Xả nước thải vào nguồn nước (sông, kênh, hồ) là hoạt động bị quản lý bởi hai hệ thống pháp luật cùng lúc: giấy phép môi trường theo luật bảo vệ môi trường và giấy phép tài nguyên nước theo luật tài nguyên nước. Doanh nghiệp FDI chỉ lo một trong hai giấy phép là lỗi thiếu sót kinh điển — thường chỉ lộ ra khi đoàn thanh tra của ngành còn lại đến kiểm tra.
Hai khung giấy phép cho một hành vi xả thải
- Khung tài nguyên nước — Luật Tài nguyên nước 28/2023/QH15 (hiệu lực 01/7/2024) và Nghị định 53/2024/NĐ-CP: xả nước thải vào nguồn nước thuộc hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước phải có giấy phép trong các trường hợp luật định, do Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc UBND cấp tỉnh cấp tùy lưu lượng và tầm quan trọng của nguồn nước.
- Khung môi trường chạy song song — Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14 đồng thời yêu cầu nội dung xả thải (nguồn tiếp nhận, lưu lượng, thông số) nằm trong giấy phép môi trường của cơ sở; hai giấy phép điều chỉnh hai khía cạnh (quyền dùng nguồn nước và chuẩn chất lượng xả) nên không thay thế nhau.
- Điều kiện chất lượng nước thải đầu ra — nước thải trước khi xả phải đạt quy chuẩn kỹ thuật tương ứng với nguồn tiếp nhận (QCVN ngành hoặc QCVN 40:2011/BTNMT cho nước thải công nghiệp) — giấy phép ghi cụ thể thông số giới hạn và điểm xả mà doanh nghiệp phải duy trì liên tục, không chỉ ngày nghiệm thu.
- Thời hạn và gia hạn — giấy phép tài nguyên nước có thời hạn xác định ghi trong giấy phép (theo loại hoạt động và quy định của Luật Tài nguyên nước), hết hạn phải làm thủ tục cấp lại hoặc gia hạn trước thời điểm hết hạn; xả thải khi giấy phép đã hết hạn bị coi là xả thải không phép.
Lộ trình thủ tục cho nhà máy xả thải trực tiếp
- Xác định thẩm quyền cấp phép theo lưu lượng xả và nguồn tiếp nhận (trung ương hay tỉnh) và chuẩn bị hồ sơ đồng thời cho cả giấy phép tài nguyên nước và nội dung xả thải trong giấy phép môi trường.
- Chuẩn bị đề án xả nước thải: lưu lượng, chất lượng nước thải sau xử lý, phương án quan trắc và ứng phó sự cố — tài liệu kỹ thuật cốt lõi của hồ sơ thay vì chỉ đơn xin phép.
- Đặt lịch gia hạn vào hệ thống nhắc việc tuân thủ của nhà máy trước 6 tháng, vì thủ tục cấp lại cần thẩm định và không có cơ chế ‘tự động gia hạn’ khi doanh nghiệp quên.
Một điểm xả nước thải, hai hệ thống giấy phép — đó là thực tế pháp lý mà nhà máy FDI xả trực tiếp ra sông phải quản trị cho đúng. Doanh nghiệp lập bản đồ giấy phép cho điểm xả của mình (tài nguyên nước + môi trường + quy chuẩn ngành) và quản trị thời hạn của chúng như một danh mục tuân thủ thống nhất sẽ không bao giờ rơi vào tình trạng ‘có giấy phép này, thiếu giấy phép kia’ trước đoàn thanh tra.
Câu hỏi thường gặp
Xả nước thải ra sông có cần giấy phép không?
Có: tùy trường hợp phải có giấy phép tài nguyên nước về xả nước thải vào nguồn nước theo Luật Tài nguyên nước 28/2023, đồng thời nội dung xả thải phải nằm trong giấy phép môi trường của cơ sở.
Xin ở đâu, mất bao lâu?
Theo thẩm quyền phân cấp (Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc UBND cấp tỉnh) tùy lưu lượng và nguồn nước; thời gian theo thủ tục thẩm định hồ sơ, thông thường doanh nghiệp nên dự trù vài tháng.
Hết hạn thì gia hạn thế nào?
Nộp hồ sơ cấp lại hoặc gia hạn trước khi giấy phép hết hạn theo thủ tục của Luật Tài nguyên nước; xả thải trong thời gian giấy phép đã hết hạn bị xử lý như xả thải không phép.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng