Tình huống: một chủ đầu tư có dự án điện gió trên bờ “lỡ nhịp” FIT (hết 31/10/2021) đang đàm phán giá với EVN và hỏi: “Giá mới tính thế nào, có công thức không?” Câu trả lời: không còn giá cố định “cào bằng” — cơ chế mới là khung giá + đàm phán/đấu thầu, và mỗi dự án một giá.
Hết FIT: từ giá cố định sang khung giá
Cơ chế giá FIT ưu đãi cho điện gió (8,5 US cents/kWh) đã hết hiệu lực từ 31/10/2021. Sau đó, các dự án điện gió trên bờ chuyển sang cơ chế mới: khung giá phát điện do Bộ Công Thương ban hành cho từng loại hình nguồn điện, và giá mua bán điện cụ thể được đàm phán giữa chủ đầu tư và EVN trong khung giá đó — hoặc qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo Luật Điện lực mới. Nghĩa là: không còn “giá chung”, mỗi dự án đàm phán một giá phản ánh chi phí thực tế.
Dự án chuyển tiếp: nhóm “kẹt” giữa hai thời kỳ
Nhóm dự án chuyển tiếp (transitional) — đã đầu tư dở dang khi hết FIT nhưng chưa kịp vận hành — là nhóm đau đầu nhất: đã bỏ vốn theo kỳ vọng giá FIT, nay phải đàm phán giá mới thấp hơn trong khung giá. Kinh nghiệm: đừng đàm phán giá khi chưa chốt tổng mức đầu tư được kiểm toán — khung giá tính trên chi phí hợp lý, số liệu đầu vào càng chắc thì giá đàm phán càng bảo vệ được hiệu quả. Nhiều dự án chuyển tiếp phải cơ cấu lại tài chính (giãn nợ, tăng vốn) để sống với giá mới.
Đàm phán PPA với EVN: 3 điểm then chốt
Một, giá trong khung: chuẩn bị hồ sơ chi phí đầy đủ, minh bạch — đây là “đạn” đàm phán. Hai, điều khoản bao tiêu/cắt giảm (curtailment): khi lưới quá tải, điện gió bị cắt giảm đầu tiên — phải đàm phán rõ cơ chế bồi thường/bù trừ. Ba, thanh toán và bảo lãnh: PPA mẫu của EVN có điều khoản thanh toán cần rà kỹ, đặc biệt với dự án vay vốn nước ngoài. Ngoài ra, đừng bỏ qua phương án DPPA (Nghị định 57/2025/NĐ-CP): bán trực tiếp cho khách hàng lớn có thể cho giá tốt hơn bán cho EVN trong một số trường hợp.
Hành động khuyến nghị
1. Kiểm toán tổng mức đầu tư trước khi ngồi vào bàn đàm phán giá. 2. Tính hiệu quả với giá trong khung, không với giá FIT cũ. 3. Đàm phán kỹ điều khoản curtailment trong PPA. 4. So sánh phương án bán cho EVN vs DPPA trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Cơ chế giá mới cho điện gió (đấu thầu, khung giá) thế nào?
Hết FIT từ 31/10/2021, điện gió trên bờ chuyển sang: khung giá phát điện do Bộ Công Thương ban hành cho từng loại nguồn, giá cụ thể đàm phán giữa chủ đầu tư và EVN trong khung giá — hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo Luật Điện lực mới. Không còn “giá chung”, mỗi dự án một giá.
Dự án chuyển tiếp (transitional) được xử lý ra sao?
Nhóm đã đầu tư dở dang khi hết FIT phải đàm phán giá mới trong khung giá. Kinh nghiệm: kiểm toán tổng mức đầu tư trước khi đàm phán (khung giá tính trên chi phí hợp lý); nhiều dự án phải cơ cấu lại tài chính (giãn nợ, tăng vốn) để sống với giá mới.
Đàm phán PPA với EVN cần lưu ý gì?
Ba điểm: (1) chuẩn bị hồ sơ chi phí đầy đủ, minh bạch làm “đạn” đàm phán giá trong khung; (2) điều khoản bao tiêu/cắt giảm (curtailment) khi lưới quá tải — đàm phán rõ bồi thường/bù trừ; (3) rà kỹ điều khoản thanh toán và bảo lãnh trong PPA mẫu, nhất là dự án vay vốn nước ngoài.
Tính toán hiệu quả tài chính với giá mới thế nào?
Tính với giá trong khung giá (thấp hơn FIT cũ), kèm kịch bản cắt giảm công suất (curtailment) và biến động tỷ giá nếu vay ngoại tệ. Đừng dùng giá FIT cũ làm baseline — đó là sai lầm phổ biến nhất của dự án chuyển tiếp.
DPPA có phải phương án thay thế bán cho EVN?
Có thể. Theo Nghị định 57/2025/NĐ-CP, dự án điện gió từ 10 MW trở lên tham gia thị trường bán buôn có thể ký hợp đồng kỳ hạn bán trực tiếp cho khách hàng lớn — trong một số trường hợp cho giá tốt hơn và giúp khách hàng đạt mục tiêu RE100.
Vì sao nhiều dự án điện gió “lỡ nhịp” FIT?
Do không kịp vận hành thương mại trước 31/10/2021 (vướng giải phóng mặt bằng, đấu nối, thiết bị, COVID-19…) nên không được hưởng giá FIT 8,5 US cents/kWh, phải chuyển sang cơ chế giá mới thấp hơn và đàm phán lại toàn bộ hiệu quả tài chính.
