Trường quốc tế và bệnh viện quốc tế tại Việt Nam đứng ở giao điểm của hai hệ chính sách: chính sách đầu tư nước ngoài (điều kiện mở cơ sở giáo dục, y tế cho nhà đầu tư ngoại) và chính sách xã hội hoá (ưu đãi thuế cho hoạt động giáo dục, y tế đáp ứng tiêu chí của Nhà nước). Ưu đãi cốt lõi là thuế suất thuế TNDN 10% trong suốt thời gian hoạt động cho phần thu nhập từ hoạt động xã hội hoá đủ điều kiện — nhưng “đủ điều kiện” ở đây là một bộ tiêu chí về loại hình, quy mô và tiêu chuẩn hoạt động, không phải mọi trường học hay bệnh viện thu phí đều tự động được hưởng.
Thuế suất 10% cho thu nhập xã hội hoá và điều kiện áp dụng
Theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15, thu nhập của doanh nghiệp từ hoạt động xã hội hoá trong các lĩnh vực giáo dục – đào tạo, y tế, văn hoá, thể thao và môi trường được áp dụng thuế suất ưu đãi 10% trong suốt thời gian hoạt động, với điều kiện cơ sở đáp ứng các tiêu chí về loại hình, quy mô và tiêu chuẩn của cơ sở thực hiện xã hội hoá theo danh mục do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Khác với ưu đãi theo địa bàn có thời hạn, ưu đãi xã hội hoá không có “đồng hồ đếm ngược” 15 năm — giá trị của nó nằm ở tính dài hạn và ổn định cho các dự án giáo dục, y tế có vòng đời đầu tư dài.
Điều kiện thực tế gồm ba lớp: pháp nhân và giấy phép hoạt động đúng lĩnh vực (giấy phép thành lập trường, giấy phép hoạt động khám chữa bệnh); đáp ứng tiêu chí xã hội hoá về quy mô và tiêu chuẩn (diện tích, trang thiết bị, đội ngũ, tỷ lệ phục vụ theo nhóm đối tượng tuỳ loại hình cơ sở); và hạch toán tách bạch thu nhập từ hoạt động xã hội hoá với thu nhập thương mại khác. Lớp thứ ba là nơi nhiều cơ sở vấp: một trường học vừa dạy học vừa cho thuê mặt bằng, bán suất ăn thương mại, tổ chức khoá ngắn hạn ngoài chương trình — các dòng thu nhập ngoài hoạt động xã hội hoá đủ điều kiện chịu thuế suất phổ thông 20% và phải được tách rõ trong sổ sách.
Học phí, viện phí và thuế GTGT
Theo Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15, dịch vụ giáo dục, đào tạo và dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng. Hệ quả hai mặt: cơ sở không phải kê khai thuế GTGT đầu ra trên học phí, viện phí thuộc diện này; nhưng thuế GTGT đầu vào của hàng hoá, dịch vụ mua vào phục vụ hoạt động không chịu thuế cũng không được khấu trừ, mà tính vào chi phí. Với cơ sở y tế, đây là biến số tài chính lớn vì thiết bị y tế nhập khẩu và vật tư tiêu hao chuyên dụng mang theo lượng thuế đầu vào đáng kể.
Ranh giới cần quản trị là các dịch vụ phụ trợ nằm ngoài lõi giáo dục, y tế: dịch vụ lưu trú, ăn uống cao cấp trong bệnh viện; khoá đào tạo thương mại không thuộc chương trình cấp bằng; cho thuê thiết bị, mặt bằng. Các dịch vụ này có thể thuộc diện chịu thuế GTGT thông thường và phải xuất hoá đơn, kê khai riêng. Thiết kế bảng giá và hợp đồng dịch vụ tách bạch dịch vụ lõi và dịch vụ phụ trợ ngay từ đầu giúp tránh việc toàn bộ doanh thu bị đặt lại câu hỏi về tính chất không chịu thuế.
Cấu trúc pháp nhân và lưu ý cho nhà đầu tư nước ngoài
Nhà đầu tư nước ngoài trong giáo dục và y tế hoạt động qua pháp nhân doanh nghiệp (công ty) theo điều kiện đầu tư áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài — với giáo dục là khung Nghị định 86/2018/NĐ-CP về hợp tác, đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục, gồm các điều kiện về vốn, chương trình và đội ngũ; mô hình đơn vị sự nghiệp công lập không mở cho vốn nước ngoài. Về thuế, pháp nhân này hưởng ưu đãi xã hội hoá theo tư cách doanh nghiệp thực hiện xã hội hoá, không phụ thuộc tỷ lệ vốn ngoại — điều kiện nằm ở hoạt động, không nằm ở quốc tịch của vốn.
Hai lưu ý cấu trúc: thứ nhất, nếu cùng một pháp nhân vận hành cả cơ sở xã hội hoá và hoạt động thương mại thuần tuý (ví dụ chuỗi phòng khám tiêu chuẩn thương mại cao cấp không đáp ứng tiêu chí xã hội hoá), rủi ro tranh chấp về phạm vi ưu đãi tăng mạnh — nhiều nhà đầu tư chọn tách pháp nhân ngay từ đầu. Thứ hai, học phí và viện phí thu trước theo kỳ là doanh thu nhận trước: thời điểm ghi nhận thu nhập chịu thuế phải theo tiến độ cung cấp dịch vụ thực tế, và chính sách hoàn phí khi học viên, bệnh nhân rút ngang cần được phản ánh nhất quán trong cả kế toán lẫn hồ sơ thuế.
Câu hỏi thường gặp
1. Thu nhập nào của trường quốc tế, bệnh viện được hưởng thuế suất 10%?
Thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo và khám chữa bệnh đáp ứng tiêu chí xã hội hoá (loại hình, quy mô, tiêu chuẩn theo danh mục của Thủ tướng Chính phủ) được thuế suất 10% trong suốt thời gian hoạt động theo Luật TNDN 67/2025/QH15. Thu nhập ngoài phạm vi đó — cho thuê mặt bằng, dịch vụ thương mại phụ trợ — chịu thuế suất phổ thông 20% và phải hạch toán tách bạch.
2. Điều kiện xã hội hóa để hưởng ưu đãi?
Điều kiện gồm: giấy phép hoạt động đúng lĩnh vực giáo dục hoặc y tế; đáp ứng tiêu chí xã hội hoá về loại hình, quy mô, tiêu chuẩn cơ sở theo danh mục do Thủ tướng ban hành; và hạch toán riêng thu nhập xã hội hoá với thu nhập khác. Ưu đãi gắn với hoạt động đủ điều kiện, áp dụng cho cả cơ sở có vốn nước ngoài, không phân biệt tỷ lệ vốn ngoại.
3. Học phí, viện phí có chịu thuế GTGT?
Học phí thuộc dịch vụ giáo dục, đào tạo và viện phí thuộc dịch vụ khám chữa bệnh đều thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT theo Luật GTGT 48/2024/QH15. Hệ quả là cơ sở không xuất thuế đầu ra trên các khoản này nhưng cũng không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào liên quan. Các dịch vụ phụ trợ ngoài lõi (lưu trú, ăn uống, cho thuê) có thể chịu thuế thông thường và phải tách bạch.
4. Cấu trúc pháp nhân (công ty vs đơn vị sự nghiệp) ảnh hưởng thuế ra sao?
Nhà đầu tư nước ngoài hoạt động qua pháp nhân công ty (không phải đơn vị sự nghiệp), chịu điều kiện đầu tư riêng của lĩnh vực — như Nghị định 86/2018/NĐ-CP với giáo dục. Pháp nhân công ty vẫn hưởng ưu đãi 10% nếu hoạt động đáp ứng tiêu chí xã hội hoá. Khi một pháp nhân ôm cả hoạt động thương mại không đủ điều kiện, nên cân nhắc tách pháp nhân để bảo vệ phạm vi ưu đãi.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
