Trả lời ngắn gọn: du học sinh diện F-1 được sở hữu doanh nghiệp tại Mỹ nhưng không được làm việc trong đó nếu chưa có giấy phép — cầu nối hợp pháp là Thực tập tự chọn (OPT): 12 tháng sau tốt nghiệp (STEM thêm 24 tháng), gắn với ngành học, giới hạn 90 ngày thất nghiệp. Phía Việt Nam, rót vốn từ Việt Nam sang đồng nghĩa đăng ký đầu tư ra nước ngoài theo Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Việt Nam không có hiệp định E-2 với Mỹ, nên “đường tắt visa nhà đầu tư” không tồn tại với founder người Việt.
Quy tắc làm việc của F-1, nói chính xác
Luật di trú Mỹ phân biệt đầu tư thụ động với lao động chủ động. Du học sinh F-1 được đầu tư hoặc sở hữu công ty — mua cổ phần, góp vốn — nhưng điều hành hằng ngày, quản lý hay nhận thù lao cho công việc thực hiện đều tính là employment và cần giấy phép. “Em không nhận lương” không phải lý do bào chữa: làm không lương cho startup của chính mình vẫn là làm việc. Các kênh hợp pháp là Thực tập theo chương trình học (CPT, gắn với môn học) và Thực tập tự chọn (OPT, tối đa 12 tháng mỗi bậc học, dùng trước hoặc sau tốt nghiệp).
OPT cho founder: được gì và gãy ở đâu
Cơ quan di trú xác nhận khởi nghiệp được tính là việc làm OPT khi công việc liên quan trực tiếp đến ngành học — cử nhân khoa học máy tính làm startup phần mềm đạt; sinh viên kỹ thuật mở nhà hàng không liên quan thì không. Điều kiện: giấy phép kinh doanh đầy đủ, mã số thuế EIN, tham gia tích cực ít nhất 20 giờ/tuần, có hồ sơ chứng minh gắn với ngành học. Trên post-completion OPT, tổng thời gian thất nghiệp không quá 90 ngày — những ngày startup chưa vận hành thực chất đều bị tính. Gia hạn STEM OPT (24 tháng) nâng chuẩn: công ty phải tham gia E-Verify, có kế hoạch đào tạo chính thức, và tồn tại quan hệ người sử dụng lao động – người lao động thực chất — founder không thể tự giám sát chính mình. Khi OPT hết hạn, phải dừng làm việc trừ khi chuyển sang diện khác (như H-1B hoặc O-1).
Huyền thoại E-2 với founder người Việt
Visa nhà đầu tư hiệp định E-2 không dành cho công dân Việt Nam vì Việt Nam không có hiệp định E-2 với Mỹ. Founder nào đưa E-2 vào kế hoạch thường chỉ phát hiện điều này sau khi đã tốn tiền. Các hướng thực tế dài hạn gồm H-1B do nhà tuyển dụng bảo lãnh (phụ thuộc xổ số), O-1 cho người có năng lực xuất chúng, hoặc bảo lãnh thẻ xanh — mỗi hướng có tiến độ riêng mà kế hoạch startup phải tính đến.
Phía Việt Nam: chuyển tiền ra hợp pháp
Vốn từ Việt Nam rót sang startup tại Mỹ là đầu tư ra nước ngoài, điều chỉnh bởi Luật Đầu tư 143/2025/QH15: nhà đầu tư cần Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài và chuyển tiền qua tài khoản vốn chuyên dùng trong hệ thống ngân hàng, tuân thủ ngoại hối. Tiền gia đình “cho” đi đường không chính thức để góp vốn startup tạo ra hai rắc rối cùng lúc — vi phạm ngoại hối phía Việt Nam và câu hỏi nguồn tiền phía Mỹ. Cấu trúc dòng vốn trước lần chuyển đầu tiên, đừng đợi sau.
Checklist cho founder
- Thành lập pháp nhân (LLC hoặc corporation) cấp bang và xin EIN — thành lập không đồng nghĩa được phép làm việc.
- Có giấy phép OPT trước khi làm bất cứ việc gì cho startup; lưu hồ sơ chứng minh gắn với ngành học.
- Theo dõi đồng hồ 90 ngày thất nghiệp từ ngày đầu post-completion OPT.
- Với STEM OPT: cho công ty tham gia E-Verify và chuẩn bị kế hoạch đào tạo sớm.
- Hoàn tất đăng ký đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam trước khi chuyển vốn khởi nghiệp.
- Lên kế hoạch diện sau OPT (H-1B, O-1) ít nhất một năm trước khi OPT hết hạn.
Câu hỏi thường gặp
Đang F-1 chưa có OPT có đăng ký LLC được?
Được — thành lập và sở hữu thụ động công ty không bị cấm. Điều không được làm khi chưa có giấy phép là làm việc trong đó: lập trình, bán hàng, quản lý nhân sự hay điều hành hằng ngày.
Làm không lương cho startup của mình có vi phạm?
Có, nếu đó là loại công việc thông thường được trả lương. Luật di trú nhìn vào hoạt động, không nhìn vào phiếu lương.
Co-founder có bảo lãnh H-1B cho mình qua startup được?
Startup có thể nộp đơn H-1B, nhưng kịch bản founder sở hữu công ty bị soi kỹ về quan hệ employer-employee và vẫn phải trúng xổ số. Xin tư vấn di trú trước khi đặt cược vào hướng này.
Ba mẹ ở Việt Nam chuyển tiền sang góp vốn được không?
Chỉ qua kênh hợp pháp: chuyển tiền trợ cấp gia đình theo quy định ngoại hối có chứng từ; vốn đầu tư cần đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Chuyển tiền không chính thức đe dọa cả dòng vốn lẫn tình trạng cư trú của founder.
Làm việc không phép bị phát hiện thì sao?
Vi phạm tình trạng có thể dẫn tới chấm dứt hồ sơ SEVIS, mất OPT, hủy visa và cấm nhập cảnh trở lại. Cái giá vượt xa mọi tiện lợi ngắn hạn.
Du học sinh Việt khởi nghiệp tại Mỹ? FLAT Law Firm điều phối hồ sơ đầu tư phía Việt Nam để dòng vốn sạch — liên hệ với chúng tôi.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng