Bị quấy rối, đặc biệt là quấy rối tình dục tại nơi làm việc, là trải nghiệm khiến nhiều người lao động nước ngoài tại Việt Nam bối rối: không biết hành vi đó có vi phạm pháp luật không, khiếu nại ở đâu, liệu có bị mất việc nếu lên tiếng. Câu trả lời là pháp luật Việt Nam bảo vệ nạn nhân ở nhiều tầng: cấm tuyệt đối, cho phép nghỉ việc không báo trước, xử phạt hành chính nặng và truy cứu hình sự khi đủ dấu hiệu tội phạm.
Quấy rối tình dục tại nơi làm việc bị pháp luật nghiêm cấm
Khoản 9 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019 định nghĩa quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận. Khoản 3 Điều 8 Bộ luật Lao động 2019 liệt kê quấy rối tình dục tại nơi làm việc là một trong các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực lao động. Đây là điểm cần nhấn mạnh vì nhiều người lầm tưởng pháp luật chỉ xử lý khi có hành vi thể chất; trên thực tế, lời nói, tin nhắn, cử chỉ mang tính chất tình dục không được chấp nhận đều có thể cấu thành quấy rối.
Nội quy lao động bắt buộc phải có nội dung phòng, chống quấy rối
Điểm d khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu nội quy lao động phải có nội dung về phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc cùng trình tự, thủ tục xử lý. Điều 85 Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết: người sử dụng lao động phải ghi nhận việc nghiêm cấm hành vi quấy rối tình dục, mô tả cụ thể các hành vi phù hợp với đặc điểm nơi làm việc, quy định trách nhiệm, thời hạn, trình tự xử lý nội bộ, hình thức kỷ luật đối với người vi phạm và trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho nạn nhân. Thực tế áp dụng cho thấy nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã ban hành quy trình khiếu nại nội bộ riêng; người lao động nên đọc kỹ nội quy của công ty mình để biết kênh tiếp nhận đầu tiên.
Người bị quấy rối được đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần báo trước
Điểm d khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019 cho phép người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước khi bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Đây là quyền bảo vệ trực tiếp nạn nhân, khác với các trường hợp chấm dứt thông thường phải báo trước 30 hoặc 45 ngày. Ngược lại, khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019 cho phép người sử dụng lao động áp dụng hình thức kỷ luật sa thải đối với người lao động có hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động.
Mức xử phạt hành chính và trách nhiệm hình sự
Khoản 3 Điều 17 Nghị định 283/2026/NĐ-CP (thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP từ ngày 10/9/2026) quy định phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài phạt tiền, điểm d khoản 5 Điều 17 Nghị định 283/2026/NĐ-CP còn quy định biện pháp khắc phục hậu quả là buộc người vi phạm xin lỗi công khai nạn nhân tại nơi cư trú, nơi làm việc, tại địa điểm khác hoặc trên phương tiện thông tin đại chúng, trừ trường hợp nạn nhân có đơn không yêu cầu xin lỗi công khai — đây là biện pháp mới mà Nghị định 12/2022/NĐ-CP trước đây không có. Khi hành vi đủ dấu hiệu tội phạm, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trong đó Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 quy định Tội làm nhục người khác và Điều 146 quy định về hành vi dâm ô. Việc xác định có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng dựa trên chứng cứ từng vụ việc.
Các bước nạn nhân nên thực hiện
Thứ nhất, lưu giữ chứng cứ: tin nhắn, email, ghi âm hợp pháp, lời khai người chứng kiến, ghi chép chi tiết thời gian, địa điểm, diễn biến. Thứ hai, khiếu nại theo quy trình nội bộ của công ty, gửi bằng văn bản và giữ lại bản sao. Thứ ba, nếu công ty không xử lý hoặc người quấy rối là cấp quản lý cao nhất, gửi đơn tới thanh tra lao động hoặc cơ quan công an nơi xảy ra sự việc. Thứ tư, có thể khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm theo Bộ luật Dân sự 2015. Người lao động nước ngoài không cần lo ngại về rào cản ngôn ngữ khi khiếu nại vì có quyền được hỗ trợ phiên dịch trong quá trình giải quyết.
Câu hỏi thường gặp
1. Sếp nhắn tin tán tỉnh khiếm nhã nhiều lần, tôi từ chối thì bị gây khó dễ trong công việc. Đây có phải quấy rối tình dục không?
Có dấu hiệu cấu thành. Theo khoản 9 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019, quấy rối tình dục bao gồm cả hành vi bằng lời nói, qua phương tiện điện tử có nội dung tình dục mà người bị quấy rối không mong muốn hoặc không chấp nhận. Việc đổi quan hệ tình dục lấy lợi ích công việc là một trong các dạng điển hình được hướng dẫn tại Điều 85 Nghị định 145/2020/NĐ-CP.
2. Tôi là người nước ngoài, công ty nói nội quy lao động chỉ áp dụng cho người Việt Nam. Điều này đúng không?
Không đúng. Bộ luật Lao động 2019 và nội quy lao động của doanh nghiệp áp dụng cho mọi người lao động làm việc tại doanh nghiệp, không phân biệt quốc tịch. Người lao động nước ngoài được bảo vệ như người lao động Việt Nam trước hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
3. Nếu tôi tố cáo mà công ty sa thải tôi thì sao?
Việc sa thải người lao động vì lý do tố cáo hành vi quấy rối là trái pháp luật. Ngược lại, chính người lao động bị quấy rối tình dục được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần báo trước theo điểm d khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019. Nếu bị sa thải trái pháp luật, bạn có quyền khiếu nại và khởi kiện yêu cầu bồi thường.
4. Mức phạt đối với người quấy rối tình dục tại nơi làm việc là bao nhiêu?
Theo khoản 3 Điều 17 Nghị định 283/2026/NĐ-CP (thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP từ ngày 10/9/2026), phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc xin lỗi công khai theo điểm d khoản 5 Điều 17 Nghị định 283/2026/NĐ-CP (trừ trường hợp nạn nhân có đơn không yêu cầu) và có thể bị kỷ luật sa thải theo khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019.
5. Tôi nên khiếu nại ở đâu nếu công ty bao che cho người quấy rối?
Bạn có thể gửi đơn tới thanh tra lao động thuộc cơ quan quản lý nhà nước về lao động tại địa phương, hoặc tố giác tới cơ quan công an nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm như làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015. Song song, bạn có thể khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Nếu bạn đang bị quấy rối tại nơi làm việc và cần người tư vấn kín đáo, đánh giá chứng cứ và đại diện làm việc với công ty hoặc cơ quan chức năng, FLAT LAW FIRM sẵn sàng hỗ trợ bạn bảo vệ quyền lợi một cách an toàn và đúng pháp luật.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
Bài viết cung cấp thông tin pháp lý tổng quan, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.
