Nhà máy của doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam không chỉ cần hoàn tất giấy phép trước khi đi vào hoạt động — trong suốt quá trình vận hành, nhà máy còn phải sẵn sàng đón các đoàn kiểm tra về phòng cháy chữa cháy (PCCC) và môi trường. Bài viết này hướng dẫn doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, điều kiện thực tế và nhân sự trước mỗi đợt kiểm tra, theo khung pháp luật hiện hành tính đến ngày 14/10/2026. (Nội dung về quy trình xin giấy phép thuộc phạm vi bài khác, không viết lại ở đây.)
1. Khung pháp luật điều chỉnh việc kiểm tra
- Luật PCCC và CNCH 55/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) — luật PCCC mới thay khung cũ;
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP — hướng dẫn thi hành, trong đó Điều 13 quy định kiểm tra định kỳ;
- Nghị định 106/2025/NĐ-CP — xử phạt vi phạm hành chính về PCCC (đã được Nghị định 69/2026/NĐ-CP, hiệu lực 20/4/2026, sửa đổi);
- Thông tư 36/2025/TT-BCA — trang bị phương tiện PCCC;
- Luật Bảo vệ môi trường 2020 — Điều 39, Điều 40 (giấy phép môi trường), Điều 46 (vận hành thử nghiệm), Điều 160 (kiểm tra, thanh tra).
Lưu ý thuật ngữ của khung mới: văn bản chính thức dùng cụm “thẩm định thiết kế về PCCC” — không dùng từ “thẩm duyệt” như khung cũ. Mọi căn cứ từ các nghị định PCCC, môi trường cũ (NĐ 136/2020/NĐ-CP, NĐ 50/2024/NĐ-CP, NĐ 167/2013/NĐ-CP, NĐ 144/2021/NĐ-CP; NĐ 18/2015/NĐ-CP, NĐ 40/2019/NĐ-CP) đã không còn hiệu lực.
2. Kiểm tra PCCC định kỳ: ai kiểm tra, theo trình tự nào?
Theo Điều 13 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức kiểm tra PCCC định kỳ hằng năm đối với các cơ sở trên địa bàn theo một trình tự chặt chẽ:
- Kế hoạch kiểm tra phải được xây dựng trước ngày 15/12 của năm trước;
- Thông báo cho cơ sở được kiểm tra trước ít nhất 03 ngày;
- Việc kiểm tra lập thành biên bản theo Mẫu PC03.
Doanh nghiệp có thể chủ động đề nghị được xem kế hoạch kiểm tra năm để chuẩn bị trước, thay vì bị động khi nhận thông báo.
3. Hồ sơ PCCC cần sẵn sàng trước đoàn kiểm tra
- Văn bản thẩm định thiết kế về PCCC của công trình nhà máy;
- Văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC — chứng minh công trình đã được nghiệm thu mới đưa vào sử dụng, vận hành;
- Hồ sơ lực lượng PCCC cơ sở (danh sách, quyết định thành lập, hồ sơ huấn luyện);
- Phương án chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã được phê duyệt;
- Giấy chứng nhận bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc;
- Nhật ký kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống, phương tiện PCCC theo Thông tư 36/2025/TT-BCA;
- Biên bản kiểm tra các lần trước và hồ sơ khắc phục tồn tại (nếu có).
4. Điều kiện thực tế đoàn kiểm tra sẽ xem xét
- Trang thiết bị, phương tiện PCCC còn hạn sử dụng, còn hoạt động, được bảo dưỡng định kỳ;
- Lối thoát nạn, biển báo, hệ thống báo cháy không bị che chắn, lấn chiếm;
- Lực lượng PCCC cơ sở có mặt, nắm được phương án chữa cháy của nhà máy;
- Kho, xưởng bố trí hàng hóa, vật liệu dễ cháy đúng quy định an toàn.
Thực tế nhiều nhà máy vốn Trung Quốc bị ghi nhận tồn tại ở khâu hồ sơ chưa đầy đủ nhiều hơn là thiết bị thiếu — việc rà soát hồ sơ trước thông báo 03 ngày là biện pháp rẻ nhất để tránh vi phạm.
5. Kiểm tra môi trường trong vận hành: chuẩn bị gì?
- Giấy phép môi trường (GPMT) còn hiệu lực và đúng nội dung được cấp (Điều 39, Điều 40 Luật BVMT 2020);
- Kết quả quan trắc môi trường định kỳ (khí thải, nước thải, chất thải) theo đúng tần suất giấy phép yêu cầu;
- Sổ chủ nguồn thải chất thải nguy hại (CTNH) và hồ sơ bàn giao CTNH cho đơn vị có chức năng;
- Hồ sơ vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải trước khi vận hành chính thức (Điều 46);
- Công trình xử lý chất thải vận hành đúng thiết kế, nhật ký vận hành đầy đủ.
6. Trường hợp nhà máy nằm trong khu công nghiệp
Đối với nhà máy trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao: một phần công việc liên quan đến PCCC và môi trường được thực hiện thông qua Ban quản lý khu công nghiệp. Doanh nghiệp cần xác định rõ: việc gì Ban quản lý chịu trách nhiệm, việc gì doanh nghiệp phải tự thực hiện — tránh tình trạng “tưởng Ban quản lý lo” khi đoàn kiểm tra yêu cầu hồ sơ.
Câu hỏi thường gặp
Đoàn kiểm tra PCCC đến mà chưa kịp chuẩn bị hồ sơ thì sao?
Pháp luật quy định phải thông báo trước ít nhất 03 ngày (Điều 13 NĐ 105/2025/NĐ-CP) — doanh nghiệp nên dùng đúng khoảng thời gian này để rà soát, bổ sung hồ sơ và kiểm tra hiện trường.
Nhà máy mới đi vào hoạt động có bị kiểm tra ngay không?
Có thể. Ngoài kiểm tra định kỳ hằng năm theo kế hoạch, cơ quan chức năng còn có thể kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc sự cố.
Bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc áp dụng cho nhà máy nào?
Nhà máy thuộc danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc — hồ sơ bảo hiểm phải sẵn sàng khi đoàn kiểm tra yêu cầu.
Quan trắc môi trường định kỳ gồm những gì?
Tùy nội dung giấy phép môi trường: thường gồm quan trắc khí thải, nước thải, và báo cáo quản lý chất thải nguy hại — doanh nghiệp lưu toàn bộ kết quả để xuất trình.
Nguồn trích dẫn
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15 — hiệu lực 01/7/2025;
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP: Điều 13 (kiểm tra định kỳ: kế hoạch trước 15/12, thông báo trước 03 ngày, biên bản Mẫu PC03);
- Nghị định 106/2025/NĐ-CP (xử phạt VPHC về PCCC, sửa đổi bởi Nghị định 69/2026/NĐ-CP hiệu lực 20/4/2026);
- Thông tư 36/2025/TT-BCA (trang bị phương tiện PCCC);
- Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14: Điều 39, Điều 40 (GPMT), Điều 46 (vận hành thử nghiệm), Điều 160 (kiểm tra, thanh tra).
Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI soạn thảo, đã được AI Legal Council của FLAT Law Firm kiểm tra chất lượng trước khi xem xét đăng tải; không phải ý kiến tư vấn của luật sư người thật. Quy định pháp luật có thể thay đổi; bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành trước khi áp dụng.
Nhà máy của bạn cần rà soát sự sẵn sàng đón đoàn kiểm tra PCCC và môi trường? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
