nghề đủ số lượng tối thiểu, công ty dù đủ vốn vẫn không được cấp hoặc bị dừng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.

Phạm vi hoạt động và nghĩa vụ tuân thủ

Công ty kiểm toán có vốn nước ngoài tại Việt Nam cung cấp dịch vụ kiểm toán và các dịch vụ bảo đảm, tư vấn được phép như mọi doanh nghiệp kiểm toán khác, không bị phân biệt về danh mục khách hàng theo yếu tố vốn. Doanh nghiệp kiểm toán bắt buộc phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp, thực hiện kiểm soát chất lượng dịch vụ và chịu sự kiểm tra chất lượng của Bộ Tài chính cùng tổ chức nghề nghiệp.

Một lưu ý chiến lược là độc lập nghề nghiệp: công ty kiểm toán không được cung cấp cho cùng một khách hàng các dịch vụ xung đột với tính độc lập của kiểm toán theo chuẩn mực và quy định, và kiểm toán viên hành nghề phải tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Mạng lưới kiểm toán quốc tế vào Việt Nam thường tách rõ pháp nhân kiểm toán tại Việt Nam với các pháp nhân tư vấn thuế và tư vấn giao dịch trong cùng mạng lưới để quản trị xung đột này.

Câu hỏi thường gặp

Thành lập công ty kiểm toán có vốn nước ngoài thì điều kiện kinh doanh gì?

Hình thức khả thi là công ty trách nhiệm hữu hạn có vốn đầu tư nước ngoài theo Luật Kiểm toán độc lập 67/2011/QH12, vì hình thức công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân kiểm toán gắn với kiểm toán viên hành nghề trong nước. Sau đăng ký doanh nghiệp, công ty phải được Bộ Tài chính cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán, và giấy chứng nhận này mới là điều kiện để ký hợp đồng kiểm toán.

Vốn tối thiểu bao nhiêu?

Theo Nghị định 17/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kiểm toán độc lập, vốn điều lệ tối thiểu của công ty kiểm toán trách nhiệm hữu hạn là năm tỷ đồng. Vốn phải được góp đủ theo tiến độ đăng ký và duy trì trong quá trình hoạt động; giảm vốn xuống dưới mức tối thiểu hoặc không duy trì các điều kiện khác là căn cứ để Bộ Tài chính đình chỉ hoặc thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

Kiểm toán viên phải có chứng chỉ gì?

Kiểm toán viên hành nghề tại Việt Nam phải có giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán do Bộ Tài chính cấp, xây trên nền chứng chỉ kiểm toán viên. Kiểm toán viên nước ngoài đã có chứng chỉ hành nghề ở nước ngoài có thể được công nhận để cấp giấy chứng nhận đăng ký hành nghề tại Việt Nam khi đáp ứng điều kiện về hành nghề và kiểm tra pháp luật Việt Nam liên quan theo quy định của Bộ Tài chính. Kiểm toán viên chỉ ký báo cáo kiểm toán khi đăng ký hành nghề gắn với một doanh nghiệp kiểm toán đủ điều kiện và làm việc toàn thời gian tại doanh nghiệp đó.

Giấy phép xin ở đâu?

Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán do Bộ Tài chính cấp, sau khi doanh nghiệp hoàn tất đăng ký doanh nghiệp theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn. Bộ Tài chính cũng là cơ quan kiểm tra việc duy trì điều kiện, kiểm tra chất lượng và đình chỉ hoặc thu hồi giấy chứng nhận. Hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận nộp tại Bộ Tài chính theo trình tự của Luật Kiểm toán độc lập 67/2011/QH12 và Nghị định 17/2012/NĐ-CP.

Kết luận cho nhà đầu tư vào dịch vụ kiểm toán

Lập công ty kiểm toán có vốn nước ngoài tại Việt Nam là bài toán hai lớp: pháp nhân trách nhiệm hữu hạn có vốn điều lệ đạt chuẩn và một đội kiểm toán viên đăng ký hành nghề đủ số lượng được duy trì liên tục. Lớp thứ hai mới là nút thắt thật sự, và nên được xây dựng trước cả khi nộp hồ sơ thành lập.