Tình huống: một bệnh viện tư mở nhà thuốc trong khuôn viên để bệnh nhân tiện mua thuốc theo đơn. Bệnh viện hỏi: nhà thuốc bệnh viện cần giấy phép gì, và bác sĩ kê đơn phải tuân thủ những quy định nào theo Luật Dược mới?
Nhà thuốc bệnh viện: cơ sở bán lẻ thuốc phải được cấp phép
Luật Dược sửa đổi 61/2024/QH15 (thông qua 21/11/2024, hiệu lực 01/7/2025) — lần đầu tiên có quy định về kinh doanh dược theo phương thức thương mại điện tử — tiếp tục quản lý chặt chẽ hệ thống phân phối thuốc. Nhà thuốc trong bệnh viện là cơ sở bán lẻ thuốc, phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược (GPP — thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc), người chịu trách nhiệm chuyên môn có chứng chỉ hành nghề dược. Thuốc bán tại nhà thuốc bệnh viện phải có nguồn gốc rõ ràng: mua từ cơ sở kinh doanh dược hợp pháp, có hóa đơn chứng từ; bảo quản đúng điều kiện (chuỗi lạnh với thuốc cần lạnh). Bệnh viện không được “ép” bệnh nhân mua thuốc tại nhà thuốc của mình — người bệnh có quyền mua thuốc theo đơn ở bất kỳ nhà thuốc hợp pháp nào; hành vi gắn việc khám chữa bệnh với mua thuốc tại nhà thuốc chỉ định là vi phạm quyền của người bệnh.
Kê đơn thuốc: quy định chặt chẽ theo Luật Dược mới
Kê đơn là hoạt động chuyên môn của người hành nghề có thẩm quyền (bác sĩ, y sĩ trong phạm vi). Luật Dược 61/2024/QH15 và các văn bản hướng dẫn quy định: đơn thuốc phải ghi đầy đủ thông tin (tên thuốc, hàm lượng, liều dùng, cách dùng, thời gian); kê đơn theo nguyên tắc hợp lý, an toàn, hiệu quả — ưu tiên thuốc generic, thuốc trong danh mục BHYT khi phù hợp; cấm kê đơn vì lợi ích kinh tế (nhận hoa hồng từ hãng dược để kê thuốc đắt tiền không cần thiết — hành vi bị cấm và có thể bị truy cứu trách nhiệm); quy định riêng với thuốc kiểm soát đặc biệt (thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất): kê đơn, cấp phát, quản lý theo sổ sách chặt chẽ. Đơn thuốc điện tử có giá trị như đơn giấy khi đáp ứng điều kiện giao dịch điện tử — gắn với xu hướng bệnh án điện tử, thanh toán BHYT điện tử.
Chống lạm dụng kê đơn và trách nhiệm
Thực tiễn có các hành vi vi phạm phổ biến: kê đơn thuốc không cần thiết để tăng doanh thu nhà thuốc bệnh viện; kê thuốc ngoài danh mục BHYT trong khi có thuốc tương đương trong danh mục (gây tốn kém cho người bệnh BHYT); bác sĩ nhận lợi ích từ trình dược viên để kê thuốc chỉ định. Các hành vi này vi phạm quy định về kê đơn, đạo đức nghề nghiệp; nghiêm trọng có thể bị đình chỉ, thu hồi chứng chỉ hành nghề dược/giấy phép hành nghề, xử phạt vi phạm hành chính. Bệnh viện cần xây dựng hội đồng thuốc và điều trị hoạt động thực chất: xây dựng danh mục thuốc bệnh viện dựa trên hiệu quả, an toàn, kinh tế; giám sát kê đơn; xử lý xung đột lợi ích. Người bệnh có quyền hỏi về thuốc được kê (tác dụng, tác dụng phụ, có thuốc thay thế rẻ hơn không) và từ chối mua thuốc khi thấy bất hợp lý.
Câu hỏi thường gặp
Nhà thuốc bệnh viện có được bán online?
Luật Dược 61/2024/QH15 lần đầu quy định về kinh doanh dược theo phương thức thương mại điện tử — bán thuốc online phải tuân thủ điều kiện chặt chẽ (chỉ một số loại thuốc được bán online, thuốc kê đơn có quy định riêng). Nhà thuốc bệnh viện muốn bán online phải đáp ứng thêm điều kiện về TMĐT dược.
Bác sĩ kê thực phẩm chức năng có vi phạm?
Không vi phạm nếu tư vấn đúng bản chất (thực phẩm chức năng không phải thuốc chữa bệnh), không thổi phồng công dụng. Nhưng “kê” thực phẩm chức năng như thuốc điều trị, ép bệnh nhân mua với giá cao để hưởng hoa hồng là vi phạm — ranh giới nằm ở tính trung thực của tư vấn.
Thuốc BHYT hết, bệnh viện bảo mua ngoài?
Bệnh viện có trách nhiệm bảo đảm cung ứng thuốc trong danh mục BHYT. Thường xuyên “hết thuốc BHYT” để bệnh nhân mua ngoài là dấu hiệu vi phạm trong đấu thầu, cung ứng thuốc — người bệnh có quyền khiếu nại tới cơ quan bảo hiểm xã hội, Sở Y tế.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
