Điều khoản EUDR trong hợp đồng: nhà nhập khẩu EU sẽ yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam cam kết gì

Trả lời trực tiếp: theo Quy định (EU) 2023/1115 về sản phẩm không gây phá rừng (EUDR), nghĩa vụ pháp lý — nộp tờ khai thẩm định (due diligence statement) kèm tọa độ địa lý trên Hệ thống thông tin EU — nằm ở nhà nhập khẩu EU (operator), không nằm trực tiếp ở nhà cung cấp Việt Nam. Nhưng trên thực tế, nhà nhập khẩu sẽ “đẩy” nghĩa vụ này xuống chuỗi cung ứng bằng điều khoản hợp đồng: họ sẽ yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam cam đoan hàng hóa không phá rừng, cung cấp tọa độ thửa đất, chịu quyền kiểm toán, bồi thường khi vi phạm và chấp nhận điều khoản chấm dứt. Nhà cung cấp nào đọc kỹ các điều khoản này từ lúc đàm phán sẽ tránh được rủi ro bị phạt hợp đồng sau này.

Vì sao nhà cung cấp Việt Nam vẫn “dính” EUDR dù nghĩa vụ ở phía EU

EUDR áp dụng cho 7 nhóm hàng (gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành, gỗ) với 3 điều kiện: không phá rừng (mốc 31/12/2020), sản xuất hợp pháp theo luật nước sản xuất, và tờ khai thẩm định. Thời điểm áp dụng: 30/12/2025 với doanh nghiệp vừa và lớn, 30/06/2026 với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ. Việt Nam được xếp loại rủi ro thấp theo Quy định (EU) 2025/1093 — nghĩa là nghĩa vụ thẩm định của nhà nhập khẩu được đơn giản hóa, nhưng KHÔNG miễn trừ. Để hoàn thành tờ khai, nhà nhập khẩu bắt buộc phải có dữ liệu từ chuỗi cung ứng — và hợp đồng là công cụ pháp lý để họ lấy dữ liệu đó.

Checklist 6 nhóm điều khoản nhà cung cấp sẽ thấy

Thứ nhất, cam đoan và bảo đảm (representations & warranties): hàng hóa không có nguồn gốc từ đất phá rừng sau 31/12/2020 và được sản xuất hợp pháp theo pháp luật Việt Nam. Thứ hai, nghĩa vụ cung cấp thông tin: tọa độ địa lý thửa đất sản xuất (với thửa trên 4ha phải cung cấp đa giác), mã số tờ khai, giấy tờ chứng minh tính hợp pháp (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy phép khai thác…). Thứ ba, quyền kiểm toán (audit rights): nhà nhập khẩu hoặc bên thứ ba được kiểm tra hồ sơ, thậm chí kiểm tra thực địa; cần đàm phán rõ tần suất, chi phí ai chịu, thời gian báo trước. Thứ tư, bồi thường (indemnity): nhà cung cấp bồi thường thiệt hại khi vi phạm dẫn đến nhà nhập khẩu bị phạt — đây là điều khoản rủi ro nhất, cần giới hạn trần bồi thường. Thứ năm, quyền chấm dứt khi phát hiện vi phạm EUDR mà không khắc phục trong thời hạn. Thứ sáu, nghĩa vụ thông báo khi chuỗi cung ứng thay đổi (đổi vùng nguyên liệu, đổi nhà cung cấp cấp dưới).

Điểm đàm phán nhà cung cấp Việt Nam nên giữ

Đừng ký nguyên văn mọi điều khoản do nhà nhập khẩu soạn. Bốn điểm nên đàm phán: (1) giới hạn trần bồi thường theo tỷ lệ giá trị hợp đồng thay vì bồi thường không giới hạn; (2) thời gian khắc phục hợp lý trước khi bên mua được chấm dứt (ví dụ 30–60 ngày); (3) chi phí kiểm toán: bên yêu cầu kiểm toán chịu chi phí, trừ khi phát hiện vi phạm; (4) định nghĩa “vi phạm” phải gắn với kết luận của cơ quan có thẩm quyền hoặc kiểm chứng độc lập, không phải nhận định một chiều của bên mua. Với vị thế Việt Nam là nước rủi ro thấp, nhà cung cấp có cơ sở đàm phán điều khoản nhẹ hơn so với nhà cung cấp từ nước rủi ro cao.

Chuẩn bị hạ tầng dữ liệu từ bây giờ

Điều khoản hợp đồng chỉ thực thi được khi nhà cung cấp có dữ liệu thật. Doanh nghiệp nên xây dựng ngay: bản đồ thửa đất nguyên liệu kèm tọa độ; hồ sơ pháp lý đất đai và khai thác; quy trình truy xuất lô hàng từ thửa đất đến container xuất khẩu. Chi phí xây dựng hệ thống này một lần sẽ rẻ hơn nhiều so với việc mất hợp đồng hoặc bị phạt vi phạm cam kết về sau.

Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.