Khu công nghiệp mở rộng thêm 50 ha, nâng công suất nhà máy xử lý nước thải, đổi công nghệ sản xuất — có phải làm lại báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) từ đầu? Câu trả lời không phải lúc nào cũng là “có”: pháp luật chỉ yêu cầu lập lại ĐTM khi sự thay đổi rơi vào 4 nhóm trường hợp cụ thể.
Bài viết hệ thống hóa các trường hợp phải lập lại báo cáo ĐTM khi mở rộng, thay đổi dự án — với lưu ý riêng cho khu công nghiệp.
1. Khung pháp lý hiện hành
- Luật Bảo vệ môi trường 2020 (72/2020/QH14, hiệu lực 01/01/2022; sửa đổi bởi Luật sửa 15 Luật 2025, hiệu lực 01/01/2026): điểm a khoản 4 Điều 37 — trách nhiệm của chủ dự án sau khi có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM;
- Nghị định 08/2022/NĐ-CP, khoản 2 Điều 27 (sửa đổi bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định 05/2025/NĐ-CP, hiệu lực 06/01/2025): quy định chi tiết 4 nhóm trường hợp.
2. Bốn nhóm trường hợp phải lập lại báo cáo ĐTM
Trong quá trình chuẩn bị, triển khai thực hiện dự án đầu tư trước khi vận hành (trừ trường hợp quy định tại khoản 10 Điều 27), chủ dự án đầu tư có trách nhiệm thực hiện ĐTM khi có một hoặc các thay đổi so với quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM thuộc các nhóm sau:
- (a) Tăng quy mô, công suất sản xuất, kinh doanh, dịch vụ: theo điểm a và điểm c khoản 3, mức tăng từ 30% trở lên và dẫn đến làm gia tăng tác động xấu đến môi trường (theo khoản 5) — trừ trường hợp quy định tại điểm d; theo điểm b khoản 3, mức tăng dẫn đến làm gia tăng tác động xấu đến môi trường (theo khoản 5);
- (b) Thay đổi công nghệ sản xuất (theo khoản 4) dẫn đến làm gia tăng tác động xấu đến môi trường (theo khoản 5);
- (c) Các thay đổi khác làm gia tăng tác động xấu đến môi trường (theo khoản 6);
- (d) Tăng quy mô, công suất (theo khoản 3) dẫn đến thay đổi phân loại dự án đầu tư theo các tiêu chí về môi trường — trừ trường hợp dự án thay đổi thẩm quyền quyết định/chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ do bổ sung thêm hoạt động kinh doanh vận chuyển hành khách bằng đường hàng không, đặt cược, ca-si-nô (casino), dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí theo quy định của pháp luật về đầu tư.
3. Mở rộng khu công nghiệp: không tự động phải lập lại ĐTM
Điểm mà nhiều chủ đầu tư hiểu sai: mở rộng KCN không đồng nghĩa với lập lại ĐTM. Ví dụ:
- Mở rộng diện tích nhưng quy mô, công suất tăng dưới 30% và không làm gia tăng tác động xấu đến môi trường → không thuộc 4 nhóm trường hợp → không phải lập lại;
- Mở rộng kèm tăng công suất từ 30% trở lên dẫn đến gia tăng tác động xấu, hoặc đổi công nghệ sản xuất làm gia tăng tác động xấu → phải lập lại ĐTM.
Thay đổi không thuộc 4 nhóm trường hợp thì chủ dự án có trách nhiệm cập nhật, tự đánh giá và điều chỉnh, bổ sung báo cáo ĐTM của dự án theo quy định; không phải cứ thay đổi là lập lại từ đầu.
4. Lưu ý riêng cho dự án trong khu công nghiệp
Điểm mới so với khung cũ: Nghị định 05/2025/NĐ-CP không còn giữ ngoại lệ cũ dành cho dự án trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp (nội dung “thay đổi địa điểm nhưng phù hợp quy hoạch phân khu chức năng” của khung cũ đã bị thay thế). Trong khung mới, mọi thay đổi — kể cả của dự án trong KCN — đều đối chiếu với 4 nhóm trường hợp nêu trên: 3 nhóm đầu yêu cầu thay đổi phải dẫn đến làm gia tăng tác động xấu đến môi trường, nhóm (d) yêu cầu thay đổi phải dẫn đến thay đổi phân loại dự án đầu tư. Vì vậy, dự án trong KCN tăng quy mô, công suất từ 30% trở lên mà làm gia tăng tác động xấu vẫn phải lập lại ĐTM như dự án ngoài KCN.
5. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Lập lại ĐTM khác gì với điều chỉnh ĐTM?
Đáp: Lập lại là thực hiện ĐTM từ đầu cho các thay đổi thuộc 4 nhóm trường hợp nêu trên; điều chỉnh/bổ sung áp dụng cho thay đổi nhỏ hơn, theo cơ chế riêng. Hai thủ tục khác nhau về phạm vi và trình tự.
Hỏi: Thay đổi chủ đầu tư dự án có phải lập lại ĐTM không?
Đáp: Không — thay đổi chủ dự án không thuộc 4 nhóm trường hợp; chủ mới kế thừa quyền, nghĩa vụ theo quyết định phê duyệt ĐTM hiện có.
Hỏi: Dự án đã vận hành rồi mới mở rộng thì sao?
Đáp: Quy định về lập lại ĐTM áp dụng cho giai đoạn chuẩn bị, triển khai trước khi vận hành. Dự án đang vận hành muốn mở rộng phải thực hiện thủ tục môi trường cho phần mở rộng (giấy phép môi trường, đăng ký môi trường…) theo quy định hiện hành.
Dự án của quý vị dự kiến mở rộng và cần xác định nghĩa vụ ĐTM? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.