Nhãn hiệu bị xâm phạm, chủ thể quyền luôn đặt câu hỏi: được bồi thường bao nhiêu, tính thế nào? Điều 204 và Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ (văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH, ngày 23/3/2026) quy định rõ cách tính. Bài viết trình bày 4 căn cứ theo thứ tự ưu tiên, đồng thời lưu ý 2 cặp số mới–cũ rất dễ nhầm lẫn.
1. Nguyên tắc xác định thiệt hại (Điều 204): căn cứ trên tổn thất thực tế
Thiệt hại vật chất gồm: tổn thất về tài sản; mức giảm sút thu nhập, lợi nhuận; tổn thất về cơ hội kinh doanh; chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại. Thiệt hại tinh thần gồm: tổn thất về danh dự, nhân phẩm, uy tín, danh tiếng — nhưng chỉ dành cho cá nhân: tác giả tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; người biểu diễn; tác giả sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, giống cây trồng. Pháp nhân không có “danh dự, nhân phẩm” theo nghĩa này.
Nguyên tắc cốt lõi: thiệt hại được xác định trên cơ sở tổn thất thực tế đã xảy ra.
2. Bốn căn cứ tính bồi thường vật chất — nguyên đơn được chọn một (Điều 205.1)
Căn cứ (a): tổng thiệt hại vật chất tính bằng tiền CỘNG lợi nhuận bị đơn đã thu được (nếu phần lợi nhuận bị giảm sút của nguyên đơn chưa được tính vào tổng thiệt hại). Ví dụ: nhà sản xuất chính hãng mất 01 tỷ đồng doanh số vì hàng giả, trong khi bị đơn thu lợi 300 triệu đồng từ hàng giả — hai khoản được cộng lại.
Căn cứ (b): giá chuyển giao quyền sử dụng giả định. Tức mức phí li-xăng (royalty) mà bị đơn phải trả nếu được chuyển giao quyền sử dụng trong phạm vi tương ứng với hành vi xâm phạm. Thực tiễn thường tham chiếu giá li-xăng thị trường của quyền tương tự. Ví dụ: giá li-xăng năm trên thị trường của nhãn hiệu tương đương khoảng 200 triệu đồng, bị đơn sử dụng trái phép 02 năm — có thể yêu cầu theo cách tính này.
Căn cứ (c): cách tính khác do chủ thể quyền đưa ra phù hợp với quy định của pháp luật.
Căn cứ (d): Tòa án ấn định — tối đa 01 tỷ đồng. Khi không thể xác định thiệt hại theo (a)–(c), tòa án căn cứ vụ việc để ấn định mức bồi thường, nhưng không quá một tỷ đồng. Đây là mức mới được Luật 131/2025/QH15 nâng lên (luật cũ quy định mức thấp hơn). Lưu ý: căn cứ (d) là căn cứ dự phòng — chỉ áp dụng khi không thể xác định theo (a)–(c), không phải lựa chọn tùy ý song song với ba căn cứ kia.
Nhận định thực tiễn (có điều kiện): do khó chứng minh thiệt hại thực tế, tòa án trong thực tiễn thường áp dụng điểm (d) để ấn định — đây là quan sát thực tiễn xét xử, không phải yêu cầu bắt buộc của luật.
3. Thiệt hại tinh thần: từ 10 đến 100 lần mức lương cơ sở (Điều 205.2)
Tòa án quyết định mức bồi thường thiệt hại tinh thần trong giới hạn từ mười lần đến một trăm lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định tại thời điểm xét xử. Viết thành công thức: thiệt hại tinh thần = mức lương cơ sở (tại thời điểm xét xử) × 10–100.
Cảnh báo quan trọng: đừng dùng các mức số của luật cũ trước khi Luật 131/2025/QH15 sửa đổi — mức hiện hành là 10–100 lần mức lương cơ sở. Và hãy nhớ: thiệt hại tinh thần chỉ bồi thường cho cá nhân.
4. Chi phí luật sư: khoản riêng ngoài bồi thường thiệt hại (Điều 205.3)
Ngoài khoản bồi thường thiệt hại, chủ thể quyền có quyền yêu cầu tòa án buộc bên xâm phạm thanh toán chi phí hợp lý để thuê luật sư. Đây là khoản riêng được luật quy định độc lập, đúng nguyên văn luật. Mức “hợp lý” cụ thể do tòa án đánh giá theo từng vụ việc, không có khung cố định.
5. Chỉ tòa án mới quyết định bồi thường — đừng nhầm với phạt hành chính
Chỉ tòa án mới quyết định bồi thường thiệt hại. Cơ quan hành chính phạt tiền thì tiền phạt nộp ngân sách, không bồi thường cho chủ thể quyền. Phải phân biệt rõ hai con số: “khoản tiền ấn định tối đa 01 tỷ đồng” (bồi thường dân sự) với “mức phạt hành chính tối đa 500 triệu đồng (tổ chức)” — hai cơ chế hoàn toàn khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Mức 01 tỷ đồng tòa ấn định có phải vụ nào cũng được hưởng không?
Đáp: Không. 01 tỷ là mức trần, không phải mức cố định — và chỉ áp dụng khi không xác định được thiệt hại theo căn cứ (a)–(c).
Hỏi: Thiệt hại tinh thần tính cụ thể ra số tiền thế nào?
Đáp: Theo công thức — mức lương cơ sở do Nhà nước quy định tại thời điểm xét xử × 10–100 lần, hệ số do tòa án quyết định. Dùng công thức, không bịa số tuyệt đối.
Hỏi: Đã bị xử phạt hành chính rồi, chủ thể quyền còn đòi bồi thường được không?
Đáp: Được. Xử phạt hành chính và bồi thường dân sự độc lập nhau; tiền phạt nộp ngân sách. Muốn được bồi thường phải khởi kiện dân sự ra tòa án.
Nguồn trích dẫn
- Luật Sở hữu trí tuệ — văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH (23/3/2026; hợp nhất tới Luật 131/2025/QH15) — Điều 204 (nguyên tắc xác định thiệt hại); Điều 205.1(a)–(d) (4 căn cứ; ấn định tối đa 01 tỷ đồng); Điều 205.2 (thiệt hại tinh thần: 10–100 lần mức lương cơ sở); Điều 205.3 (chi phí thuê luật sư) — phần Luật 131/2025/QH15 có hiệu lực 01/4/2026
- Bộ luật Dân sự 2015 — Điều 584–589 (căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng) — có hiệu lực 01/01/2017
- Tra cứu toàn văn: thuvienphapluat.vn (ngày tra cứu: 14/10/2026)
Cần đánh giá phương án đòi bồi thường trong vụ xâm phạm? Đội ngũ FLAT Law Firm hỗ trợ chủ thể quyền cố định chứng cứ, lượng hóa thiệt hại và khởi kiện. Liên hệ với chúng tôi tại liên hệ với chúng tôi.
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chung theo pháp luật hiện hành tại thời điểm viết (14/10/2026), không phải tư vấn pháp lý cho vụ việc cụ thể.
Ghi chú minh bạch: Bài viết do hệ thống sản xuất nội dung AI của FLAT Law Firm soạn thảo, đang trong quy trình kiểm duyệt nội bộ (AI Legal Council QA và chủ sở hữu phê duyệt trước khi xuất bản). Bài viết chưa được luật sư người thật rà soát.
