Nhận vốn bằng USD không tự động cho quyền ghi sổ bằng USD. Luật Kế toán đặt đồng Việt Nam làm đơn vị tiền tệ kế toán gốc và chỉ mở cửa cho ngoại tệ khi doanh nghiệp thật sự sống bằng ngoại tệ đó.
Nguyên tắc: VND là đơn vị tiền tệ kế toán gốc
Theo Điều 10 Luật Kế toán 88/2015/QH13, đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán là đồng Việt Nam. Doanh nghiệp có hoạt động thu, chi chủ yếu bằng ngoại tệ và đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định mới được chọn một loại ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ ghi sổ, đồng thời phải thông báo cho cơ quan thuế quản lý về việc lựa chọn này. Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn cụ thể cách xử lý chênh lệch tỷ giá và yêu cầu khi lập báo cáo tài chính vẫn phải chuyển đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá quy định. Nhận vốn đầu tư bằng USD mới chỉ là một dòng tiền, chưa phải bằng chứng hoạt động chủ yếu bằng USD.
Muốn ghi sổ bằng USD phải chứng minh điều gì
Doanh nghiệp phải cho thấy phần lớn doanh thu, chi phí và giao dịch vận hành diễn ra bằng USD — điển hình là doanh nghiệp xuất khẩu thu ngoại tệ chiếm đa số, chi mua nguyên liệu và dịch vụ chủ yếu bằng ngoại tệ — và hệ thống kế toán đủ khả năng vận hành nhất quán bằng đơn vị tiền tệ đã chọn. Việc lựa chọn phải được thông báo với cơ quan thuế trước khi áp dụng và giữ ổn định theo niên độ; đổi đơn vị tiền tệ giữa chừng có thủ tục và hệ quả chuyển đổi số dư riêng, không phải thao tác phần mềm đơn thuần.
Ghi sổ ngoại tệ thì nộp thuế có rắc rối không
Thuế tại Việt Nam luôn tính và nộp bằng đồng Việt Nam: doanh nghiệp ghi sổ bằng USD phải quy đổi để kê khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và các tờ khai khác. Rắc rối thực tế nằm ở tính nhất quán của tỷ giá quy đổi giữa sổ kế toán, hóa đơn và tờ khai, cùng chênh lệch tỷ giá phát sinh — khoản này được xử lý theo chế độ kế toán và có quy tắc tính thuế riêng, là điểm kiểm toán và thanh tra thuế hay soi nhất ở doanh nghiệp ghi sổ ngoại tệ. Doanh nghiệp ít giao dịch ngoại tệ nhưng cố ghi sổ bằng USD thường nhận thêm việc mà không nhận thêm lợi ích.
Tỷ giá nào dùng khi quy đổi cho báo cáo thuế
Nguyên tắc hiện hành là tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh cho từng giao dịch, và tỷ giá quy định khi chuyển đổi báo cáo tài chính sang đồng Việt Nam phục vụ mục đích thuế và nộp cơ quan nhà nước. Doanh nghiệp phải quy định thống nhất nguồn tỷ giá trong chính sách kế toán — tỷ giá của ngân hàng nơi doanh nghiệp giao dịch thường xuyên theo hướng dẫn của chế độ kế toán doanh nghiệp — và áp dụng nhất quán suốt niên độ. Dùng lẫn nhiều nguồn tỷ giá giữa các kỳ là lỗi khiến số liệu quy đổi không đối chiếu được khi quyết toán.
Câu hỏi thường gặp
Công ty nhận đầu tư bằng USD, có được ghi sổ bằng USD không?
Được, nếu doanh nghiệp thu chi chủ yếu bằng USD và đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn theo Điều 10 Luật Kế toán 88/2015/QH13; chỉ nhận vốn bằng USD thì chưa đủ căn cứ.
Muốn đổi đồng tiền ghi sổ sang USD thì xin ở đâu?
Phải chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ ghi sổ và thông báo cho cơ quan thuế quản lý trước khi áp dụng, giữ ổn định theo niên độ; thay đổi đơn vị tiền tệ có thủ tục chuyển đổi số dư riêng.
Ghi sổ bằng ngoại tệ rồi quy đổi về VND khi nộp thuế có rắc rối không?
Thuế luôn kê khai và nộp bằng đồng Việt Nam nên phải quy đổi từ sổ ngoại tệ; điểm rắc rối là nhất quán tỷ giá giữa sổ, hóa đơn, tờ khai và xử lý chênh lệch tỷ giá đúng chế độ kế toán và quy tắc thuế.
Tỷ giá nào dùng để quy đổi khi lập báo cáo thuế?
Tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh cho từng giao dịch, và tỷ giá quy định khi chuyển đổi báo cáo tài chính sang VND; nguồn tỷ giá phải thống nhất theo chính sách kế toán của doanh nghiệp suốt niên độ.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
