Tình huống: dự án điện gió 200MW đã xong thiết kế, chuẩn bị khởi công thì bị yêu cầu dừng — vì chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được phê duyệt. Sáu tháng tiến độ “bốc hơi” vì một thủ tục mà chủ đầu tư tưởng “làm sau cũng được”.
ĐTM: điều kiện tiên quyết, không phải thủ tục sau
Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14 quy định dự án đầu tư thuộc diện phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) phải có ĐTM được phê duyệt trước khi triển khai. Dự án điện gió, điện mặt trời quy mô lớn thuộc diện phải lập ĐTM — khởi công khi chưa có ĐTM được duyệt là vi phạm và bị đình chỉ.
Nội dung ĐTM của dự án điện gió, điện mặt trời
- Điện gió: tác động tiếng ồn, bóng đổ (shadow flicker), ảnh hưởng đến chim di cư và dơi, rung động, tác động cảnh quan; điện gió ngoài khơi thêm tác động đến hệ sinh thái biển, luồng hàng hải, ngư trường.
- Điện mặt trời: chiếm dụng đất quy mô lớn, tác động đến thoát nước, xói mòn; quản lý tấm pin hết hạn sử dụng (chất thải nguy hại tiềm ẩn); ảnh hưởng nhiệt vi khí hậu khu vực.
- Chung: phương án giảm thiểu, quan trắc môi trường, kế hoạch ứng phó sự cố và cam kết hoàn nguyên môi trường khi kết thúc dự án.
Giấy phép môi trường sau ĐTM
Sau khi ĐTM được phê duyệt, dự án còn phải được cấp giấy phép môi trường trước khi vận hành — xác nhận các công trình bảo vệ môi trường đã hoàn thành đúng yêu cầu. Vận hành nhà máy điện khi chưa có giấy phép môi trường là vi phạm bị xử phạt và có thể bị đình chỉ hoạt động.
Bài học tiến độ: đưa môi trường vào đường găng
Thủ tục ĐTM (khảo sát, lập báo cáo, thẩm định, phê duyệt) thường kéo dài nhiều tháng. Chủ đầu tư khôn ngoan khởi động song song với thiết kế kỹ thuật, thuê đơn vị tư vấn môi trường có kinh nghiệm dự án điện, và chuẩn bị sẵn phương án giải trình với hội đồng thẩm định về các tác động nhạy cảm (chim di cư, ngư dân, cộng đồng).
Câu hỏi thường gặp
1. Dự án điện gió, mặt trời có phải lập ĐTM không?
Có, với dự án quy mô lớn thuộc diện phải lập báo cáo ĐTM theo Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14. ĐTM được phê duyệt là điều kiện trước khi triển khai.
2. Khởi công trước khi ĐTM được duyệt có sao không?
Có — vi phạm pháp luật môi trường, bị đình chỉ thi công và xử phạt vi phạm hành chính.
3. ĐTM điện gió đánh giá những tác động gì đặc thù?
Tiếng ồn, bóng đổ, ảnh hưởng chim di cư và dơi, cảnh quan; điện gió ngoài khơi thêm hệ sinh thái biển, luồng hàng hải, ngư trường.
4. Giấy phép môi trường khác ĐTM thế nào?
ĐTM là báo cáo đánh giá được phê duyệt trước khi triển khai; giấy phép môi trường cấp trước khi vận hành, xác nhận công trình bảo vệ môi trường đã hoàn thành.
5. Tấm pin mặt trời hết hạn xử lý thế nào?
Là nội dung phải có trong ĐTM: phương án thu gom, xử lý tấm pin hết hạn sử dụng (tiềm ẩn chất thải nguy hại) và cam kết hoàn nguyên môi trường khi kết thúc dự án.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
