Từ ngày 01/01/2026, cơ chế thuế khoán áp dụng cho hộ kinh doanh trong nhiều năm chính thức bị bãi bỏ. Thay vào đó, hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước chuyển sang phương pháp tự khai, tự tính, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế — bước ngoặt lớn nhất trong quản lý thuế khu vực kinh tế cá thể từ trước đến nay.
Bài viết hệ thống hóa lộ trình, cách tính thuế mới và những điểm hộ kinh doanh cần chuẩn bị ngay, căn cứ pháp luật hiện hành.
1. Mốc thời gian: bỏ thuế khoán từ 01/01/2026
Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội quy định: hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01/01/2026, mà nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế.
Đồng thời, Điều 51 của Luật Quản lý thuế 2019 (quy định về xác định mức thuế đối với hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán) hết hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, theo khoản 3 Điều 52 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15. Đây là lộ trình thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
2. Ba thay đổi cốt lõi hộ kinh doanh cần nắm
- Không còn ấn định thuế khoán: cơ quan thuế không còn xác định mức thuế khoán cố định hằng năm cho từng hộ; hộ kinh doanh tự kê khai doanh thu thực tế, tự tính và tự nộp thuế;
- Ngưỡng miễn thuế nâng lên 1 tỷ đồng/năm: theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 29/4/2026, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026), hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân — gấp đôi ngưỡng 500 triệu đồng trước đó;
- Không còn thuế môn bài: từ 01/01/2026, hộ kinh doanh không còn phải nộp lệ phí môn bài, chỉ thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
3. Cách tính thuế TNCN mới theo Luật 109/2025/QH15
Thu nhập tính thuế được xác định bằng doanh thu của hàng hóa, dịch vụ bán ra trừ đi chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ tính thuế. Số thuế phải nộp = thu nhập tính thuế × thuế suất, với thuế suất theo bậc doanh thu năm:
- Doanh thu năm trên 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng: thuế suất 15%;
- Doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng: thuế suất 17%;
- Doanh thu năm trên 50 tỷ đồng: thuế suất 20%.
Cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng được lựa chọn nộp thuế theo cách tính trên hoặc nộp thuế theo thuế suất nhân với doanh thu tính thuế. Lưu ý: các quy định về thu nhập từ kinh doanh áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
4. “Không hồi tố” — cam kết quan trọng của cơ quan thuế
Đây là băn khoăn lớn nhất của hộ kinh doanh: khi kê khai doanh thu thực tế cao hơn mức khoán trước đây, có bị truy thu các năm cũ không? Câu trả lời là không, theo ba nguyên tắc được Cục Thuế nêu tại Công văn 307/CT-PC ngày 19/01/2026 và khoản 5 Điều 17 Nghị định 68/2026/NĐ-CP:
- Không kiểm tra lại hồ sơ thuế của giai đoạn áp dụng thuế khoán nếu việc ấn định thuế trước đó đã đúng quy định;
- Không sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để suy diễn, áp đặt lại doanh thu các năm trước;
- Không xử lý hồi tố đối với nghĩa vụ thuế đã hoàn thành theo phương thức khoán.
Ngoại lệ duy nhất: trường hợp cơ quan thuế phát hiện hộ kinh doanh có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.
5. Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì ngay
- Hóa đơn điện tử: sử dụng hóa đơn điện tử, trong đó có hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế (Điều 26 Luật Quản lý thuế 108/2025 có hiệu lực từ 01/01/2026);
- Kê khai điện tử: làm quen với ứng dụng eTax Mobile, kê khai theo kỳ theo hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý trực tiếp;
- Sổ sách, chứng từ: ghi chép doanh thu, chi phí đầy đủ vì thuế TNCN nay tính trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) — hộ xác định được chi phí hợp lý sẽ giảm đáng kể số thuế phải nộp;
- Tài khoản ngân hàng riêng: tách bạch dòng tiền kinh doanh để thuận tiện kê khai và đối chiếu.
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm có phải kê khai, nộp thuế không?
Đáp: Ngưỡng 1 tỷ đồng là ngưỡng phải nộp thuế GTGT và TNCN. Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải kê khai, nộp thuế theo quý; chỉ cần thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất vào ngày 31/01 của năm sau. Hộ vẫn phải tuân thủ quy định về hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
Hỏi: Đang nộp thuế khoán năm 2025, sang 2026 có phải làm thủ tục chuyển đổi gì không?
Đáp: Việc chuyển đổi là tự động theo lộ trình pháp luật; hộ kinh doanh cần chủ động đăng ký, sử dụng hóa đơn điện tử và thực hiện kê khai theo phương pháp mới từ kỳ tính thuế năm 2026. Cơ quan thuế các cấp đang tổ chức tập huấn, hỗ trợ trực tiếp.
Hỏi: Hộ kinh doanh có được hoàn thuế GTGT không?
Đáp: Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thực hiện nghĩa vụ GTGT theo quy định của pháp luật thuế GTGT; việc khấu trừ, hoàn thuế GTGT áp dụng theo điều kiện chung (hóa đơn GTGT, thanh toán không dùng tiền mặt).
Đang là hộ kinh doanh và cần rà soát nghĩa vụ thuế năm 2026 cho trường hợp cụ thể của mình? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.
