Một bên ở Việt Nam, một bên đang sống ở nước ngoài — ly hôn trong hoàn cảnh này không thể làm theo “quy trình nội địa” thông thường. Yếu tố nước ngoài làm thay đổi ba thứ: tòa án có thẩm quyền, cách tống đạt giấy tờ, và thời gian giải quyết. Nắm được ba điểm khác biệt này từ đầu giúp bạn tránh cảnh hồ sơ bị trả đi trả lại nhiều lần.
Nộp đơn ở đâu: Tòa án nhân dân khu vực
Từ ngày 01/7/2025 — thời điểm Luật 85/2025/QH15 (sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự 2015) có hiệu lực — mọi tranh chấp hôn nhân và gia đình, kể cả vụ có yếu tố nước ngoài, đều do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết theo thủ tục sơ thẩm. Điều 35 mới quy định TAND khu vực thụ lý các tranh chấp về hôn nhân và gia đình (Điều 28), không còn loại trừ “có yếu tố nước ngoài” như quy định cũ. Cụ thể: ly hôn đơn phương nộp tại TAND khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc; thuận tình ly hôn nộp tại TAND khu vực nơi một trong hai bên cư trú, theo thẩm quyền lãnh thổ tại Điều 39.
Đây là thay đổi lớn cần nhớ: trước 01/7/2025, ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc TAND cấp tỉnh; nay TAND cấp tỉnh chỉ xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm (Điều 37 mới). Nộp đơn nhầm lên TAND cấp tỉnh, hồ sơ sẽ bị chuyển về TAND khu vực, mất thêm thời gian vô ích.
Hồ sơ cần chuẩn bị
Ngoài hồ sơ ly hôn thông thường (đơn ly hôn, bản chính giấy đăng ký kết hôn, giấy tờ tùy thân, giấy khai sinh con, giấy tờ tài sản), hồ sơ có yếu tố nước ngoài cần thêm: giấy tờ chứng minh bên kia đang ở nước ngoài (hộ chiếu có dấu xuất nhập cảnh, xác nhận cư trú, thẻ cư trú nước ngoài); địa chỉ liên lạc cụ thể ở nước ngoài để tòa tống đạt.
Mọi giấy tờ do nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt. Người Việt Nam ở nước ngoài ký đơn, tờ khai thì chữ ký cần được xác nhận tại cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam. Khâu giấy tờ này thường ngốn nhiều thời gian nhất — hãy bắt đầu sớm.
Tống đạt ra nước ngoài: khâu chậm nhất
Tòa án Việt Nam không thể gửi giấy triệu tập ra nước ngoài như gửi thư trong nước. Việc tống đạt thực hiện qua ủy thác tư pháp theo Bộ luật Tố tụng dân sự và điều ước quốc tế về tương trợ tư pháp mà Việt Nam ký với nước đó. Nếu hai nước có hiệp định tương trợ tư pháp, thời gian nhanh hơn; nếu không, hồ sơ đi qua đường ngoại giao và có thể mất nhiều tháng cho một lần tống đạt.
Đây là lý do ly hôn có yếu tố nước ngoài thường kéo dài 6-12 tháng thay vì vài tháng như vụ trong nước. Bên khởi kiện nên chuẩn bị tâm lý và tài chính cho một tiến trình dài, đồng thời cung cấp cho tòa địa chỉ ở nước ngoài càng chính xác càng tốt để tránh tống đạt thất bại phải làm lại.
Xét xử vắng mặt được không
Được, với điều kiện. Nếu bên ở nước ngoài đã được tống đạt hợp lệ mà vẫn vắng mặt, tòa án có thể xét xử vắng mặt theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bên ở nước ngoài cũng có thể gửi đơn đề nghị xét xử vắng mặt, hoặc ủy quyền cho người đại diện tại Việt Nam tham gia tố tụng thay mình — văn bản ủy quyền phải được chứng thực tại cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài.
Trường hợp thuận tình ly hôn mà một bên ở nước ngoài: hai bên vẫn có thể hoàn tất thủ tục nếu bên ở nước ngoài có ý kiến đồng thuận bằng văn bản hợp lệ và ủy quyền đầy đủ. Thực tế nhiều cặp đôi chọn phương án này thay vì chờ đợi đoàn tụ để cùng ra tòa.
Câu hỏi thường gặp
Không biết địa chỉ của vợ/chồng ở nước ngoài thì ly hôn được không?
Được, nhưng khó hơn nhiều. Bạn phải chứng minh đã nỗ lực tìm kiếm (qua người thân, cơ quan đại diện ngoại giao) và đề nghị tòa áp dụng thủ tục thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng hoặc niêm yết. Tòa chỉ xét xử vắng mặt khi đã thực hiện đầy đủ thủ tục tống đạt theo luật định.
Ly hôn đơn phương khi chồng ở nước ngoài mất bao lâu?
Thông thường 6-12 tháng, chủ yếu tốn ở khâu tống đạt qua ủy thác tư pháp. Nếu bên kia hợp tác — nhận giấy tờ, gửi đơn xin xét xử vắng mặt hoặc ủy quyền — thời gian rút ngắn đáng kể, có thể chỉ 3-4 tháng.
Án phí ly hôn có yếu tố nước ngoài bao nhiêu?
Án phí sơ thẩm vụ ly hôn không có tranh chấp tài sản là 300.000 đồng theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Có tranh chấp tài sản thì án phí tính theo giá ngạch dựa trên giá trị tài sản tranh chấp. Ngoài ra còn chi phí dịch thuật, hợp pháp hóa lãnh sự và ủy thác tư pháp do đương sự chi trả.
Bản án ly hôn vắng mặt ở Việt Nam có được nước ngoài công nhận?
Phụ thuộc vào pháp luật nước nơi bên kia cư trú. Một số nước công nhận bản án ly hôn vắng mặt của Việt Nam nếu thủ tục tống đạt đúng luật; một số nước yêu cầu thủ tục riêng. Nên tham khảo luật sư tại nước đó nếu cần bản án có hiệu lực ở cả hai nơi.
Hỗ trợ ly hôn có yếu tố nước ngoài
FLAT Law Firm xử lý trọn gói ly hôn khi một bên ở nước ngoài: xác định đúng tòa án có thẩm quyền, chuẩn bị hồ sơ hợp pháp hóa lãnh sự, theo dõi tiến trình ủy thác tư pháp và đại diện tại phiên tòa. Liên hệ để được lập lộ trình cụ thể cho hồ sơ của bạn.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
