Không đồng ý với bản án sơ thẩm? Pháp luật cho đương sự một “khung giờ vàng” duy nhất: 15 ngày kể từ ngày tuyên án để kháng cáo. Bỏ lỡ thời hạn này mà không có lý do chính đáng, bản án sẽ có hiệu lực và con đường kháng cáo khép lại.
Bài viết hướng dẫn chi tiết thời hạn, thủ tục kháng cáo bản án sơ thẩm theo Điều 271, 273, 278 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và mức án phí phúc thẩm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.
1. Thời hạn kháng cáo 15 ngày (Điều 273.1)
- Đương sự có mặt tại phiên tòa: 15 ngày kể từ ngày tuyên án;
- Đương sự vắng mặt: 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết công khai;
- Gửi đơn qua bưu điện: ngày kháng cáo tính theo dấu bưu điện nơi gửi;
- Ngày cuối rơi vào ngày nghỉ: nếu ngày cuối cùng của thời hạn là ngày nghỉ lễ hoặc nghỉ hàng tuần, thời hạn kết thúc vào cuối giờ làm việc của ngày làm việc tiếp theo.
2. Ai có quyền kháng cáo?
Theo Điều 271, người có quyền kháng cáo gồm: đương sự và người đại diện hợp pháp của họ; cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện để bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước. Viện kiểm sát không “kháng cáo” mà thực hiện quyền kháng nghị theo thời hạn riêng tại Điều 280.
3. Thủ tục kháng cáo: 5 bước
Bước 1 — Soạn đơn kháng cáo: đơn phải có các nội dung bắt buộc: ngày, tháng, năm làm đơn; tên, địa chỉ người kháng cáo; kháng cáo toàn bộ hay phần nào của bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực; lý do kháng cáo và yêu cầu cụ thể; chữ ký hoặc điểm chỉ. Lý do không thể chỉ là “thấy không công bằng” — phải chỉ rõ tòa sơ thẩm sai ở đâu: vi phạm thủ tục, đánh giá chứng cứ hay áp dụng luật.
Bước 2 — Nộp đơn cho Tòa án đã xét xử sơ thẩm: lưu ý quan trọng — đơn kháng cáo nộp cho TAND cấp sơ thẩm đã ra bản án, không phải nộp thẳng lên tòa phúc thẩm. Nếu gửi nhầm lên cấp phúc thẩm, tòa đó sẽ chuyển về sơ thẩm để làm thủ tục.
Bước 3 — Nộp tạm ứng án phí phúc thẩm: sau khi kiểm tra đơn hợp lệ, Tòa án thông báo nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm. Người kháng cáo phải nộp 300.000 đồng trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo và nộp biên lai cho Tòa án sơ thẩm (Điều 17 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14). Không nộp mà không có lý do chính đáng → đơn kháng cáo bị trả lại.
Bước 4 — Thông báo cho các bên liên quan: Tòa án sơ thẩm thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp và đương sự có liên quan về việc kháng cáo; các bên liên quan có quyền gửi văn bản nêu ý kiến về nội dung kháng cáo.
Bước 5 — Chuyển hồ sơ lên cấp phúc thẩm: Tòa án sơ thẩm chuyển đơn kháng cáo và toàn bộ hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân xét xử phúc thẩm.
4. Kháng cáo quá hạn thì sao? (Điều 278)
Kháng cáo quá 15 ngày mà không có lý do chính đáng (thiên tai, dịch bệnh, ốm đau có chứng minh…) thì Tòa án cấp phúc thẩm ra quyết định không chấp nhận việc kháng cáo. Có lý do chính đáng được chứng minh thì vẫn có thể được xem xét — vì vậy mọi giấy tờ chứng minh trở ngại khách quan cần được lưu giữ cẩn thận.
5. Hệ quả: bản án phúc thẩm có hiệu lực ngay
Theo Điều 313.6, bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án — đương sự không được kháng cáo tiếp. Khi đó, con đường duy nhất còn lại là đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm khi có căn cứ (xem bài viết về giám đốc thẩm, tái thẩm).
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Kháng cáo một phần bản án có được không?
Đáp: Được. Đơn kháng cáo phải ghi rõ kháng cáo toàn bộ hay phần nào của bản án; phần không bị kháng cáo, kháng nghị sẽ có hiệu lực pháp luật.
Hỏi: Nộp đơn kháng cáo có phải nộp án phí ngay không?
Đáp: Chưa. Trước mắt chỉ nộp tạm ứng án phí phúc thẩm 300.000 đồng trong 10 ngày sau thông báo của Tòa án; án phí chính thức do Tòa án quyết định trong bản án phúc thẩm theo nguyên tắc bên thua chịu.
Hỏi: Quên thời hạn 15 ngày vì đi công tác có được chấp nhận không?
Đáp: Đi công tác thông thường khó được coi là lý do chính đáng. Chỉ những trở ngại khách quan không thể lường trước và khắc phục được (thiên tai, dịch bệnh, ốm đau nặng có chứng minh) mới có cơ hội được xem xét.
Cần đánh giá khả năng kháng cáo bản án sơ thẩm? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.
