Chị Lan có một người con riêng trước khi tái hôn. Người con hỏi: nếu cha dượng qua đời, mình có được hưởng thừa kế không? Câu hỏi này rất phổ biến trong các gia đình tái hôn. Bài viết trả lời theo Bộ luật Dân sự 2015 còn hiệu lực tại tháng 10/2026, qua sơ đồ 3 con đường.
1. Chia thừa kế theo pháp luật: con riêng không đương nhiên thuộc hàng thứ nhất
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Danh sách này không liệt kê “con riêng”.
Vì vậy, khi chia thừa kế theo pháp luật (không có di chúc), con riêng không đương nhiên được hưởng di sản của cha dượng hoặc mẹ kế.
2. Con đường 1: thừa kế theo Điều 654 — quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng
Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau và được hưởng thừa kế theo pháp luật.
Hai lưu ý quan trọng:
- Không bắt buộc phải sống chung — căn cứ là quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế, không phải hộ khẩu hay nơi cư trú;
- Công văn 212/TANDTC-PC năm 2019 của Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn xác định quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng “như cha con, mẹ con”. Lưu ý: đây là văn bản nghiệp vụ nội bộ của ngành Tòa án, không phải văn bản quy phạm pháp luật.
Đừng nhầm lẫn: Điều 653 quy định về quan hệ thừa kế của con nuôi, còn Điều 654 mới là quy định về con riêng với bố dượng, mẹ kế.
3. Con đường 2: hưởng thừa kế theo di chúc
Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế. Cha dượng hoặc mẹ kế hoàn toàn có thể lập di chúc để lại tài sản cho con riêng — đây là con đường chắc chắn nhất, không phụ thuộc vào việc chứng minh quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng.
4. Quyền thừa kế đối với cha, mẹ ruột
Con riêng vẫn là con đẻ của cha hoặc mẹ ruột của mình, nên đương nhiên thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cha, mẹ ruột theo Điều 651. Quyền này không bị ảnh hưởng bởi việc cha, mẹ tái hôn.
5. Checklist chứng minh quan hệ để hưởng thừa kế
- Thu thập giấy tờ chứng minh quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế (chi phí ăn học, khám chữa bệnh, sinh hoạt);
- Chuẩn bị lời khai nhân chứng (họ hàng, hàng xóm, nhà trường);
- Cân nhắc lập di chúc để chắc chắn (con đường 2);
- Không nhầm Điều 653 (con nuôi) với Điều 654 (con riêng);
- Nhớ rằng Công văn 212 chỉ là văn bản nghiệp vụ nội bộ, không phải luật.
Liên hệ tư vấn
FLAT Law Firm tư vấn về thừa kế: phân chia di sản, lập di chúc và giải quyết tranh chấp thừa kế trong gia đình tái hôn. Liên hệ: liên hệ với chúng tôi.
Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ mang tính thông tin tham khảo chung, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bạn. Pháp luật có thể thay đổi; bạn nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi áp dụng.
Nhãn minh bạch: Nội dung bài viết được biên soạn với sự hỗ trợ của FLAW AI Legal Council — hệ thống rà soát pháp lý ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đây không phải ý kiến pháp lý của luật sư người thật đã xem xét cho trường hợp của bạn.