Năm 2026 là năm đầu tiên nhà đầu tư khai khoáng tại Việt Nam vận hành trọn vẹn dưới Luật Địa chất và khoáng sản 54/2024/QH15 — đạo luật thay thế Luật Khoáng sản 60/2010 sau hơn một thập kỷ. Bản đồ pháp lý của một dự án mỏ gồm sáu lớp chồng nhau: đầu tư, thăm dò và giấy phép khai thác, tài chính khoáng sản, đất đai, môi trường và lao động; và lỗi đắt nhất của nhà đầu tư mới là chỉ nhìn lớp giấy phép mà bỏ qua năm lớp còn lại.
Lớp 1–2: đầu tư và con đường tới giấy phép khai thác
Khai thác khoáng sản thuộc nhóm dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Sau chủ trương, hành trình giấy phép đi qua thăm dò (nếu khu vực chưa có kết quả thăm dò được phê duyệt), phê duyệt trữ lượng, đấu giá quyền khai thác tại các khu vực thuộc diện đấu giá, và cuối cùng là giấy phép khai thác theo Luật 54/2024/QH15. Luật mới phân loại khoáng sản thành bốn nhóm I–IV với mức độ quản lý khác nhau và phân cấp mạnh thẩm quyền cấp phép về tỉnh — hai thay đổi có tác động thực tế lớn nhất tới thời gian và chiến lược xin phép của nhà đầu tư.
Lớp 3–4: tài chính khoáng sản và đất đai
Nghĩa vụ tài chính cốt lõi gồm tiền cấp quyền khai thác tính theo công thức trữ lượng nhân giá tính tiền nhân tỷ lệ thu tại Nghị định 193/2025/NĐ-CP, thuế tài nguyên trên sản lượng thực tế, phí bảo vệ môi trường theo Nghị định 164/2016/NĐ-CP và tiền thuê đất. Về đất, dự án mỏ phải hoàn tất bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất hoặc thỏa thuận thuê đất theo Luật Đất đai 31/2024/QH15 trước khi động thổ; vướng đất là nguyên nhân chậm tiến độ phổ biến nhất của các dự án mỏ đã có giấy phép. Sáu lớp nghĩa vụ này cần được mô hình hóa cùng nhau ngay từ nghiên cứu khả thi.
Lớp 5–6: môi trường, lao động và đóng cửa mỏ
Mỏ phải có đánh giá tác động môi trường được phê duyệt và giấy phép môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14, ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường và phương án đóng cửa mỏ được phê duyệt ngay từ đầu vòng đời. Lao động mỏ chịu kỷ luật an toàn của Luật An toàn, vệ sinh lao động 84/2015/QH13, còn chuyên gia nước ngoài tuân theo Nghị định 219/2025/NĐ-CP. Điểm mới quan trọng của luật 2024 là nghĩa vụ đóng cửa và phục hồi được thiết kế như một phần của giấy phép chứ không phải việc để lại cuối vòng đời — nhà đầu tư phải dự trù chi phí này trong mô hình tài chính từ năm đầu tiên.
Nhà đầu tư nước ngoài được tham gia đến đâu
Pháp luật Việt Nam không cấm nhà đầu tư nước ngoài khai thác khoáng sản nói chung: doanh nghiệp có vốn nước ngoài thành lập tại Việt Nam có thể xin giấy phép thăm dò, khai thác như doanh nghiệp trong nước, tuân theo điều kiện tiếp cận thị trường của Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Giới hạn nằm ở từng phân khúc cụ thể — khoáng sản chiến lược, khu vực liên quan quốc phòng và các điều kiện trong quy hoạch khoáng sản — chứ không nằm ở quốc tịch nhà đầu tư. Vì vậy câu hỏi đúng không phải là ‘người nước ngoài có được làm mỏ không’ mà là ‘loại khoáng sản này, tại khu vực này, đang mở ở mức nào’.
Câu hỏi thường gặp
Muốn khai thác mỏ tại Việt Nam thì bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ quy hoạch khoáng sản và chấp thuận chủ trương đầu tư, sau đó là thăm dò và phê duyệt trữ lượng, đấu giá quyền khai thác nếu khu vực thuộc diện đấu giá, giấy phép khai thác, rồi hoàn tất đất đai, môi trường và nghĩa vụ tiền cấp quyền trước khi khai thác. Kiểm tra quy hoạch là bước đầu tiên và rẻ nhất — dự án ngoài quy hoạch không có đường đi tiếp.
Nhà đầu tư nước ngoài được khai thác khoáng sản tại Việt Nam không?
Được, thông qua doanh nghiệp thành lập tại Việt Nam và quy trình cấp phép như doanh nghiệp trong nước, tuân thủ điều kiện tiếp cận thị trường của Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Hạn chế áp theo từng loại khoáng sản và khu vực cụ thể — như khoáng sản chiến lược hoặc khu vực quốc phòng — chứ không cấm theo quốc tịch.
Luật khoáng sản mới 2024 thay đổi gì quan trọng?
Luật Địa chất và khoáng sản 54/2024/QH15 thay thế Luật Khoáng sản 60/2010, hiệu lực từ 01/7/2025: phân loại khoáng sản thành bốn nhóm, mở rộng và chuẩn hóa đấu giá quyền khai thác, đổi công thức tiền cấp quyền tại Nghị định 193/2025/NĐ-CP, phân cấp mạnh cấp phép về địa phương và gắn nghĩa vụ đóng cửa, phục hồi mỏ vào vòng đời giấy phép ngay từ đầu.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng