Cùng là chuyên gia được tập đoàn cử sang, hai người có thể rơi vào hai kết cục BHXH trái ngược nhau: người ký hợp đồng lao động với công ty Việt Nam thuộc diện bắt buộc đóng, người chỉ có quyết định điều động nội bộ và hưởng lương từ công ty mẹ thì không. Ranh giới nằm ở quan hệ lao động, không nằm ở chức danh.
Tiêu chí phân định: hợp đồng lao động ở đâu
Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP xác định người lao động nước ngoài thuộc diện BHXH bắt buộc theo quan hệ hợp đồng lao động với người sử dụng lao động tại Việt Nam. Chuyên gia luân chuyển nội bộ ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp Việt Nam — dù hợp đồng ghi nhận tính chất điều động từ tập đoàn — vẫn thuộc diện bắt buộc với đầy đủ chế độ của luật mới. Ngược lại, người chỉ được cử sang theo quyết định điều động, không ký hợp đồng lao động tại Việt Nam và vẫn hưởng lương, đóng bảo hiểm tại nước cử đi thuộc nhóm không thuộc diện bắt buộc; đây cũng là cấu trúc mà các tập đoàn dùng cho nhiệm kỳ ngắn và luân chuyển kỹ thuật.
Chứng minh trạng thái không bắt buộc bằng gì
Việc không đóng chỉ đứng vững khi hồ sơ chứng minh được ba lớp: quyết định cử đi hoặc thỏa thuận điều động của tập đoàn nêu rõ nhiệm vụ và thời hạn tại Việt Nam; bằng chứng quan hệ lao động còn duy trì ở nước cử đi (hợp đồng lao động gốc, bảng lương, xác nhận tham gia bảo hiểm tại nước đó); và hồ sơ cư trú, lao động hợp lệ tại Việt Nam như giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép. Với nhân sự Hàn Quốc, chứng nhận tham gia BHXH tại Hàn Quốc theo Hiệp định BHXH Việt Nam – Hàn Quốc là mảnh ghép hoàn thiện cơ chế này. Hồ sơ mỏng là lý do phổ biến nhất khiến cơ quan BHXH truy thu cả giai đoạn khi thanh tra.
Khi nhiệm kỳ kéo dài hơn kế hoạch ban đầu
- Rà soát lại trạng thái đóng bảo hiểm mỗi khi gia hạn nhiệm kỳ: chuyển từ điều động sang ký hợp đồng lao động tại Việt Nam là điểm chuyển diện bắt buộc.
- Lưu trữ tập trung bộ hồ sơ điều động song ngữ cho từng chuyên gia để xuất trình ngay khi cơ quan BHXH hoặc thanh tra lao động yêu cầu.
- Đưa điều khoản phân bổ chi phí BHXH vào thỏa thuận nội bộ giữa công ty mẹ và công ty Việt Nam, tránh tranh chấp hạch toán khi phát sinh truy thu.
Câu hỏi thường gặp
Luân chuyển nội bộ có phải đóng BHXH Việt Nam?
Tùy quan hệ lao động: ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp tại Việt Nam thì thuộc diện bắt buộc theo Luật BHXH 41/2024/QH15 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP; chỉ có quyết định điều động, không ký hợp đồng tại Việt Nam và hưởng lương từ nước ngoài thì không thuộc diện bắt buộc.
Miễn?
Đây không phải miễn mà là không thuộc diện điều chỉnh bắt buộc; riêng nhân sự Hàn Quốc còn có cơ chế tránh đóng trùng theo Hiệp định BHXH Việt Nam – Hàn Quốc với giấy chứng nhận tham gia bảo hiểm tại Hàn Quốc.
Chứng minh?
Bằng quyết định cử đi hoặc thỏa thuận điều động, hợp đồng lao động và bảng lương ở nước cử đi, xác nhận đang tham gia bảo hiểm tại nước đó, cùng giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp phép tại Việt Nam.
Thời hạn?
Trạng thái được xét theo từng giai đoạn thực tế làm việc: nhiệm kỳ điều động càng kéo dài và càng gắn với hợp đồng, vị trí cố định tại Việt Nam thì nguy cơ bị xác định lại là quan hệ lao động tại Việt Nam càng cao — cần rà soát lại mỗi lần gia hạn.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng