Cho thuê lại lao động là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, không phải thỏa thuận cung ứng nhân sự tự do giữa hai công ty. Doanh nghiệp cho thuê lại phải có giấy phép hoạt động, ký quỹ tại ngân hàng và chỉ được cung ứng lao động cho các công việc thuộc danh mục luật định. Bài viết phân tích điều kiện cấp phép, hậu quả khi hoạt động không phép đối với cả bên cho thuê lại và bên thuê lại, và lối ra hợp thức hóa cho các quan hệ đang tồn tại.
Điều kiện giấy phép cho thuê lại lao động
Theo Bộ luật Lao động Điều 52 đến Điều 58 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp cho thuê lại lao động phải được cấp giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động, với điều kiện cốt lõi là đã ký quỹ 2 tỷ đồng tại ngân hàng thương mại để bảo đảm nghĩa vụ với người lao động, và người đại diện theo pháp luật đáp ứng điều kiện về kinh nghiệm, lý lịch theo quy định. Giấy phép có thời hạn tối đa 60 tháng và được gia hạn theo thủ tục luật định. Doanh nghiệp không có giấy phép mà thực hiện hoạt động cho thuê lại là đang kinh doanh ngành nghề có điều kiện khi chưa đủ điều kiện.
Phạm vi hoạt động cũng bị khóa chặt theo hai trục. Trục công việc: chỉ được cho thuê lại người lao động làm các công việc thuộc danh mục do Chính phủ quy định, là các công việc mang tính thời vụ, thay thế tạm thời hoặc hỗ trợ có tính chất phụ trợ. Trục thời gian: thời hạn cho thuê lại đối với một người lao động tại doanh nghiệp thuê lại tối đa 12 tháng. Doanh nghiệp có giấy phép nhưng cho thuê lại ngoài danh mục hoặc quá thời hạn cũng vi phạm, dù hậu quả nhẹ hơn hoạt động hoàn toàn không phép.
Hậu quả khi hoạt động không có giấy phép
Về xử phạt, cho thuê lại lao động không có giấy phép là hành vi bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động theo nghị định xử phạt hiện hành, với mức phạt đáng kể theo quy mô hoạt động, kèm khả năng bị buộc chấm dứt hoạt động cho thuê lại trái phép và xử lý hậu quả với người lao động đang được cho thuê. Bên thuê lại sử dụng lao động của đơn vị không phép cũng bị liên đới xử lý trong phạm vi của mình và gánh rủi ro pháp lý trực tiếp với chính những người lao động đang làm việc tại cơ sở của mình.
Về dân sự, hợp đồng cho thuê lại lao động ký với đơn vị không có giấy phép có nguy cơ bị tuyên vô hiệu vì vi phạm điều cấm và điều kiện kinh doanh của luật. Khi hợp đồng vô hiệu, quan hệ thực tế giữa người lao động và doanh nghiệp thuê lại — nơi người lao động thực tế làm việc, nhận chỉ đạo và được trả công qua chuỗi trung gian — trở thành tâm điểm tranh chấp: người lao động có cơ sở yêu cầu xác lập quan hệ lao động trực tiếp với bên thuê lại hoặc yêu cầu bên cho thuê lại chịu toàn bộ nghĩa vụ của người sử dụng lao động gồm lương, bảo hiểm và chế độ, trong khi hai doanh nghiệp không thể dùng hợp đồng vô hiệu để đẩy rủi ro cho nhau trước người lao động.
Lối ra cho các quan hệ đang tồn tại không phép
Doanh nghiệp đang cho thuê lại không phép có hai lối ra thực tế. Một là hoàn thiện điều kiện và xin cấp giấy phép — ký quỹ, chuẩn hóa hồ sơ người đại diện, rà soát toàn bộ hợp đồng đang chạy theo danh mục công việc và trần thời hạn 12 tháng. Hai là chuyển đổi mô hình: chấm dứt hoạt động cho thuê lại và thay bằng quan hệ lao động trực tiếp hoặc hợp đồng dịch vụ thật sự có đối tượng là kết quả công việc, không phải con người — với điều kiện việc chuyển đổi phải thay đổi thực chất quan hệ, không chỉ đổi tên hợp đồng trong khi cách vận hành giữ nguyên.
Bên thuê lại đang dùng lao động từ đơn vị chưa có phép nên hành động ngay theo hướng bảo vệ mình: kiểm tra giấy phép của đối tác trước khi gia hạn bất kỳ hợp đồng nào, yêu cầu bằng chứng ký quỹ và danh mục công việc được phép, và chuẩn bị phương án tiếp nhận trực tiếp các vị trí trọng yếu. Trong chuỗi cung ứng lao động, giấy phép của bên cho thuê lại là tài liệu thẩm định đầu tiên và rẻ nhất — rẻ hơn nhiều so với việc xử lý hậu quả khi thanh tra lao động phát hiện toàn bộ đội lao động thuê ngoài của nhà máy đang làm việc theo một hợp đồng vô hiệu.
Câu hỏi thường gặp
Cho thuê lại lao động không có giấy phép bị phạt thế nào?
Đây là hành vi kinh doanh ngành nghề có điều kiện khi chưa đủ điều kiện, bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động theo nghị định xử phạt hiện hành với mức phạt theo quy mô hoạt động, kèm khả năng bị buộc chấm dứt hoạt động trái phép và xử lý hậu quả đối với người lao động đang cho thuê. Bên thuê lại sử dụng lao động của đơn vị không phép cũng chịu rủi ro và xử lý trong phạm vi liên quan.
Điều kiện để được cấp giấy phép cho thuê lại lao động gồm những gì?
Doanh nghiệp phải ký quỹ 2 tỷ đồng tại ngân hàng thương mại theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, người đại diện theo pháp luật đáp ứng điều kiện kinh nghiệm và lý lịch luật định, và hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp phép theo quy định. Giấy phép có thời hạn tối đa 60 tháng. Có giấy phép vẫn phải hoạt động trong danh mục công việc được phép và thời hạn cho thuê lại tối đa 12 tháng cho một lao động.
Hợp đồng cho thuê lại với đơn vị không phép có vô hiệu không?
Có nguy cơ cao bị tuyên vô hiệu vì vi phạm điều kiện kinh doanh theo luật định. Khi đó người lao động đang làm việc thực tế tại bên thuê lại có cơ sở yêu cầu bảo vệ quyền lợi trực tiếp: xác lập quan hệ lao động với bên thực tế sử dụng lao động hoặc yêu cầu bên cho thuê lại thực hiện đầy đủ nghĩa vụ lương, bảo hiểm và chế độ như người sử dụng lao động.
Công ty đang thuê lao động của đơn vị không phép thì nên làm gì?
Kiểm tra ngay giấy phép và chứng từ ký quỹ của đối tác, đối chiếu công việc đang thuê với danh mục được phép và thời hạn đã thuê của từng lao động với trần 12 tháng. Chuẩn bị phương án chuyển các vị trí trọng yếu sang lao động trực tiếp hoặc yêu cầu đối tác hoàn thiện giấy phép trước khi gia hạn hợp đồng, thay vì tiếp tục một quan hệ có nguy cơ vô hiệu.
Khuyến nghị thực hành
Trong lĩnh vực cho thuê lại lao động, giấy phép không phải thủ tục trang trí mà là điều kiện tồn tại của toàn bộ mô hình: không có giấy phép, mọi hợp đồng trong chuỗi đều đứng trên nền vô hiệu. Cả bên cung ứng và bên sử dụng lao động thuê lại nên đưa việc kiểm tra giấy phép, ký quỹ và danh mục công việc vào thẩm định định kỳ hằng năm, giống như kiểm tra bất kỳ giấy phép ngành nghề có điều kiện nào khác.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng