Năng lượng và năng lượng tái tạo
Dự án năng lượng tại Việt Nam hiếm khi dừng ở một bộ hồ sơ. Một dự án điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối, điện rác hay một hệ thống tự sản xuất – tự tiêu thụ trên mái nhà xưởng đều phải đi qua nhiều lớp: chủ trương đầu tư và quy hoạch, đất đai, xây dựng, đấu nối, hợp đồng mua bán điện, thu xếp vốn và cam kết với bên cho vay. Rủi ro thường xuất hiện ở chỗ các lớp này được xử lý rời rạc, không theo một trình tự thống nhất.
Tóm tắt nhanh: năng lượng tái tạo
| Phù hợp với | Chủ đầu tư dự án phát điện, doanh nghiệp sản xuất muốn lắp điện mặt trời mái nhà, bên mua điện và nhà đầu tư mua lại dự án. |
|---|---|
| Tài liệu trọng tâm | Chủ trương đầu tư, hồ sơ quy hoạch, hồ sơ đất đai, thỏa thuận đấu nối và hợp đồng mua bán điện. |
| Điểm cần kiểm tra | Tình trạng quy hoạch, tiến độ, điều kiện đấu nối, cơ chế giá, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và điều kiện của bên cho vay. |
Năng lượng tái tạo: dịch vụ dành cho ai?
- Nhà đầu tư trong nước và nước ngoài phát triển dự án nguồn điện mới.
- Doanh nghiệp sản xuất, khu công nghiệp, kho vận muốn lắp đặt điện mặt trời mái nhà để tự dùng hoặc giảm chi phí điện.
- Bên mua điện lớn quan tâm tới cơ chế mua bán điện trực tiếp với đơn vị phát điện năng lượng tái tạo.
- Nhà đầu tư nhận chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ dự án đã có, cần thẩm định pháp lý trước khi xuống tiền.
- Tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư cần đánh giá hồ sơ pháp lý dự án trước khi tài trợ.
FLAT LAW FIRM hỗ trợ gì?
- Đánh giá tính khả thi pháp lý ban đầu: quy hoạch, địa điểm, đất đai, khả năng đấu nối và hình thức đầu tư phù hợp.
- Hỗ trợ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, đăng ký đầu tư và các thủ tục sau cấp phép.
- Rà soát và đàm phán hợp đồng mua bán điện, hợp đồng đấu nối, hợp đồng thuê mái, hợp đồng EPC và hợp đồng vận hành – bảo dưỡng.
- Thẩm định pháp lý dự án phục vụ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hoặc chuyển nhượng dự án.
- Tư vấn cấu trúc tài trợ dự án, bảo đảm khoản vay và các cam kết với bên cho vay.
- Xử lý vướng mắc trong quá trình triển khai: chậm tiến độ, điều chỉnh dự án, tranh chấp với nhà thầu hoặc bên mua điện.
Rủi ro thường gặp
- Mua lại dự án khi hồ sơ quy hoạch, chấp thuận chủ trương hoặc tiến độ đã có vấn đề chưa được làm rõ.
- Thỏa thuận đấu nối chưa được xác nhận nhưng hợp đồng EPC đã ký và thiết bị đã đặt.
- Lắp đặt điện mặt trời mái nhà trên công trình chưa hoàn công hoặc chưa đủ điều kiện về kết cấu, phòng cháy chữa cháy.
- Hợp đồng thuê mái không tách bạch quyền sở hữu hệ thống, trách nhiệm khi chấm dứt và xử lý khi bên thuê nhà xưởng thay đổi.
- Cấu trúc sở hữu nước ngoài không được kiểm tra trước, dẫn tới phải tái cấu trúc giữa chừng.
- Cơ chế giá và cơ chế thanh toán trong hợp đồng mua bán điện không tương thích với yêu cầu của bên cho vay.
Hồ sơ nên chuẩn bị
- Văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và hồ sơ pháp lý của chủ đầu tư.
- Hồ sơ đất đai, hợp đồng thuê đất hoặc thuê mái, giấy phép xây dựng và hồ sơ hoàn công.
- Thỏa thuận đấu nối, hồ sơ kỹ thuật và các văn bản trao đổi với đơn vị điện lực.
- Hợp đồng mua bán điện, hợp đồng EPC, hợp đồng vận hành và các phụ lục đã ký.
- Tiến độ thực tế của dự án và các văn bản của cơ quan nhà nước về tiến độ, xử phạt hoặc yêu cầu điều chỉnh.
Trình tự đánh giá một dự án năng lượng
Chúng tôi thường đánh giá theo bốn lớp, theo đúng thứ tự, vì một vấn đề ở lớp trên sẽ làm mất giá trị công việc đã làm ở lớp dưới. Lớp thứ nhất là quyền phát triển: dự án có nằm trong quy hoạch hoặc kế hoạch thực hiện quy hoạch hay không, chủ trương đầu tư còn hiệu lực không, tiến độ đã được điều chỉnh hợp lệ chưa.
Lớp thứ hai là quyền sử dụng địa điểm: đất, mái nhà xưởng hoặc mặt nước đã có cơ sở pháp lý ổn định chưa, thời hạn còn lại có dài hơn thời hạn của hợp đồng mua bán điện và thời hạn vay hay không. Lớp thứ ba là quyền bán điện: khả năng đấu nối, công suất được tiếp nhận, cơ chế giá áp dụng và các điều kiện tiên quyết trong hợp đồng.
Lớp thứ tư là khả năng tài trợ và chuyển nhượng: bên cho vay và nhà đầu tư kế tiếp có chấp nhận bộ hồ sơ này hay không. Nhiều dự án đủ điều kiện vận hành nhưng vẫn khó bán hoặc khó vay, vì một sai sót nhỏ ở lớp thứ nhất hoặc thứ hai chưa được xử lý dứt điểm.
Khung pháp lý tham chiếu
Hoạt động điện lực tại Việt Nam hiện được điều chỉnh bởi Luật Điện lực số 61/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/02/2025, cùng hệ thống nghị định và thông tư hướng dẫn. Bên cạnh đó, dự án năng lượng còn chịu sự điều chỉnh của pháp luật đầu tư, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường và pháp luật chuyên ngành theo từng loại hình nguồn điện.
Cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, cũng như cơ chế phát triển điện mặt trời tự sản xuất – tự tiêu thụ, được quy định tại các nghị định riêng và đã được sửa đổi, thay thế nhiều lần kể từ năm 2024. Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia và kế hoạch thực hiện quy hoạch cũng đã được điều chỉnh. Vì vậy, điều kiện áp dụng, cơ chế giá và trình tự thủ tục cần được đối chiếu với văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm triển khai từng dự án cụ thể, thay vì dựa vào thông tin của giai đoạn trước.
Toàn văn Luật Điện lực 2024 và các nghị định hướng dẫn có thể tra cứu tại Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ; thông tin về quy hoạch và cơ chế phát triển điện lực được công bố tại Bộ Công Thương.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp lắp điện mặt trời trên mái nhà xưởng của chính mình có phải xin phép không?
Tùy quy mô, mục đích sử dụng và việc có bán phần điện dư lên lưới hay không. Ngay cả khi thủ tục đơn giản, vẫn cần kiểm tra điều kiện về kết cấu công trình, phòng cháy chữa cháy và hồ sơ hoàn công.
Nhà đầu tư nước ngoài có được sở hữu 100% dự án năng lượng tái tạo không?
Trong nhiều trường hợp là có, nhưng cần kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường theo pháp luật đầu tư và các điều kiện chuyên ngành theo từng loại hình dự án, địa điểm cụ thể.
Mua lại dự án đã có giấy phép có an toàn hơn tự phát triển không?
Không hẳn. Dự án đã có giấy phép rút ngắn thời gian nhưng mang theo toàn bộ lịch sử pháp lý của nó, gồm cả sai sót về tiến độ, đất đai hoặc nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành.
Hợp đồng mua bán điện có thể đàm phán được đến mức nào?
Phụ thuộc vào loại hình dự án và bên mua. Với hợp đồng theo mẫu, phần đàm phán được thường nằm ở phụ lục kỹ thuật, điều kiện tiên quyết và cơ chế xử lý khi một bên không thực hiện đúng.
Bên cho vay thường yêu cầu gì về hồ sơ pháp lý?
Thông thường là tính đầy đủ và ổn định của quyền sử dụng địa điểm, quyền phát triển dự án, quyền bán điện và khả năng nhận thế chấp, chuyển nhượng khi có sự kiện vi phạm.
Liên kết hữu ích
Trao đổi với FLAT LAW FIRM
Quý khách có thể gửi hồ sơ pháp lý hiện có của dự án, giai đoạn đang triển khai và mục tiêu dự kiến để đội ngũ của chúng tôi đánh giá bước tiếp theo, hoặc gọi hotline (+84) 988 424 851.