Nhà đầu tư Canada vào Việt Nam ít đông đảo như nhà đầu tư Đông Á nhưng hiện diện rõ trong khai khoáng, năng lượng, giáo dục và dịch vụ kỹ thuật, những ngành mà dòng tiền về nước gồm cả cổ tức, lãi vay nội bộ và phí bản quyền, dịch vụ kỹ thuật. Hiệp định tránh đánh thuế hai lần Việt Nam – Canada ký năm 1997 là văn bản quyết định trần thuế cho ba dòng tiền đó, với một điểm đặc thù ít hiệp định có: phí dịch vụ kỹ thuật được hiệp định này xếp thành điều khoản riêng cùng tiền bản quyền.
1. Căn cứ pháp lý
Hiệp định Việt Nam – Canada ký năm 1997 phân bổ quyền đánh thuế qua các điều khoản cổ tức, lãi tiền vay và tiền bản quyền kèm phí dịch vụ kỹ thuật, với điều kiện người thụ hưởng thực sự và thủ tục thỏa thuận song phương. Phía Việt Nam, pháp luật trong nước quy định cổ tức trả tổ chức nước ngoài không khấu trừ tại nguồn, cá nhân chịu thuế thu nhập cá nhân năm phần trăm trên thu nhập đầu tư vốn, còn lãi vay và bản quyền, phí dịch vụ trả ra nước ngoài chịu thuế nhà thầu theo từng loại thu nhập.
2. Trần hiệp định Canada: ba dòng tiền, ba cách đọc
Theo bảng thuế hiệp định của các hãng tư vấn quốc tế, cổ tức giữa Canada và Việt Nam áp ba nấc năm, mười và mười lăm phần trăm, hai nấc thấp dành cho công ty mẹ nắm tỷ lệ sở hữu đáng kể tại công ty chi trả theo điều kiện của điều khoản cổ tức; lãi vay áp trần mười phần trăm. Cấu trúc ba nấc khiến việc xác định tỷ lệ sở hữu tại thời điểm chi trả và tư cách thụ hưởng thực sự trở thành hai dữ kiện quyết định mức thuế, không phải chi tiết hành chính.
Điều khoản bản quyền của hiệp định này gộp cả phí dịch vụ kỹ thuật: tiền bản quyền bị đặt trần mười phần trăm trên tổng khoản thanh toán, còn phí dịch vụ kỹ thuật có trần riêng bảy phẩy năm phần trăm. Hệ quả thực hành là cùng một hợp đồng dịch vụ kỹ thuật kèm chuyển giao bí quyết, việc tách đúng phần nào là bản quyền, phần nào là phí dịch vụ sẽ cho hai mức trần khác nhau; hợp đồng gộp chung một giá không tách phần là tự đánh mất lợi ích này và dễ bị cơ quan thuế áp mức cao hơn.
3. Đối chiếu với thuế trong nước của Việt Nam
Như nhiều hiệp định khác, trần Canada chỉ phát huy tác dụng khi cao hơn hoặc thấp hơn đúng chỗ so với thuế trong nước: lãi vay trả cho bên cho vay Canada chịu thuế nhà thầu năm phần trăm tại Việt Nam, dưới trần mười phần trăm, nên dòng lãi thực tế không cần đến hiệp định. Cổ tức trả cho công ty mẹ Canada là tổ chức không bị khấu trừ trong nước, tương tự trường hợp các nước khác, nên hiệp định chủ yếu bảo vệ ở chiều Canada đánh thuế và trong các cấu trúc nhận qua cá nhân hoặc qua cơ sở thường trú.
Phí dịch vụ kỹ thuật là nơi hiệp định Canada có giá trị thực tế nhất: khoản phí này khi trả ra nước ngoài có thể chịu thuế nhà thầu theo tỷ lệ trên doanh thu tùy tính chất dịch vụ, và trần bảy phẩy năm phần trăm của hiệp định cùng điều kiện thụ hưởng thực sự tạo ra một mặt bằng bảo vệ mà nhà đầu tư cần chủ động đăng ký áp dụng. Bỏ qua bước thông báo áp dụng hiệp định, doanh nghiệp mặc định bị khấu trừ theo luật trong nước và việc đòi lại sau đó rất tốn thời gian.
4. Điều kiện hưởng và hồ sơ áp dụng tại Việt Nam
Điều kiện gồm tư cách cư trú thuế Canada được chứng nhận bởi cơ quan thuế Canada cho năm liên quan, tư cách người thụ hưởng thực sự của khoản thu nhập, và khoản thu nhập không gắn với cơ sở thường trú của người nhận tại Việt Nam. Với phí dịch vụ kỹ thuật, hồ sơ còn cần chứng minh dịch vụ thực tế được cung cấp: báo cáo công việc, sản phẩm bàn giao và nhân sự thực hiện, vì cơ quan thuế Việt Nam kiểm tra thực chất dịch vụ trước khi công nhận tính chất khoản phí.
Thủ tục đi theo cơ chế thông báo áp dụng hiệp định trước kỳ khai thuế liên quan: nộp thông báo theo mẫu, giấy chứng nhận cư trú đã hợp pháp hóa, hợp đồng và chứng từ thanh toán cho cơ quan thuế quản lý. Nhà đầu tư Canada cũng cần lưu ý phía Canada có cơ chế khấu trừ thuế đã nộp tại Việt Nam khi tính thuế trong nước, và kênh thỏa thuận song phương giữa hai cơ quan có thẩm quyền là lối thoát cuối cùng khi hai nước đánh thuế chồng lên nhau trên cùng một khoản thu nhập.
5. Giải đáp các thắc mắc thường gặp
DTA Việt Nam – Canada giảm thuế khấu trừ tại nguồn thế nào?
Hiệp định đặt trần cho nước nguồn: cổ tức ba nấc năm, mười, mười lăm phần trăm theo tỷ lệ sở hữu; lãi vay mười phần trăm; bản quyền mười phần trăm và phí dịch vụ kỹ thuật bảy phẩy năm phần trăm theo điều khoản riêng. Trần chỉ có ý nghĩa khi thấp hơn thuế trong nước; lãi vay tại Việt Nam chịu thuế nhà thầu năm phần trăm nên thực tế áp mức trong nước.
Thuế suất ưu đãi cho cổ tức, lãi vay, tiền bản quyền là bao nhiêu?
Cổ tức 5/10/15% theo tỷ lệ sở hữu của công ty nhận; lãi vay trần 10%; tiền bản quyền trần 10% và phí dịch vụ kỹ thuật 7,5% theo Điều khoản bản quyền của hiệp định. Đối chiếu trong nước Việt Nam: cổ tức trả tổ chức không khấu trừ, cá nhân 5% thuế thu nhập cá nhân, lãi vay thuế nhà thầu 5%, bản quyền 10%, nên lợi ích hiệp định rõ nhất ở phí dịch vụ kỹ thuật.
Điều kiện để được hưởng thuế suất ưu đãi theo hiệp định?
Người nhận phải là đối tượng cư trú thuế Canada có giấy chứng nhận cư trú cho năm liên quan, là người thụ hưởng thực sự của khoản thu nhập và khoản thu không gắn với cơ sở thường trú tại Việt Nam. Với phí dịch vụ kỹ thuật, cần thêm chứng cứ dịch vụ thật: báo cáo công việc, sản phẩm bàn giao, nhân sự thực hiện để cơ quan thuế công nhận tính chất khoản phí.
Thủ tục xin áp dụng DTA gồm những giấy tờ gì?
Theo cơ chế thông báo tại Việt Nam: thông báo áp dụng hiệp định theo mẫu nộp cơ quan thuế trước kỳ khai liên quan, giấy chứng nhận cư trú thuế Canada đã hợp pháp hóa lãnh sự, hợp đồng vay, li-xăng hoặc dịch vụ kỹ thuật và chứng từ thanh toán. Lưu kèm hồ sơ thụ hưởng thực sự và chứng cứ thực hiện dịch vụ để phục vụ kiểm tra sau.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng