Tình huống: một nhà đầu tư Singapore góp 70% vốn vào công ty TNHH hai thành viên, điều lệ chỉ là mẫu 3 trang tải sẵn. Hai năm sau, đối tác Việt Nam (30%) âm thầm chuyển nhượng phần vốn cho bên thứ ba; người đại diện theo pháp luật do phía Việt Nam cử ký hợp đồng vay 50 tỷ đồng mà nhà đầu tư không hề biết. Dưới đây là 10 điều khoản NĐTNN hay bỏ sót nhất.
Căn cứ pháp lý: điều lệ theo khoản 2 Điều 24 Luật Doanh nghiệp 2020
Khoản 2 Điều 24 Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 liệt kê 14 nội dung chủ yếu của điều lệ (điểm a–n): tên, trụ sở; ngành nghề; vốn điều lệ; thông tin thành viên/cổ đông và phần vốn góp; quyền, nghĩa vụ; cơ cấu tổ chức quản lý; người đại diện theo pháp luật; thể thức thông qua quyết định và giải quyết tranh chấp nội bộ; thù lao người quản lý; mua lại phần vốn góp; phân chia lợi nhuận; giải thể; sửa đổi điều lệ. Luật số 76/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) không sửa khoản 2 Điều 24.
Điều lệ nộp cùng hồ sơ đăng ký doanh nghiệp (Điều 21), nhưng cơ quan đăng ký không thẩm định nội dung.
10 điều khoản hay bị bỏ sót
1. Số lượng người đại diện theo pháp luật và giới hạn quyền ký (điểm g khoản 2 Điều 24; Điều 12, 13). Lỗi phổ biến: một người đại diện duy nhất do đối tác Việt cử, không giới hạn giá trị giao dịch được ký. Nên để 2 người đại diện (mỗi bên một người), giao dịch vượt ngưỡng phải đồng ký. Lưu ý khoản 3 Điều 13: doanh nghiệp phải có ít nhất một người đại diện cư trú tại Việt Nam.
2. Cơ cấu tổ chức quản lý (điểm e). TNHH hai thành viên trở lên theo mô hình Hội đồng thành viên; công ty cổ phần được chọn mô hình có hoặc không có Ban kiểm soát. Hãy tính quyền kiểm soát thực tế của mình trong từng mô hình thay vì để mặc định.
3. Quyền ưu tiên mua khi chuyển nhượng vốn (Điều 52). Thành viên chuyển nhượng phải chào bán cho các thành viên còn lại theo tỷ lệ với cùng điều kiện; sau 30 ngày không mua hết mới được bán cho người ngoài. Điều lệ nên quy định chi tiết hình thức chào bán, cách định giá và thời hạn ưu tiên mua.
4. Quyền yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp (điểm k khoản 2 Điều 24; Điều 51). Thành viên bỏ phiếu không tán thành việc sửa điều lệ về quyền/nghĩa vụ hoặc tổ chức lại công ty được yêu cầu mua lại bằng văn bản trong 15 ngày; công ty mua lại trong 15 ngày tiếp theo theo giá thị trường hoặc nguyên tắc điều lệ. Nên bổ sung cơ chế thoát theo thỏa thuận (tag-along, drag-along).
5. Tỷ lệ biểu quyết đặc biệt (điểm h). Điều lệ được nâng ngưỡng biểu quyết cho vấn đề trọng yếu: tăng/giảm vốn, vay vượt hạn mức, bán tài sản lớn, sáp nhập, giải thể — lá chắn quan trọng nhất của nhà đầu tư thiểu số nước ngoài.
6. Phân chia lợi nhuận và xử lý lỗ (điểm l). Quy định rõ điều kiện chia, chính sách cổ tức, tỷ lệ giữ lại tái đầu tư, thời điểm chi trả.
7. Giải quyết tranh chấp nội bộ và cơ chế bế tắc (điểm h). Với cơ cấu 50-50, quy định lộ trình thương lượng → hòa giải → trọng tài/Tòa án, kèm cơ chế phá bế tắc như mua bán chéo. Luật không có cơ chế deadlock mặc định.
8. Thù lao người quản lý và Kiểm soát viên (điểm i). Phân định rõ ai quyết định lương của Tổng giám đốc và người đại diện theo pháp luật, tránh người điều hành tự quyết lương của chính mình.
9. Thể thức sửa đổi điều lệ (điểm n). Liệt kê các nội dung chỉ được sửa khi 100% thành viên/cổ đông đồng ý (ngưỡng biểu quyết đặc biệt, quyền ưu tiên mua, cơ chế thoát). Nếu không, bên đa số có thể sửa điều lệ để vô hiệu hóa các điều khoản bảo vệ bạn.
10. Ngôn ngữ điều lệ và điều khoản giải thể. Điều lệ FDI thường song ngữ Việt – Anh; ghi rõ bản nào ưu tiên khi mâu thuẫn — khuyến nghị bản tiếng Việt (bản nộp cơ quan đăng ký, được Tòa án áp dụng). Về giải thể (điểm m; Điều 207, 208): doanh nghiệp chỉ được giải thể khi đã thanh toán hết nợ và nghĩa vụ tài sản.
Trách nhiệm thuộc về nhà đầu tư
Hồ sơ đăng ký công ty TNHH gồm giấy đề nghị, điều lệ, danh sách thành viên, bản sao giấy tờ pháp lý (Điều 21); từ 01/7/2025 thêm danh sách chủ sở hữu hưởng lợi (khoản 8 Điều 1 Luật 76/2025/QH15). Chuyên viên chỉ kiểm tra hình thức — điều lệ sơ sài vẫn được cấp giấy chứng nhận, để lại toàn bộ rủi ro cho nhà đầu tư. Rà soát điều lệ với luật sư trước khi ký là khoản đầu tư rẻ nhất của dự án.
Checklist trước khi ký
1) Đối chiếu từng điểm a–n khoản 2 Điều 24. 2) Chốt số lượng người đại diện, ngưỡng đồng ký, người cư trú tại Việt Nam. 3) Ghi chi tiết thủ tục chào bán và định giá khi chuyển nhượng vốn. 4) Thiết lập ngưỡng biểu quyết đặc biệt và cơ chế deadlock. 5) Quy định bản ngôn ngữ ưu tiên và khóa các điều khoản bảo vệ nhà đầu tư thiểu số.
Câu hỏi thường gặp
Điều lệ song ngữ, hai bản mâu thuẫn thì áp dụng bản nào?
Theo điều khoản ngôn ngữ trong chính điều lệ. Nếu không quy định, thực tế cơ quan nhà nước và Tòa án Việt Nam áp dụng bản tiếng Việt — nên ghi rõ ngay trong điều lệ.
Điều lệ có thể hạn chế chuyển nhượng chặt hơn Điều 52 không?
Có. Điều 52 là mức bảo vệ tối thiểu (ưu tiên mua 30 ngày); điều lệ được bổ sung như kéo dài thời hạn, yêu cầu chấp thuận của Hội đồng thành viên/Đại hội đồng cổ đông, miễn không trái luật.
Quên cơ chế deadlock, hai bên 50-50 bế tắc thì sao?
Luật không có cơ chế phá bế tắc mặc định. Nên sửa đổi, bổ sung điều lệ ngay khi các bên còn đồng thuận.
Công ty mẹ nước ngoài có thể áp đặt điều lệ tập đoàn cho công ty con tại Việt Nam không?
Không. Công ty con là pháp nhân độc lập, điều lệ phải tuân thủ Luật Doanh nghiệp 2020; chính sách tập đoàn chỉ tham chiếu khi không trái luật Việt Nam.
