Logistics là huyết mạch của thương mại, và năm 2026 mang đến nhiều thay đổi pháp lý đáng chú ý cho lĩnh vực này: từ vận tải hàng siêu trường, siêu trọng trên đường thủy, xử phạt vi phạm hành chính trong hàng hải, cho đến chính sách miễn phí hạ tầng cảng biển tại TP.HCM. Bài viết cập nhật những văn bản mới mà doanh nghiệp logistics, xuất nhập khẩu và chủ hàng cần nắm.
1. NĐ 123/2026/NĐ-CP: vận tải hàng siêu trường, siêu trọng trên đường thủy
Nghị định 123/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026) điều chỉnh hoạt động vận tải hàng siêu trường, siêu trọng trên đường thủy nội địa. Những nội dung cốt lõi doanh nghiệp cần biết:
- Định nghĩa và tiêu chí xác định hàng siêu trường, siêu trọng;
- Thẩm quyền phê duyệt phương án vận chuyển đối với loại hàng đặc biệt này;
- Trách nhiệm của đơn vị vận tải và chủ hàng trong quá trình vận chuyển.
Doanh nghiệp vận chuyển thiết bị, cấu kiện có kích thước, trọng lượng vượt chuẩn thông thường phải lập phương án vận chuyển và được phê duyệt trước khi thực hiện.
2. NĐ 80/2026/NĐ-CP: xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng hải
Nghị định 80/2026/NĐ-CP (ban hành 19/3/2026, hiệu lực 15/5/2026) quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng hải. Điểm thay đổi đáng chú ý về tổ chức bộ máy:
- Cơ quan quản lý hàng hải đã chuyển từ “Bộ Giao thông vận tải” sang “Bộ Xây dựng”;
- Cơ quan chuyên trách là Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.
Doanh nghiệp cần cập nhật tên cơ quan trong hồ sơ, thủ tục — không trích tên cơ quan cũ “Bộ GTVT” hay “Cục Hàng hải Việt Nam” làm cơ quan hiện hành.
3. Miễn 100% phí hạ tầng cảng biển TP.HCM trong 3 năm
Nghị quyết 12/2026/NQ-HĐND TP.HCM (hiệu lực 01/7/2026 – 30/6/2029) quy định miễn 100% phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển trên địa bàn TP.HCM. Đây là chính sách hỗ trợ trực diện cho doanh nghiệp, giúp:
- Giảm chi phí logistics cho hàng hóa qua cảng biển TP.HCM trong 3 năm;
- Tăng sức cạnh tranh của cụm cảng TP.HCM trong khu vực.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu qua cảng TP.HCM nên rà soát lại cơ cấu chi phí để phản ánh đúng mức phí được miễn.
4. Luật Hải quan sửa đổi: chưa có hiệu lực
Luật 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan đã được thông qua ngày 23/8/2026 nhưng chỉ có hiệu lực từ 01/3/2027. Đến thời điểm bài viết, các thủ tục hải quan vẫn áp dụng theo Luật Hải quan hiện hành và các văn bản hướng dẫn đang có hiệu lực. Doanh nghiệp cần ghi rõ trạng thái “chưa có hiệu lực” khi viện dẫn Luật 11/2026/QH16, tránh áp dụng nhầm.
5. Những gì chưa có — tránh hiểu nhầm
- Không có “Luật Logistics” hay chính sách logistics tổng thể mới nào được ban hành — các khẳng định về một đạo luật logistics mới là không có căn cứ;
- Dự án Bộ luật Hàng hải (sửa đổi) mới chỉ ở giai đoạn dự thảo — không được trình bày như văn bản đã được thông qua.
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan nào quản lý hàng hải hiện nay?
Bộ Xây dựng, thông qua Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (theo Nghị định 80/2026/NĐ-CP, hiệu lực 15/5/2026).
Phí hạ tầng cảng biển TP.HCM được miễn đến khi nào?
Miễn 100% trong 3 năm, từ 01/7/2026 đến 30/6/2029, theo Nghị quyết 12/2026/NQ-HĐND TP.HCM.
Luật Hải quan sửa đổi đã áp dụng chưa?
Chưa. Luật 11/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027.
Vận chuyển hàng siêu trường, siêu trọng đường thủy cần gì?
Lập phương án vận chuyển và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo Nghị định 123/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026).
Nguồn trích dẫn
- Nghị định 123/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026) — vận tải hàng siêu trường, siêu trọng đường thủy;
- Nghị định 80/2026/NĐ-CP (19/3/2026, hiệu lực 15/5/2026) — xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng hải;
- Nghị quyết 12/2026/NQ-HĐND TP.HCM (hiệu lực 01/7/2026 – 30/6/2029) — miễn phí hạ tầng cảng biển;
- Luật 11/2026/QH16 (thông qua 23/8/2026, hiệu lực 01/3/2027) — sửa đổi Luật Hải quan.
Kết luận
Năm 2026 là năm có nhiều cập nhật pháp lý cho lĩnh vực logistics và cảng biển: Nghị định 123/2026/NĐ-CP về vận tải hàng siêu trường, siêu trọng đường thủy; Nghị định 80/2026/NĐ-CP về xử phạt hàng hải với cơ quan quản lý mới là Bộ Xây dựng; và chính sách miễn 100% phí hạ tầng cảng biển TP.HCM trong 3 năm theo NQ 12/2026. Trong khi đó, Luật Hải quan sửa đổi (Luật 11/2026/QH16) vẫn chưa có hiệu lực (01/3/2027). Doanh nghiệp cần cập nhật đúng tên cơ quan, đúng trạng thái hiệu lực của từng văn bản, và không nên tin vào các khẳng định về “Luật Logistics” hay Bộ luật Hàng hải sửa đổi đã thông qua — vì chúng chưa tồn tại.
Doanh nghiệp logistics của bạn cần rà soát tuân thủ các quy định mới? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI soạn thảo, sẽ được AI Legal Council của FLAT Law Firm kiểm tra chất lượng trước khi xem xét đăng tải; không phải ý kiến tư vấn của luật sư người thật. Quy định pháp luật có thể thay đổi; bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành trước khi áp dụng.