Năm 2026, bản đồ hiệp định thương mại của Việt Nam có nhiều chuyển động đáng chú ý: một hiệp định đã chính thức có hiệu lực, một hiệp định vừa kết thúc đàm phán, và một khuôn khổ hợp tác lớn đang được đàm phán. Tuy nhiên, trên truyền thông xuất hiện không ít thông tin thiếu chính xác — ví dụ gọi một hiệp định “đã ký” trong khi thực tế mới chỉ kết thúc đàm phán. Bài viết hệ thống hóa trạng thái pháp lý chính xác của từng hiệp định tại thời điểm 14/10/2026 để doanh nghiệp FDI ra quyết định đúng.
Nguyên tắc đọc bản tin hiệp định thương mại: “kết thúc đàm phán” ≠ “ký kết” ≠ “có hiệu lực”. Ba nấc thang này cách nhau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm — và chỉ khi hiệp định có hiệu lực, doanh nghiệp mới thực sự được hưởng ưu đãi thuế quan, mở cửa thị trường.
1. Đã có hiệu lực: Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE (từ 03/02/2026)
Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã chính thức có hiệu lực từ ngày 03/02/2026. Đây là hiệp định thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam với một quốc gia Trung Đông, mở ra hành lang thương mại – đầu tư trực tiếp tới thị trường vùng Vịnh.
Đi kèm với hiệp định, Nghị định 143/2026/NĐ-CP ban hành Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt thực hiện cam kết trong CEPA Việt Nam – UAE. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam và UAE từ nay áp dụng biểu thuế ưu đãi đặc biệt này khi đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định — cần chuẩn bị chứng nhận xuất xứ (C/O) theo đúng mẫu quy định để được hưởng thuế suất ưu đãi.
Với doanh nghiệp FDI, CEPA UAE mang lại hai cơ hội: (i) sử dụng Việt Nam làm bàn đạp xuất khẩu sang thị trường UAE và khu vực Trung Đông với thuế suất ưu đãi; (ii) thu hút dòng vốn đầu tư từ UAE vào các dự án tại Việt Nam trong bối cảnh quan hệ kinh tế song phương được nâng tầm.
2. Mới kết thúc đàm phán, chưa ký, chưa hiệu lực: Hiệp định VN – EFTA
Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) đã kết thúc đàm phán vào ngày 02/7/2026. Đây là cột mốc quan trọng sau nhiều năm đàm phán — nhưng cần nhấn mạnh: kết thúc đàm phán không đồng nghĩa với ký kết, và càng chưa phải là có hiệu lực.
Một số tít báo nước ngoài dùng từ “sign” (ký) khi đưa tin về sự kiện này là sai về bản chất pháp lý: sau khi kết thúc đàm phán, hiệp định còn phải trải qua các bước rà soát pháp lý văn kiện, ký kết chính thức, rồi phê chuẩn theo trình tự nội luật của mỗi bên mới có thể có hiệu lực. Doanh nghiệp FDI chưa thể viện dẫn hiệp định VN – EFTA để hưởng ưu đãi thuế quan hay tiếp cận thị trường tại thời điểm này — mọi kế hoạch kinh doanh cần đặt trên giả định hiệp định chưa áp dụng, cho đến khi có thông báo hiệu lực chính thức.
3. Đang đàm phán: Khuôn khổ hợp tác Việt Nam – Hoa Kỳ
Khuôn khổ hợp tác kinh tế – thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ hiện vẫn đang trong quá trình đàm phán. Đây là quan hệ thương mại song phương lớn với nhiều tác động tiềm tàng đến chuỗi cung ứng, chính sách thuế quan và môi trường đầu tư — doanh nghiệp FDI nên theo dõi sát tiến trình, nhưng không ra quyết định đầu tư dựa trên các kịch bản chưa được xác nhận chính thức.
4. Lưu ý: Nghị định 374/2026/NĐ-CP về đấu thầu theo CPTPP/EVFTA/UKVFTA — chưa áp dụng
Nghị định 374/2026/NĐ-CP quy định về đấu thầu theo các cam kết trong CPTPP, EVFTA và UKVFTA có hiệu lực từ ngày 14/11/2026 — tức là chưa có hiệu lực tại thời điểm bài viết này (14/10/2026). Doanh nghiệp tham gia đấu thầu các gói thầu chịu điều chỉnh bởi cam kết quốc tế cần lưu ý mốc thời gian này: các quy định mới về đấu thầu theo tiêu chuẩn CPTPP/EVFTA/UKVFTA chỉ áp dụng từ giữa tháng 11/2026 trở đi.
Bảng tóm tắt trạng thái các hiệp định tại 14/10/2026
| Hiệp định / Văn bản | Trạng thái pháp lý | Ý nghĩa cho doanh nghiệp |
|---|---|---|
| CEPA Việt Nam – UAE | Đã có hiệu lực từ 03/02/2026 | Được hưởng ưu đãi thuế quan ngay (kèm NĐ 143/2026/NĐ-CP) |
| VN – EFTA FTA | Mới kết thúc đàm phán (02/7/2026) — chưa ký, chưa hiệu lực | Chưa áp dụng; theo dõi tiến trình ký kết, phê chuẩn |
| Khuôn khổ VN – Hoa Kỳ | Đang đàm phán | Theo dõi; chưa ra quyết định dựa trên kịch bản |
| NĐ 374/2026/NĐ-CP (đấu thầu CPTPP/EVFTA/UKVFTA) | Hiệu lực từ 14/11/2026 — chưa áp dụng | Chuẩn bị tuân thủ từ giữa tháng 11/2026 |
Căn cứ pháp lý
- Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) Việt Nam – UAE — có hiệu lực từ 03/02/2026.
- Nghị định 143/2026/NĐ-CP — Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt thực hiện CEPA Việt Nam – UAE.
- Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EFTA — kết thúc đàm phán ngày 02/7/2026; chưa ký kết, chưa có hiệu lực.
- Nghị định 374/2026/NĐ-CP về đấu thầu theo cam kết CPTPP/EVFTA/UKVFTA — hiệu lực từ 14/11/2026.
Kết luận
Thông điệp cốt lõi cho doanh nghiệp FDI: CEPA UAE đã dùng được ngay — hãy rà soát biểu thuế Nghị định 143/2026/NĐ-CP và quy tắc xuất xứ để tối ưu chi phí; EFTA mới chỉ xong đàm phán — đừng nhầm với “đã ký”, chưa có ưu đãi nào để hưởng; khuôn khổ Việt – Mỹ vẫn đang đàm phán; và Nghị định 374/2026/NĐ-CP về đấu thầu chỉ bắt đầu áp dụng từ 14/11/2026. Đọc đúng trạng thái pháp lý của từng hiệp định là điều kiện tiên quyết để biến cơ hội thương mại thành lợi thế cạnh tranh thực sự.
Cần tư vấn về ưu đãi thuế quan và tuân thủ hiệp định thương mại? FLAT Law Firm hỗ trợ doanh nghiệp FDI áp dụng quy tắc xuất xứ, hưởng thuế suất ưu đãi và tuân thủ cam kết quốc tế. Liên hệ tại /lien-he/.
Disclaimer: Bài viết cung cấp thông tin pháp lý tổng quan dựa trên trạng thái văn bản tại ngày 14/10/2026, không cấu thành tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn chi tiết.
Nhãn minh bạch: Nội dung bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn; đã được Hội đồng QA rà soát theo quy trình nội bộ (không phải luật sư người thật đã duyệt).