Ảnh khách hàng check-in tại cửa hàng, video unbox sản phẩm hay bài review tự nguyện trên mạng xã hội là ‘vàng’ cho marketing — nhưng về pháp lý, đó là tác phẩm và hình ảnh cá nhân của khách hàng. Doanh nghiệp FDI tải về đăng lại trên fanpage, thậm chí chạy quảng cáo, mà không xin phép đang đứng trước hai lớp rủi ro cùng lúc: bản quyền và quyền đối với hình ảnh cá nhân.
Hai lớp quyền trên nội dung của khách hàng
- Bản quyền của người chụp/quay — ảnh và video do khách hàng tạo ra là tác phẩm nhiếp ảnh, ghi hình được bảo hộ theo Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ; quyền tài sản theo Điều 20 thuộc khách hàng, doanh nghiệp không tự nhiên có quyền sao chép, truyền đạt.
- Quyền đối với hình ảnh cá nhân — Điều 32 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13: sử dụng hình ảnh cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ ngoại lệ luật định; dùng cho quảng cáo thương mại không thuộc ngoại lệ.
- Dữ liệu cá nhân — hình ảnh nhận diện được cá nhân là dữ liệu cá nhân theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Nghị định 356/2025/NĐ-CP (thay Nghị định 13/2023/NĐ-CP từ 01/01/2026): xử lý cho mục đích marketing cần cơ sở hợp pháp và sự đồng ý rõ ràng.
- Điều khoản nền tảng không thay thế giấy phép — việc khách đăng ảnh công khai lên mạng xã hội chỉ cấp phép cho nền tảng theo điều khoản dịch vụ, không cấp phép cho doanh nghiệp tải xuống dùng cho thương mại.
Quy trình dùng lại nội dung khách hàng an toàn
- Xin phép bằng văn bản hoặc tin nhắn xác nhận rõ phạm vi: kênh đăng, có chạy quảng cáo hay không, thời hạn và khả năng cắt ghép.
- Với chiến dịch thu thập nội dung (hashtag, cuộc thi), ban hành thể lệ ghi rõ giấy phép sử dụng nội dung dự thi ngay từ đầu.
- Gắn credit tên tác giả theo thỏa thuận và gỡ bỏ ngay khi khách hàng rút lại đồng ý, trừ phần đã in ấn không thu hồi được đã được cảnh báo trước.
Nội dung do khách hàng tạo ra thuyết phục hơn quảng cáo tự sản xuất, nhưng giá trị đó chỉ bền khi giấy phép đi kèm rõ ràng. Một mẫu xin phép chuẩn và thể lệ chiến dịch chặt chẽ giúp doanh nghiệp FDI khai thác UGC lâu dài mà không biến khách hàng trung thành thành bên khiếu nại.
Câu hỏi thường gặp
Khách hàng đăng ảnh đẹp về sản phẩm thì công ty lấy đăng lại có sao không?
Có rủi ro: ảnh là tác phẩm của khách hàng theo Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ; đăng lại cho mục đích thương mại cần được khách hàng cho phép trước.
Có cần xin phép khách hàng không?
Cần, cả về bản quyền lẫn quyền hình ảnh cá nhân theo Điều 32 BLDS 2015; với quảng cáo trả phí, phạm vi đồng ý phải ghi rõ kênh và thời hạn sử dụng.
Chạy quảng cáo bằng ảnh của khách thì sao?
Đây là mức khai thác thương mại cao nhất: bắt buộc có giấy phép văn bản, thỏa thuận thù lao hoặc quyền lợi nếu có, và cơ chế gỡ bỏ khi khách rút đồng ý.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
