FLAT LAW FIRM
Yêu cầu tư vấn

Đầu tư nước ngoài

Dệt may, da giày Việt Nam sang Mexico: quy tắc xuất xứ CPTPP

6 phút đọcFLAT LAW FIRM

Công nhân vận hành máy may trong nhà máy dệt may
Ảnh: Pexels (miễn phí sử dụng theo Pexels License)

Trả lời ngắn gọn: Dệt may Việt Nam muốn hưởng thuế ưu đãi CPTPP khi xuất sang Mexico phải đáp ứng quy tắc “yarn-forward” tại Chương 4 CPTPP: sợi và vải cấu thành sản phẩm về nguyên tắc phải được hình thành trong lãnh thổ các nước thành viên. Da giày (không thuộc Chương 4) áp dụng quy tắc xuất xứ cụ thể từng mặt hàng tại Phụ lục 3-D. Mexico là thành viên CPTPP từ 30/12/2018, Việt Nam từ 14/01/2019 — và 7 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Mexico đã đạt 134 triệu USD. Hiểu đúng quy tắc xuất xứ là điều kiện để con số này tiếp tục tăng mà không vướng tranh chấp về thuế.

1. Dệt may: quy tắc “yarn-forward” tại Chương 4 CPTPP

Nguyên tắc sợi tiến (yarn-forward). Theo Điều 4.2 và Phụ lục 4-A, một sản phẩm dệt may được coi là có xuất xứ khi mọi công đoạn từ sợi trở đi — kéo sợi, dệt vải, cắt may — được thực hiện trong lãnh thổ một hoặc nhiều nước thành viên CPTPP. Thực tế: doanh nghiệp Việt Nam nhập sợi từ Trung Quốc (không phải thành viên CPTPP) về dệt vải, cắt may tại Việt Nam sẽ không đáp ứng yarn-forward, dù công đoạn cắt may thực hiện 100% tại Việt Nam.

Dung sai de minimis 10% (trọng lượng). Hàng dệt may ngoài các Chương 61–63 có nguyên liệu không xuất xứ không đáp ứng chuyển đổi mã HS vẫn được coi là có xuất xứ nếu tổng trọng lượng các nguyên liệu đó không quá 10% tổng trọng lượng hàng hóa. Với hàng thuộc Chương 61–63, mức 10% tính trên trọng lượng của bộ phận quyết định mã HS của sản phẩm. Lưu ý ngoại lệ: sợi elastomeric (sợi đàn hồi) trong bộ phận quyết định mã HS bắt buộc phải được hình thành toàn bộ trong lãnh thổ các bên — không được hưởng dung sai.

Danh mục thiếu hụt (Short Supply List). 187 dòng sợi/vải được phép nhập từ ngoài CPTPP mà vẫn giữ xuất xứ (trong đó 8 dòng tạm thời, 179 dòng vĩnh viễn). Đây là “van an toàn” cho những loại nguyên liệu mà các nước CPTPP không sản xuất đủ.

Ba nhóm hàng chỉ cần “cắt may”. Túi xách (HS 42.02), áo ngực nữ (HS 6212.10) và quần áo trẻ em bằng sợi tổng hợp (HS 6111.20, 6209.30) chỉ cần thực hiện công đoạn cắt và may trong CPTPP là đạt xuất xứ — linh hoạt hơn hẳn yarn-forward.

Cộng gộp toàn phần (full cumulation). Nếu toàn bộ quy trình sản xuất dệt may (từ xơ → sợi → vải → may) diễn ra trong lãnh thổ một hoặc nhiều nước thành viên, sản phẩm cuối cùng được coi là có xuất xứ bất kể xuất xứ của nguyên liệu trung gian trong quá trình đó.

2. Da giày: quy tắc tại Phụ lục 3-D

Giày dép không thuộc Chương 4 mà áp dụng quy tắc xuất xứ cụ thể từng mặt hàng (PSR) tại Phụ lục 3-D của CPTPP: thường là chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) ở cấp độ chương/nhóm, hoặc kết hợp với hàm lượng giá trị khu vực (RVC). Doanh nghiệp phải tra đúng mã HS của từng mẫu giày để xác định quy tắc áp dụng — không có một công thức chung cho “da giày” như yarn-forward của dệt may.

3. Xuất sang Mexico: những điểm thực hành

Hiệu lực song phương. CPTPP có hiệu lực với Mexico từ 30/12/2018 và với Việt Nam từ 14/01/2019 — thương mại song phương Việt Nam–Mexico trong khuôn khổ CPTPP đã vận hành ổn định nhiều năm.

Cơ chế tự chứng nhận xuất xứ. Khác với EVFTA (dùng C/O EUR.1 do cơ quan có thẩm quyền cấp), CPTPP tại Việt Nam áp dụng cơ chế nhà xuất khẩu tự chứng nhận xuất xứ theo Thông tư 03/2019/TT-BCT. Doanh nghiệp tự khai báo và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác — nghĩa là hồ sơ chứng minh xuất xứ (định mức nguyên liệu, hóa đơn mua sợi/vải, quy trình sản xuất) phải được lưu trữ đầy đủ để phục vụ kiểm tra sau thông quan.

Rủi ro lớn nhất: nguyên liệu ngoài CPTPP. Phần lớn sợi, vải của dệt may Việt Nam hiện nhập từ Trung Quốc, Hàn Quốc (Hàn Quốc không phải thành viên CPTPP). Muốn hưởng ưu đãi sang Mexico, doanh nghiệp phải dịch chuyển nguồn cung sợi/vải về các nước CPTPP (Nhật Bản, Malaysia, Australia, Mexico…) hoặc tận dụng danh mục thiếu hụt và dung sai 10%.

4. Checklist xuất khẩu dệt may, da giày sang Mexico theo CPTPP

  1. Xác định mã HS chính xác của từng mặt hàng xuất khẩu.
  2. Tra quy tắc xuất xứ tương ứng: Chương 4 + Phụ lục 4-A (dệt may) hoặc Phụ lục 3-D (da giày).
  3. Lập “bản đồ nguyên liệu”: sợi/vải từng công đoạn có xuất xứ từ nước nào, có thuộc danh mục thiếu hụt không.
  4. Tính toán dung sai 10% trọng lượng cho phần nguyên liệu không xuất xứ.
  5. Chuẩn bị hồ sơ tự chứng nhận xuất xứ theo Thông tư 03/2019/TT-BCT và lưu trữ tối thiểu theo quy định để phục vụ hậu kiểm.
  6. Với đơn hàng lớn, chạy thử một lô nhỏ và xin ý kiến tư vấn trước khi cam kết thuế ưu đãi với đối tác Mexico.

Câu hỏi thường gặp

Yarn-forward nghĩa là gì?
Là quy tắc yêu cầu mọi công đoạn sản xuất dệt may từ sợi trở đi (kéo sợi, dệt/đan vải, cắt may) phải thực hiện trong lãnh thổ các nước thành viên CPTPP thì sản phẩm mới được coi là có xuất xứ.

Nhập sợi từ Trung Quốc về may tại Việt Nam có được hưởng ưu đãi CPTPP sang Mexico không?
Về nguyên tắc là không, vì vi phạm yarn-forward (sợi không hình thành trong CPTPP) — trừ khi loại sợi đó thuộc danh mục thiếu hụt, hoặc khối lượng sợi không xuất xứ nằm trong dung sai 10% trọng lượng.

Da giày áp dụng quy tắc gì trong CPTPP?
Quy tắc xuất xứ cụ thể từng mặt hàng tại Phụ lục 3-D (chuyển đổi mã số hàng hóa và/hoặc hàm lượng giá trị khu vực), tra theo mã HS của từng mẫu giày — không áp dụng Chương 4 dệt may.

Xuất sang Mexico theo CPTPP có cần xin C/O không?
Không theo cơ chế C/O do cơ quan cấp như EVFTA. CPTPP tại Việt Nam áp dụng cơ chế nhà xuất khẩu tự chứng nhận xuất xứ theo Thông tư 03/2019/TT-BCT; doanh nghiệp tự khai báo và chịu trách nhiệm, lưu hồ sơ để hậu kiểm.

Dung sai 10% trong dệt may CPTPP tính thế nào?
Tính theo trọng lượng: tổng trọng lượng nguyên liệu không xuất xứ không đáp ứng chuyển đổi mã HS không quá 10% tổng trọng lượng hàng hóa (hoặc 10% trọng lượng bộ phận quyết định mã HS với hàng Chương 61–63). Sợi elastomeric không được hưởng dung sai này.

Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng

Bài viết liên quan