Một doanh nghiệp xuất khẩu cà phê tại Đắk Lắk bán hàng sang cả Đức, Anh và Thụy Sĩ. Phòng xuất nhập khẩu hỏi luật sư: “Nghe nói EU có EUDR, Anh có luật riêng, Thụy Sĩ thì sao — mình phải làm mấy bộ hồ sơ?” Câu trả lời: một bộ cho EU, một bộ đang hình thành cho Anh, và Thụy Sĩ thì… không có luật riêng nhưng khách hàng EU của bạn vẫn đòi bạn tuân thủ EUDR. Bài viết vẽ roadmap 3 thị trường để doanh nghiệp không làm thừa cũng không làm thiếu.
EU: EUDR — luật đã rõ, đếm ngược tới 30/12/2026
Quy định (EU) 2023/1115 (EUDR) bao phủ 7 nhóm hàng: gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành, gỗ — cùng sản phẩm phái sinh (sô-cô-la, nội thất, lốp xe…). Ba điều kiện để đưa hàng vào thị trường EU: (1) sản xuất trên đất không bị phá rừng/suy thoái rừng kể từ 31/12/2020; (2) tuân thủ pháp luật của nước sản xuất; (3) nộp tờ khai thẩm định (due diligence statement) kèm tọa độ địa lý của thửa đất qua Hệ thống thông tin của EU. Sau lần lùi thứ hai theo Quy định (EU) 2025/2650, EUDR áp dụng chính từ 30/12/2026 (doanh nghiệp lớn/vừa) và 30/06/2027 (doanh nghiệp siêu nhỏ/nhỏ). Tin tốt cho Việt Nam: theo Quy định thực thi (EU) 2025/1093, Việt Nam thuộc nhóm rủi ro thấp — nghĩa vụ thẩm định được đơn giản hóa, nhưng vẫn phải nộp tờ khai; “rủi ro thấp” không đồng nghĩa “miễn”.
Anh: UKFRC — khung luật có, nội dung chưa (dự kiến 2027)
Vương quốc Anh xây dựng chế độ riêng mang tên UK Forest Risk Commodity Regulation (UKFRC) trên cơ sở Schedule 17 của Environment Act 2021 — nhưng văn bản hướng dẫn thi hành (secondary legislation) đến nay vẫn chưa được ban hành. Cập nhật ngày 23/6/2026 trong Tuần lễ Hành động Khí hậu London: chính phủ Anh sẽ tổ chức tham vấn chính thức cuối năm 2026, luật dự kiến 2027, phạm vi 7 mặt hàng như EUDR (mở rộng từ 4 mặt hàng ban đầu: đậu nành, dầu cọ, ca cao, thịt bò). Trong lúc chờ đợi: gỗ và sản phẩm gỗ tại Anh vẫn chịu UK Timber Regulation hiện hành; và lưu ý quan trọng — Bắc Ireland áp dụng EUDR từ 30/12/2026 (theo cơ chế hiện hành), nên hàng vào Belfast khác hàng vào London. Doanh nghiệp xuất sang Anh lúc này: chuẩn bị theo chuẩn EUDR là cách “một mũi tên trúng hai đích” khôn ngoan nhất, vì chính phủ Anh đã tuyên bố định hướng tương thích với EUDR.
Thụy Sĩ: không có luật chống phá rừng riêng — nhưng đừng vội mừng
Theo tài liệu chính thức của Cục Môi trường Liên bang Thụy Sĩ (BAFU): EUDR không áp dụng tại Thụy Sĩ; đưa gỗ ra thị trường Thụy Sĩ tiếp tục chịu Timber Trade Ordinance (HHV). Thụy Sĩ cũng chưa ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan phá rừng tương tự EUDR. Tuy nhiên, “không có luật riêng” không có nghĩa là “không bị ảnh hưởng”: doanh nghiệp Thụy Sĩ xuất 7 nhóm hàng sang EU phải tuân thủ EUDR — và họ sẽ đẩy yêu cầu xuống nhà cung cấp Việt Nam (tọa độ địa lý, bằng chứng không phá rừng, tờ khai thẩm định). Thực tế: nếu bạn bán cà phê nhân cho nhà rang xay Thụy Sĩ để họ xuất sang Đức, bạn vẫn phải chuẩn bị bộ hồ sơ EUDR đầy đủ như bán trực tiếp cho Đức.
Roadmap thực tế cho doanh nghiệp Việt Nam
Quý 4/2026: hoàn thiện bản đồ tọa độ địa lý vùng nguyên liệu (cà phê, cao su, gỗ) — đây là việc tốn thời gian nhất, không thể làm gấp trong 1 tháng; đăng ký và làm quen Hệ thống thông tin EUDR. Trước 30/12/2026: mọi lô hàng 7 nhóm vào EU (kể cả qua Bắc Ireland) phải có tờ khai thẩm định. Song song: theo dõi tham vấn UKFRC cuối 2026 để chuẩn bị cho thị trường Anh từ 2027 — doanh nghiệp đã chuẩn EUDR sẽ chuyển đổi nhẹ nhàng. Với Thụy Sĩ: đưa điều khoản “cung cấp dữ liệu EUDR” vào hợp đồng với khách hàng Thụy Sĩ ngay từ bây giờ, tránh bị ép giá khi họ cần gấp bộ hồ sơ. Và đừng quên: Việt Nam ở nhóm rủi ro thấp là lợi thế cạnh tranh — hãy biến nó thành điểm bán hàng với khách EU.
Câu hỏi thường gặp
Xuất cà phê sang Thụy Sĩ có cần tuân thủ EUDR không?
Trực tiếp thì không — EUDR không áp dụng tại Thụy Sĩ. Nhưng nếu khách hàng Thụy Sĩ của bạn xuất tiếp sang EU (rang xay, đóng gói rồi bán sang Đức chẳng hạn), họ phải tuân thủ EUDR và sẽ yêu cầu bạn cung cấp tọa độ địa lý, bằng chứng không phá rừng. Chuẩn bị sẵn bộ hồ sơ EUDR là cách giữ chân khách hàng Thụy Sĩ.
UKFRC đã có hiệu lực chưa?
Chưa. Khung pháp lý nằm ở Schedule 17 Environment Act 2021 nhưng văn bản hướng dẫn thi hành chưa ban hành. Theo cập nhật 23/6/2026: tham vấn chính thức cuối 2026, luật dự kiến 2027. Hiện tại gỗ vào Anh vẫn chịu UK Timber Regulation; hàng vào Bắc Ireland chịu EUDR từ 30/12/2026.
Việt Nam nhóm rủi ro thấp thì được miễn tờ khai EUDR không?
Không. Nhóm rủi ro thấp theo (EU) 2025/1093 chỉ đơn giản hóa nghĩa vụ thẩm định (ít kiểm tra hơn), nhưng nhà nhập khẩu EU vẫn phải nộp tờ khai thẩm định với tọa độ địa lý cho mỗi lô hàng. “Rủi ro thấp” là lợi thế cạnh tranh, không phải giấy miễn.
Doanh nghiệp nhỏ xuất khẩu có được lùi thời hạn EUDR không?
Có. Theo (EU) 2025/2650, doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ được áp dụng từ 30/06/2027, muộn hơn 6 tháng so với doanh nghiệp lớn/vừa (30/12/2026). Tuy nhiên khách hàng EU lớn có thể yêu cầu bạn cung cấp dữ liệu sớm hơn để họ kịp chuẩn bị — đừng chờ đến hạn mới làm.
Xuất cà phê, gỗ, cao su sang châu Âu?
Ba thị trường, ba tốc độ — nhưng cùng một bộ dữ liệu gốc: tọa độ địa lý và bằng chứng không phá rừng. FLAT Law Firm — hơn 30 năm tư vấn thương mại quốc tế — hỗ trợ xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, soạn tờ khai thẩm định EUDR và đàm phán điều khoản dữ liệu với khách hàng Anh, Thụy Sĩ. Trao đổi với chúng tôi trước 30/12/2026.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng