Mexico thu hút nhà máy xuất khẩu bằng chương trình IMMEX — tạm nhập miễn thuế để tái xuất; Việt Nam dùng mô hình doanh nghiệp chế xuất (DNCX/EPE) trong khu chế xuất, khu công nghiệp. Hai mô hình cùng phục vụ sản xuất hướng xuất khẩu nhưng logic pháp lý và nghĩa vụ tuân thủ rất khác nhau.
IMMEX Mexico: tạm nhập để tái xuất
IMMEX (chương trình thúc đẩy công nghiệp chế tạo, maquiladora và dịch vụ xuất khẩu) do Bộ Kinh tế Mexico (Secretaría de Economía) quản lý. Doanh nghiệp được cấp phép IMMEX được tạm nhập nguyên liệu, linh kiện, máy móc miễn thuế nhập khẩu và thuế GTGT (IVA) với điều kiện hàng hóa sau sản xuất phải xuất khẩu (toàn bộ hoặc tỷ lệ theo cam kết).
Điểm then chốt: IMMEX là giấy phép gắn với doanh nghiệp và chương trình xuất khẩu cụ thể, không gắn với địa điểm khu công nghiệp. Doanh nghiệp phải duy trì hệ thống kiểm soát hàng tồn kho (Anexo 24/31) để chứng minh nguyên liệu tạm nhập đã tái xuất — cơ quan hải quan Mexico kiểm tra đột xuất, vi phạm có thể bị thu hồi phép và truy thu thuế.
Doanh nghiệp chế xuất Việt Nam: khu vực hải quan riêng
DNCX/EPE theo Luật Đầu tư 143/2025 và NĐ 96/2026/NĐ-CP là doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, đặt trong khu chế xuất, khu công nghiệp hoặc khu kinh tế, hoạt động như một khu vực hải quan riêng: quan hệ mua bán giữa DNCX với nội địa được coi là quan hệ xuất nhập khẩu, phải làm thủ tục hải quan.
Ưu đãi cốt lõi: miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư, máy móc phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu; không chịu thuế GTGT với hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ sản xuất (theo pháp luật thuế, hải quan). Khác với IMMEX gắn với giấy phép doanh nghiệp, EPE Việt Nam gắn chặt với địa điểm — phải đặt trong khu chế xuất/khu công nghiệp được quy hoạch.
So sánh nghĩa vụ tuân thủ
- Hải quan: IMMEX — kiểm soát tồn kho nguyên liệu tạm nhập theo Anexo 24/31, báo cáo định kỳ; EPE — khai báo hải quan cho mọi giao dịch với nội địa, duy trì kho riêng, chịu kiểm tra sau thông quan.
- Thuế: cả hai đều miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu; nhưng khi bán vào thị trường nội địa, cả hai đều phải nộp đủ thuế nhập khẩu/GTGT như hàng nhập khẩu thông thường — không có “lối tắt”.
- Lao động: IMMEX chịu Ley Federal del Trabajo Mexico (chia lợi nhuận bắt buộc PTU 10%); EPE chịu Bộ luật Lao động 2019 Việt Nam.
- Rủi ro thu hồi: IMMEX có thể bị đình chỉ nếu không chứng minh được tái xuất; EPE có thể bị thu hồi IRC/giấy phép nếu không duy trì điều kiện DNCX.
Tiêu chí chọn mô hình cho nhà đầu tư châu Á
Chọn IMMEX Mexico khi: thị trường tiêu thụ chính là Hoa Kỳ (tận dụng USMCA, logistics đường bộ), cần linh hoạt địa điểm đặt nhà máy, và chấp nhận hệ thống kiểm soát tồn kho nghiêm ngặt.
Chọn EPE Việt Nam khi: chuỗi cung ứng châu Á, thị trường xuất khẩu là EU, CPTPP, ASEAN (tận dụng FTA của Việt Nam), cần ưu đãi thuế TNDN gắn với khu công nghiệp, và muốn môi trường pháp lý ổn định, chi phí lao động cạnh tranh.
Lưu ý: Việt Nam không có hiệp định thuế với Mexico — cấu trúc sở hữu chéo hai nước cần tính toán thuế khấu trừ tại nguồn theo luật nội địa mỗi bên.
Câu hỏi thường gặp
IMMEX có yêu cầu đặt nhà máy trong khu công nghiệp không?
Không bắt buộc. IMMEX là giấy phép gắn với doanh nghiệp và chương trình xuất khẩu, doanh nghiệp có thể đặt ở bất kỳ đâu tại Mexico, khác với EPE Việt Nam gắn chặt với khu chế xuất/khu công nghiệp.
Doanh nghiệp chế xuất Việt Nam bán hàng vào nội địa có được miễn thuế không?
Không. Hàng hóa DNCX bán vào thị trường nội địa phải làm thủ tục nhập khẩu và nộp đủ thuế nhập khẩu, thuế GTGT như hàng nhập khẩu thông thường.
Vi phạm nghĩa vụ tái xuất trong IMMEX bị xử lý thế nào?
Doanh nghiệp không chứng minh được nguyên liệu tạm nhập đã tái xuất có thể bị thu hồi giấy phép IMMEX, truy thu thuế nhập khẩu và IVA, kèm tiền phạt theo pháp luật hải quan Mexico.
Việt Nam và Mexico có hiệp định tránh đánh thuế hai lần không?
Không. Theo watchlist pháp lý hiện hành, Việt Nam chưa ký hiệp định thuế với Mexico; các khoản thanh toán xuyên biên giới chịu thuế khấu trừ theo luật nội địa mỗi nước.
Liên hệ FLAT Law Firm
FLAT Law Firm tư vấn lựa chọn mô hình sản xuất xuất khẩu: xin giấy phép IMMEX tại Mexico hay thành lập DNCX/EPE tại Việt Nam — từ cấu trúc pháp lý, ưu đãi thuế đến tuân thủ hải quan. Liên hệ để so sánh chi tiết cho chuỗi cung ứng của quý khách.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng