Trả lời ngắn gọn: Việt Nam cuối cùng đã có chương pháp lý riêng cho điện gió ngoài khơi — nhưng đó mới là khung, chưa phải bộ quy tắc hoàn chỉnh. Luật Điện lực 61/2024/QH15 (có hiệu lực từ 01/02/2025) dành hẳn một mục cho điện gió ngoài khơi: khảo sát, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư. Với nhà đầu tư Hà Lan từng làm Borssele hay Hollandse Kust, rủi ro công nghệ đã quen; rủi ro pháp lý nằm ở ba mảng chưa hoàn thiện — giao khu vực biển để khảo sát, cơ chế giá mua điện, và đấu nối lưới.
Luật mới: lần đầu có quy tắc riêng cho điện gió ngoài khơi
Luật Điện lực 2024 (Quốc hội thông qua 30/11/2024, 9 chương 81 điều) là đạo luật đầu tiên của Việt Nam quy định riêng về phát triển điện gió ngoài khơi: nguyên tắc phát triển, khảo sát, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi, lựa chọn nhà đầu tư. Điều 27 điều chỉnh khảo sát dự án: trước khi lựa chọn nhà đầu tư, Thủ tướng Chính phủ giao doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện khảo sát khu vực dự án — triển khai theo hướng dẫn từ 01/7/2025 đến 28/02/2027. Nghị định hướng dẫn đặt ngưỡng tài chính cho đơn vị đề nghị khảo sát: vốn chủ sở hữu tối thiểu 01 tỷ đồng cho mỗi MW điện gió ngoài khơi đề nghị giao khu vực biển để khảo sát. Thông điệp với nhà đầu tư nước ngoài: Nhà nước giữ cửa khảo sát, và quyền khảo sát tư nhân vận hành trong khung đó.
Phần thưởng: tài nguyên gió đẳng cấp thế giới
Cơ sở thương mại là tài nguyên. Đánh giá của Ngân hàng Thế giới cho thấy tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi của Việt Nam khoảng 600 GW — thuộc nhóm cao nhất châu Á–Thái Bình Dương — trong khi nghiên cứu trong nước cho thấy tiềm năng khai thác thực tế khoảng 900 GW, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có điều kiện gió tốt nhất thế giới. Nhà phát triển, vận hành và tài trợ Hà Lan hiểu rõ loại dự án này từ Biển Bắc; giá trị chuyển giao nằm ở thiết kế móng, logistics lắp đặt và vận hành bảo dưỡng — nhưng điều kiện đáy biển, bão và lưới điện Việt Nam khác biệt, và kỳ vọng nội địa hóa vẫn đang được định hình.
Ba mảng chưa hoàn thiện cần theo dõi
Thứ nhất, giao khu vực biển: thủ tục giao khu vực biển để khảo sát và để phát triển dự án đang được chi tiết hóa bằng nghị định — nhà đầu tư cần theo dõi cơ quan nào giao cái gì, trong thời hạn bao lâu. Thứ hai, giá mua điện: cơ chế giá PPA cho điện gió ngoài khơi chưa được chốt, và khung mua bán điện trực tiếp (DPPA) không thay thế được hợp đồng bao tiêu dài hạn đủ điều kiện tài trợ cho dự án quy mô lớn. Thứ ba, đấu nối lưới và rủi ro cắt giảm công suất: phát điện phải đồng bộ với đầu tư truyền tải để tránh công suất bị “mắc cạn”. Luật sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực đang được soạn để trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 năm 2026 — khung pháp lý sẽ còn chuyển động.
Nhà đầu tư Hà Lan nên làm gì lúc này
Hãy đi vào qua cửa khảo sát và quy hoạch, đừng đi vòng: theo dõi Quy hoạch điện VIII điều chỉnh về phân bổ công suất điện gió ngoài khơi, tiếp cận sớm quy trình giao khu vực biển khảo sát, và cấu trúc công ty dự án để thích ứng với kỳ vọng nội địa hóa, hợp tác đang định hình. Định giá rủi ro PPA một cách tường minh trong mô hình tài chính — đừng giả định sẽ có biểu giá cố định xuất hiện. Và giữ tiến độ phát triển linh hoạt theo đợt sửa luật 2026.
Checklist
- Theo dõi Quy hoạch điện VIII điều chỉnh về phân bổ điện gió ngoài khơi.
- Nắm quy tắc giao khu vực biển khảo sát và ngưỡng vốn chủ sở hữu 01 tỷ đồng/MW.
- Mô hình hóa rủi ro giá PPA một cách tường minh — không giả định có giá cố định.
- Đánh giá rủi ro đấu nối lưới và cắt giảm công suất cùng quy hoạch truyền tải.
- Theo dõi đợt sửa Luật Điện lực dự kiến tại kỳ họp thứ 2/2026 của Quốc hội.
Câu hỏi thường gặp
Nhà đầu tư nước ngoài có được trực tiếp khảo sát khu vực điện gió ngoài khơi không?
Luật dẫn khảo sát trước khi chọn nhà đầu tư qua doanh nghiệp nhà nước 100% vốn do Thủ tướng giao; đơn vị tư nhân đề nghị khảo sát vận hành theo điều kiện của nghị định, gồm ngưỡng vốn chủ sở hữu.
Điện gió ngoài khơi có giá FIT cố định không?
Chưa có biểu giá cố định. Cơ chế giá mua điện vẫn đang hoàn thiện — hãy mô hình hóa đây là rủi ro có giá, không phải điều hiển nhiên.
Yêu cầu 01 tỷ đồng/MW nghĩa là gì?
Đơn vị đề nghị khảo sát phải chứng minh vốn chủ sở hữu tối thiểu 01 tỷ đồng cho mỗi MW khu vực biển đề nghị giao để khảo sát — bộ lọc năng lực tài chính ngay từ khâu khảo sát.
Cơ chế DPPA có giải quyết đầu ra cho điện gió ngoài khơi không?
Không. DPPA phục vụ phân khúc thị trường khác; điện gió ngoài khơi quy mô lớn vẫn cần hợp đồng bao tiêu dài hạn đủ điều kiện tài trợ, và cơ chế này đang chờ hoàn thiện.
Vì sao nhà đầu tư Hà Lan có lợi thế ở đây?
Kinh nghiệm Biển Bắc về móng, lắp đặt và vận hành chuyển giao trực tiếp — nhưng chỉ khi được điều chỉnh cho điều kiện bão, đáy biển và lưới điện Việt Nam.
Nhắm tới điện gió ngoài khơi Việt Nam? FLAT Law Firm theo dõi khung pháp lý đang định hình — khảo sát, chấp thuận đầu tư và đầu ra — cho nhà đầu tư nước ngoài.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng