Khởi kiện vụ án dân sự tốn bao nhiêu tiền án phí? Câu trả lời không phải một con số cố định, mà được tính theo khung giá trị tài sản tranh chấp — giá trị càng lớn, án phí càng cao theo từng bậc thang. Hiểu đúng cách tính giúp đương sự dự trù chi phí và chuẩn bị tiền tạm ứng án phí đầy đủ.
Bài viết hướng dẫn cách tính án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội — văn bản duy nhất điều chỉnh án phí, lệ phí Tòa án hiện nay.
1. Văn bản áp dụng: Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14
Điểm cần làm rõ ngay: văn bản quy định về án phí là Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ban hành 30/12/2016, hiệu lực 01/01/2017, còn hiệu lực) — không phải “Nghị định 326” của Chính phủ như nhiều tài liệu ghi nhầm. Mọi mức thu, miễn, giảm án phí đều tra cứu tại Danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết này.
2. Khung tính án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch
Đối với tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình có giá ngạch (Mục A Danh mục kèm Nghị quyết 326), án phí sơ thẩm được tính theo 6 bậc:
- Giá trị tranh chấp từ 6.000.000 đồng trở xuống: 300.000 đồng;
- Từ trên 6.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng: 5% giá trị tài sản tranh chấp;
- Từ trên 400.000.000 đồng đến 800.000.000 đồng: 20.000.000 đồng + 4% của phần giá trị vượt quá 400.000.000 đồng;
- Từ trên 800.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng: 36.000.000 đồng + 3% của phần giá trị vượt quá 800.000.000 đồng;
- Từ trên 2.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng: 72.000.000 đồng + 2% của phần giá trị vượt quá 2.000.000.000 đồng;
- Từ trên 4.000.000.000 đồng: 112.000.000 đồng + 0,1% của phần giá trị vượt quá 4.000.000.000 đồng.
3. Ví dụ tính tay
Ví dụ 1 — Tranh chấp 1,5 tỷ đồng: rơi vào bậc “trên 800 triệu đến 2 tỷ” → 36.000.000 + 3% × (1.500.000.000 − 800.000.000) = 36.000.000 + 21.000.000 = 57.000.000 đồng.
Ví dụ 2 — Tranh chấp 300 triệu đồng: rơi vào bậc “trên 6 triệu đến 400 triệu” → 5% × 300.000.000 = 15.000.000 đồng.
Ví dụ 3 — Tranh chấp 5 tỷ đồng: rơi vào bậc “trên 4 tỷ” → 112.000.000 + 0,1% × (5.000.000.000 − 4.000.000.000) = 112.000.000 + 1.000.000 = 113.000.000 đồng.
4. Các mức án phí liên quan cần biết
- Không có giá ngạch: tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động không có giá ngạch → 300.000 đồng;
- Án phí phúc thẩm: mức cố định 300.000 đồng — không tính theo giá trị tranh chấp;
- Tạm ứng án phí sơ thẩm: bằng 1/2 mức án phí theo khung trên (Điều 7), phải nộp trong 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo của Tòa án;
- Tạm ứng án phí phúc thẩm: nộp trong 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo (Điều 17);
- Ai chịu án phí: nguyên tắc bên thua kiện chịu; Tòa án quyết định cụ thể trong bản án. Pháp luật có chế độ miễn, giảm án phí cho một số đối tượng (người có công với cách mạng, hộ nghèo, người cao tuổi, trẻ em…).
5. Sai lầm phổ biến khi tính án phí
- Trích sai tên văn bản: “Nghị định 326/2016/NĐ-CP” không tồn tại — văn bản đúng là Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14;
- Lẫn khung dân sự với khung lao động: tranh chấp lao động có giá ngạch áp dụng khung riêng (3% / 12 triệu + 2% / 44 triệu + 0,1%) — không dùng khung 5% của dân sự;
- Tính án phí phúc thẩm theo giá trị tranh chấp: phúc thẩm là mức cố định 300.000 đồng;
- Quên tạm ứng án phí: chỉ nộp 1/2 mức án phí trước, nhưng phải nộp đúng hạn 07 ngày làm việc — quá hạn không có lý do chính đáng, Tòa án trả đơn khởi kiện.
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Giá trị tranh chấp do ai xác định?
Đáp: Do đương sự kê khai trong đơn khởi kiện; trường hợp có tranh cãi, Tòa án tổ chức định giá, thẩm định giá theo quy định.
Hỏi: Được miễn án phí thì có phải nộp tạm ứng không?
Đáp: Không. Người được miễn án phí theo quy định không phải nộp tạm ứng án phí.
Hỏi: Kháng cáo thì nộp bao nhiêu tiền?
Đáp: Tạm ứng án phí phúc thẩm 300.000 đồng, nộp trong 10 ngày kể từ thông báo của Tòa án cấp sơ thẩm.
Cần dự trù chi phí khởi kiện cho vụ việc cụ thể? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.