Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, lần đầu đặt cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho sản phẩm và dịch vụ công nghệ số mới vào một đạo luật, thay vì rải rác trong các chương trình thí điểm riêng lẻ. Doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo, nền tảng dữ liệu và sản phẩm số sáng tạo có thể thử nghiệm trong phạm vi giới hạn trước khi khung pháp lý chính thức hoàn thiện. Bài viết này trình bày điều kiện tham gia ở cấp độ khung luật, những gì đã rõ và những gì còn chờ văn bản hướng dẫn, cam kết bảo vệ người dùng mà doanh nghiệp FDI phải đưa vào hồ sơ, và con đường từ thử nghiệm đạt yêu cầu tới thương mại hóa.
Điều kiện tham gia sandbox công nghệ số ở cấp độ khung luật
Tinh thần của cơ chế thử nghiệm trong Luật 71/2025/QH15 là cho phép sản phẩm, dịch vụ công nghệ số mới — đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo — được vận hành thử trong phạm vi khách hàng, thời gian và tính năng bị giới hạn, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý, để đổi lấy dữ liệu thực tế phục vụ hoàn thiện chính sách. Điều kiện tham gia ở mức khung gồm: sản phẩm thuộc diện mới chưa có quy định điều chỉnh đầy đủ; doanh nghiệp có đề án thử nghiệm nêu rõ mục tiêu, phạm vi, rủi ro dự kiến và biện pháp kiểm soát; và cam kết tuân thủ các nghĩa vụ nền tảng về an toàn, bảo vệ dữ liệu và quyền của người dùng trong suốt quá trình thử nghiệm.
Cần minh bạch một giới hạn quan trọng tại thời điểm viết bài: các thông số chi tiết như thời hạn thử nghiệm tối đa, trình tự phê duyệt từng bước và danh mục hồ sơ cụ thể đang chờ văn bản hướng dẫn thi hành luật. Vì vậy doanh nghiệp không nên sao chép nguyên xi thông số của sandbox ngân hàng theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP sang sandbox công nghệ số, bởi hai cơ chế thuộc hai hệ thống quản lý khác nhau. Cách làm thận trọng là thiết kế đề án thử nghiệm theo cấu trúc có thể điều chỉnh: phạm vi tính năng tách module, dữ liệu người dùng tách vùng, và hợp đồng với đối tác thử nghiệm có điều khoản thay đổi theo hướng dẫn sắp ban hành.
Miễn trừ trách nhiệm có giới hạn và cam kết bảo vệ người dùng
Thử nghiệm có kiểm soát không đồng nghĩa miễn trừ trách nhiệm toàn diện. Ở mức nguyên tắc, doanh nghiệp được linh hoạt với những quy định chưa phù hợp với mô hình mới trong phạm vi đề án đã duyệt, nhưng các nghĩa vụ cốt lõi về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và bồi thường thiệt hại thực tế cho người dùng không bị loại bỏ. Với sản phẩm trí tuệ nhân tạo, cam kết bảo vệ người dùng phải thể hiện ở ba điểm: thông báo cho người dùng biết họ đang tương tác với hệ thống thử nghiệm; cơ chế con người can thiệp khi kết quả tự động ảnh hưởng đáng kể đến quyền lợi người dùng; và kênh khiếu nại, yêu cầu giải trình kết quả mà hệ thống đưa ra.
Doanh nghiệp FDI cần lưu ý thêm chiều tuân thủ xuyên biên giới: mô hình trí tuệ nhân tạo huấn luyện hoặc vận hành một phần ở nước ngoài vẫn phải đáp ứng yêu cầu về dữ liệu phát sinh tại Việt Nam khi đưa vào thử nghiệm trong nước. Hồ sơ thử nghiệm nên mô tả rõ luồng dữ liệu, nơi lưu trữ, chủ thể có quyền truy cập và phương án rút sản phẩm khỏi thị trường thử nghiệm nếu cơ quan quản lý yêu cầu dừng. Kinh nghiệm từ các sandbox tài chính cho thấy đề án nào viết rõ kịch bản xấu nhất và cách doanh nghiệp tự xử lý kịch bản đó thường được đánh giá cao hơn đề án chỉ trình bày viễn cảnh tăng trưởng người dùng.
Câu hỏi thường gặp
Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho AI và sản phẩm công nghệ số theo Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 gồm điều kiện tham gia nào?
Ở cấp độ khung luật, điều kiện gồm ba nhóm: thứ nhất, sản phẩm hoặc dịch vụ thuộc diện công nghệ số mới mà pháp luật hiện hành chưa điều chỉnh đầy đủ, như ứng dụng trí tuệ nhân tạo thế hệ mới; thứ hai, doanh nghiệp có đề án thử nghiệm nêu mục tiêu, phạm vi khách hàng và tính năng bị giới hạn, rủi ro dự kiến kèm biện pháp kiểm soát; thứ ba, cam kết tuân thủ nghĩa vụ nền tảng về bảo vệ dữ liệu, an toàn thông tin và quyền người dùng. Danh mục hồ sơ chi tiết và trình tự phê duyệt từng bước đang chờ văn bản hướng dẫn thi hành Luật 71/2025/QH15, nên doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ theo cấu trúc mở để bổ sung nhanh khi hướng dẫn ban hành.
Thời gian thử nghiệm và phạm vi miễn trừ trách nhiệm trong sandbox công nghệ số là gì?
Luật đặt cơ chế thử nghiệm trong giới hạn thời gian và phạm vi được phê duyệt, còn con số thời hạn cụ thể và phạm vi miễn trừ chi tiết thuộc nội dung chờ nghị định hướng dẫn tại thời điểm viết bài — doanh nghiệp không nên tự suy ra từ sandbox ngân hàng. Về nguyên tắc, miễn trừ chỉ áp dụng với những quy định chưa phù hợp với mô hình mới trong đúng phạm vi đề án, và không bao phủ trách nhiệm bồi thường thiệt hại thực tế cho người dùng hay vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân. Điều khoản thử nghiệm trong hợp đồng với khách hàng cần ghi đúng tính chất giới hạn này, tránh hứa hẹn mức bảo vệ pháp lý vượt quá những gì cơ chế cho phép.
Doanh nghiệp FDI tham gia thử nghiệm sản phẩm AI phải cam kết bảo vệ người dùng ra sao?
Cam kết cốt lõi gồm: thông báo rõ cho người dùng rằng sản phẩm đang trong giai đoạn thử nghiệm và họ đang tương tác với hệ thống trí tuệ nhân tạo; bảo đảm có điểm chạm con người để xem xét lại các quyết định tự động ảnh hưởng đáng kể đến người dùng; cung cấp kênh khiếu nại và giải trình kết quả; và bảo vệ dữ liệu thu thập trong thử nghiệm đúng pháp luật dữ liệu cá nhân, không dùng dữ liệu thử nghiệm cho mục đích ngoài đề án. Với doanh nghiệp FDI, cam kết còn phải mô tả luồng dữ liệu xuyên biên giới và chủ thể chịu trách nhiệm tại Việt Nam khi người dùng yêu cầu hỗ trợ hoặc bồi thường.
Sản phẩm qua thử nghiệm đạt yêu cầu được thương mại hóa theo lộ trình nào?
Lộ trình thương mại hóa đi qua đánh giá kết quả thử nghiệm: doanh nghiệp tổng kết dữ liệu vận hành, sự cố và phản hồi người dùng để cơ quan quản lý quyết định cho phép triển khai chính thức, yêu cầu điều chỉnh mô hình, hoặc chấm dứt thử nghiệm. Sản phẩm đạt yêu cầu chỉ được thương mại hóa trong phạm vi đã đánh giá; mở rộng tính năng hoặc nhóm khách hàng ngoài phạm vi đó có thể phải qua thủ tục mới. Vì văn bản hướng dẫn về đánh giá kết quả còn đang hoàn thiện, doanh nghiệp nên lưu trữ dữ liệu thử nghiệm theo chuẩn có thể kiểm chứng ngay từ ngày đầu, thay vì tổng hợp hồi tố khi giai đoạn thử nghiệm sắp kết thúc.
Chuẩn bị đề án sandbox công nghệ số cùng FLAT Law Firm
FLAT Law Firm đồng hành cùng doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư FDI xây dựng đề án thử nghiệm theo Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15: xác định tính năng nào cần đưa vào phạm vi thử nghiệm, soạn cam kết bảo vệ người dùng cho sản phẩm trí tuệ nhân tạo, thiết kế điều khoản thử nghiệm trong hợp đồng khách hàng không vượt quá giới hạn miễn trừ thực tế, và lập kế hoạch dữ liệu sẵn sàng cho khâu đánh giá thương mại hóa. Liên hệ FLAT Law Firm để được rà soát đề án theo đúng những gì khung luật đã có — và ghi rõ những điểm đang chờ hướng dẫn — trước khi nộp hồ sơ.
