“Mua 1 tặng 1” — chương trình khuyến mãi nghe thật hấp dẫn, khách hàng xếp hàng nườm nượp. Nhưng phía sau quầy, con số lại kể một câu chuyện khác: tặng 1 sản phẩm cho mỗi 1 sản phẩm bán ra nghĩa là giá trị khuyến mại đạt 100% giá trị hàng hóa, gấp đôi trần pháp luật cho phép. Thêm việc quên đăng ký/thông báo chương trình với Sở Công Thương, chiến dịch vốn để xả hàng tồn kết thúc bằng một quyết định xử phạt.
1. Trần 50% giá trị hàng hóa dùng để khuyến mại
Theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP quy định chi tiết hoạt động xúc tiến thương mại, hạn mức tối đa về giá trị của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại không được vượt quá 50% giá trị của hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại (Điều 6). Chương trình “mua 1 tặng 1” tương đương 100% — vi phạm trần một cách rõ ràng, bất kể cách diễn đạt trong quảng cáo. Các cách lách thường gặp đều không có tác dụng: tách quà tặng ra hóa đơn riêng, gọi sản phẩm thứ hai là “quà tặng” thay vì khuyến mại, hay chỉ chạy online — trần 50% áp dụng theo bản chất kinh tế của chương trình.
2. Nghĩa vụ thông báo, đăng ký chương trình khuyến mại
Ngoài trần giá trị, chương trình khuyến mại còn phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký với Sở Công Thương cấp tỉnh theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP, tùy theo hình thức khuyến mại. Nhiều doanh nghiệp chạy flash sale trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử với suy nghĩ “quy mô nhỏ thì không cần giấy tờ” — nghị định không chia sẻ suy nghĩ đó. Bỏ qua thủ tục là một vi phạm độc lập, cộng thêm vào vi phạm về trần giá trị (nếu có).
3. Mức phạt và cách khắc phục khi chương trình đã vi phạm
Vi phạm quy định về khuyến mại bị xử phạt theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, kèm biện pháp khắc phục buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Nếu chương trình đang chạy: (1) dừng hoặc tái cấu trúc ngay — ví dụ chuyển “mua 1 tặng 1” thành giảm giá 50% cho sản phẩm thứ hai, vừa trong trần cho phép; (2) hoàn tất thủ tục thông báo/đăng ký, dù muộn, để thể hiện thiện chí; (3) lưu đầy đủ hồ sơ chương trình (thời gian, số lượng, giá trị) phục vụ làm việc với cơ quan xử phạt.
Về lâu dài, doanh nghiệp nên đưa bước kiểm tra pháp lý vào quy trình marketing: mọi thiết kế khuyến mại phải qua hai cửa — giá trị trong trần 50% và hoàn tất thủ tục trước khi chạy. Đội marketing không nên chạy khuyến mại khi chưa có biên nhận thủ tục, cũng như đội tài chính không thanh toán khi chưa có hợp đồng.
1. Gọi sản phẩm thứ hai là “quà tặng” thì có né được trần 50% không?
Không. Trần 50% áp dụng theo bản chất kinh tế, không theo cách gọi tên. Nếu khách hàng thực nhận hàng hóa trị giá 100% số tiền đã trả, đó là khuyến mại 100% dù gọi là quà tặng, thưởng hay ưu đãi thân thiết. Cơ quan xử phạt nhìn vào tỷ lệ giá trị, và việc đặt tên sáng tạo bị coi là hành vi lách luật.
2. Flash sale chỉ chạy online thì có thoát quy định khuyến mại không?
Không. Nghị định 81/2018/NĐ-CP áp dụng cho hoạt động khuyến mại thương mại không phân biệt kênh — cửa hàng vật lý, website, mạng xã hội, livestream, sàn thương mại điện tử đều thuộc diện điều chỉnh. Khuyến mại online thậm chí còn dễ bị lập bằng chứng hơn vì bài đăng, banner và dữ liệu đơn hàng đều được lưu trữ số.
3. Khuyến mại đúng bằng 50% giá trị hàng hóa có được không?
Được. Quy định dùng cụm từ “không được vượt quá 50%”, nên khuyến mại đúng bằng 50% giá trị hàng hóa là tuân thủ trần (các nghĩa vụ khác như thông báo vẫn áp dụng). Vi phạm bắt đầu từ trên 50%. Khi còn lưỡng lự, nên thiết kế thấp hơn một chút để có biên độ an toàn trước tranh cãi về cách tính giá trị.
4. Quên đăng ký chương trình — đăng ký bổ sung muộn có cứu được không?
Đăng ký muộn không xóa được vi phạm “chạy chương trình không đăng ký”, nhưng là tình tiết giảm nhẹ có ý nghĩa, thể hiện doanh nghiệp không cố tình trốn tránh quản lý. Hãy hoàn tất thủ tục ngay khi phát hiện thiếu sót, giữ biên nhận nộp hồ sơ và xuất trình khi làm việc với cơ quan xử phạt. Phòng ngừa vẫn rẻ hơn khắc phục rất nhiều.
5. Một chương trình có thể bị phạt nhiều lỗi cùng lúc không?
Có. Mỗi hành vi bị xử phạt riêng: vượt trần giá trị, không thông báo/đăng ký, và quảng cáo gian dối về khuyến mại (ví dụ nâng giá gốc để tạo giảm giá ảo) — mỗi vi phạm chịu mức phạt riêng theo nghị định tương ứng. Một chương trình có thể “gánh” nhiều khoản phạt cùng lúc — đó là lý do phải chạy kiểm tra pháp lý hai cửa trước khi bấm nút chạy.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
