Sai lầm pháp lý phổ biến nhất khi đầu tư thẩm mỹ tại Việt Nam là dùng một khái niệm viện thẩm mỹ cho hai mô hình bị điều chỉnh hoàn toàn khác nhau. Một phía là cơ sở dịch vụ thẩm mỹ làm dịch vụ không xâm lấn, chỉ phải thông báo hoạt động với Sở Y tế nhưng bị cấm tuyệt đối các kỹ thuật xâm lấn và thuốc gây tê dạng tiêm. Phía còn lại là bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải có giấy phép hoạt động và bác sĩ có giấy phép hành nghề đúng chuyên khoa. Nhầm lẫn giữa hai phía là nguyên nhân của phần lớn các vụ việc bị đình chỉ trong ngành này.
Mô hình thứ nhất: cơ sở dịch vụ thẩm mỹ không xâm lấn, thông báo thay vì giấy phép
Cơ sở dịch vụ thẩm mỹ thực hiện các dịch vụ như chăm sóc da, phun, xăm, thêu thẩm mỹ và các dịch vụ làm đẹp không thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh thì không xin giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, mà phải gửi văn bản thông báo đủ điều kiện hoạt động tới Sở Y tế trước khi hoạt động theo Nghị định 96/2023/NĐ-CP. Văn bản thông báo gắn với cam kết về cơ sở vật chất, thiết bị và nhân sự của cơ sở, và cơ sở chỉ được hoạt động trong đúng phạm vi đã thông báo.
Giới hạn cứng của mô hình này là danh mục cấm: cơ sở dịch vụ thẩm mỹ không được thực hiện các dịch vụ xâm lấn thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh, không được sử dụng thuốc gây tê dạng tiêm và không được làm các thủ thuật như cắt, khâu, tiêm chất làm đầy, truyền dịch thẩm mỹ. Trên thực tế, rất nhiều cơ sở spa có vốn đầu tư đã vi phạm giới hạn này khi khách hàng yêu cầu dịch vụ cao cấp, và đó là hành vi cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh không phép chứ không còn là vi phạm hành chính nhẹ về thông báo.
Mô hình thứ hai: phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ là hoạt động khám bệnh, chữa bệnh có giấy phép
Mọi kỹ thuật phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, từ nâng mũi, cắt mí có can thiệp dao kéo đến hút mỡ và cấy ghép, đều là hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Chỉ bệnh viện có khoa phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ hoặc phòng khám chuyên khoa phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ đã được cấp giấy phép hoạt động mới được thực hiện, với danh mục kỹ thuật được phê duyệt theo năng lực của cơ sở. Bác sĩ thực hiện phải có giấy phép hành nghề với phạm vi chuyên môn phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và cơ sở phải đăng ký danh sách người hành nghề như mọi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác.
Với nhà đầu tư nước ngoài, mô hình này đồng nghĩa với toàn bộ chuỗi điều kiện của một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có vốn nước ngoài: giấy phép hoạt động do cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp tại Nghị định 96/2023/NĐ-CP cấp, người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật đủ điều kiện, và điều kiện về gây mê hồi sức tương xứng với kỹ thuật đăng ký. Chi phí tuân thủ và thời gian cấp phép vì vậy cao hơn hẳn mô hình dịch vụ thẩm mỹ, và kế hoạch kinh doanh phải phản ánh đúng sự chênh lệch này thay vì giả định một giấy phép chung cho cả tòa nhà.
Nhân sự, quảng cáo và chiến lược hai mô hình trong cùng một thương hiệu
Ở mô hình dịch vụ thẩm mỹ, nhân viên thực hiện dịch vụ không phải là người hành nghề y, nhưng cơ sở vẫn phải bảo đảm nhân sự được đào tạo phù hợp với dịch vụ cung cấp và chịu trách nhiệm khi để nhân viên làm vượt phạm vi. Ở mô hình y khoa, câu hỏi bác sĩ thẩm mỹ cần chứng chỉ gì được trả lời bằng giấy phép hành nghề đúng chuyên khoa phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ; bác sĩ có giấy phép hành nghề chuyên khoa khác, kể cả da liễu, không đương nhiên được thực hiện phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ ngoài phạm vi đã đăng ký.
Quảng cáo là điểm rủi ro chung của cả hai mô hình: dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh thuộc nhóm nội dung quảng cáo phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận trước khi quảng cáo theo pháp luật quảng cáo và pháp luật y tế, còn cơ sở dịch vụ thẩm mỹ không được quảng cáo các dịch vụ mà mình không được phép làm. Nhiều thương hiệu vận hành đồng thời spa và phòng khám phẫu thuật trong cùng mặt bằng: chiến lược hợp pháp là tách bạch pháp nhân, mặt bằng chức năng, danh mục dịch vụ và nội dung quảng cáo của từng mô hình, để hoạt động của mô hình không phép y khoa không bị quy về hành nghề khám bệnh, chữa bệnh không phép.
FAQ (Câu hỏi thường gặp)
Mở cơ sở thẩm mỹ, viện thẩm mỹ có vốn nước ngoài thì cần giấy phép gì?
Tùy mô hình: cơ sở dịch vụ thẩm mỹ không xâm lấn chỉ phải thông báo đủ điều kiện hoạt động với Sở Y tế trước khi hoạt động theo Nghị định 96/2023/NĐ-CP; còn hoạt động phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ phải thành lập bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa và xin giấy phép hoạt động cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Phẫu thuật thẩm mỹ và chăm sóc da có yêu cầu khác nhau không?
Khác nhau căn bản. Chăm sóc da và dịch vụ làm đẹp không xâm lấn thuộc mô hình dịch vụ thẩm mỹ theo cơ chế thông báo, bị cấm kỹ thuật xâm lấn và thuốc gây tê dạng tiêm. Phẫu thuật thẩm mỹ là hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, chỉ cơ sở có giấy phép hoạt động và danh mục kỹ thuật được phê duyệt mới được làm.
Bác sĩ thẩm mỹ phải có chứng chỉ gì?
Theo khung hiện hành là giấy phép hành nghề với phạm vi chuyên môn phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ. Giấy phép hành nghề ở chuyên khoa khác không cho phép thực hiện phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ ngoài phạm vi đã đăng ký của người hành nghề và của cơ sở.
Quảng cáo dịch vụ thẩm mỹ có bị hạn chế không?
Có. Quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phải được xác nhận nội dung theo quy định trước khi quảng cáo; cơ sở dịch vụ thẩm mỹ không được quảng cáo dịch vụ xâm lấn mà mình bị cấm thực hiện. Quảng cáo sai phạm vi dịch vụ là căn cứ bị xử phạt và bị yêu cầu gỡ bỏ nội dung.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng