Nhà xưởng FDI trong khu công nghiệp nhận thông báo kiểm tra phòng cháy chữa cháy định kỳ, và quản đốc hỏi: bao lâu kiểm tra một lần, ai đến kiểm tra, ban quản lý khu công nghiệp hay công an phòng cháy, cần chuẩn bị hồ sơ gì và kiểm tra không đạt thì bị gì. Từ khi Luật Phòng cháy chữa cháy 55/2024 có hiệu lực, khung kiểm tra an toàn cháy nổ đã được hệ thống lại, doanh nghiệp cần nắm đúng thẩm quyền kiểm tra để chuẩn bị đúng bộ hồ sơ và đúng đầu mối làm việc.
Căn cứ pháp lý đang áp dụng
Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, Nghị định 105/2025/NĐ-CP hướng dẫn và Nghị định 347/2026/NĐ-CP sửa đổi, cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy chữa cháy phải duy trì điều kiện an toàn cháy nổ thường xuyên và chịu kiểm tra định kỳ của cơ quan công an phòng cháy chữa cháy theo phân cấp, với chu kỳ kiểm tra gắn với mức độ nguy hiểm cháy, nổ của loại hình cơ sở theo quy định hiện hành. Ban quản lý khu công nghiệp có hoạt động phối hợp, đôn đốc và kiểm tra nội bộ trong khu, nhưng các hoạt động đó không thay thế cuộc kiểm tra của cơ quan công an có thẩm quyền.
Hồ sơ doanh nghiệp cần chuẩn bị cho kiểm tra phòng cháy gồm: hồ sơ quản lý, theo dõi hoạt động phòng cháy chữa cháy của cơ sở; phương án chữa cháy đã được phê duyệt hoặc theo quy định của loại hình cơ sở; biên bản tự kiểm tra an toàn phòng cháy định kỳ của cơ sở; hồ sơ bảo trì, bảo dưỡng hệ thống báo cháy, chữa cháy và các phương tiện; giấy chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ phòng cháy cho đội phòng cháy cơ sở và lực lượng liên quan; cùng hồ sơ thiết kế, thẩm duyệt, nghiệm thu về phòng cháy đối với công trình thuộc diện thẩm duyệt. Khi kiểm tra không đạt, cơ quan công an lập biên bản, kiến nghị khắc phục có thời hạn, xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP cho các hành vi cụ thể, và áp dụng tạm đình chỉ đối với khu vực, hoạt động có nguy cơ cháy nổ trực tiếp.
Phân tích theo tình huống của doanh nghiệp
Tự kiểm tra định kỳ: việc của doanh nghiệp giữa hai đợt kiểm tra nhà nước
Điều kiện an toàn cháy nổ không được duy trì bằng cách chuẩn bị gấp trước mỗi đợt kiểm tra: pháp luật đặt lên người đứng đầu cơ sở nghĩa vụ tổ chức tự kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy định kỳ tại cơ sở mình và lập biên bản tự kiểm tra lưu hồ sơ. Nội dung tự kiểm tra bao quát lối thoát nạn và khoảng cách an toàn, tình trạng hệ thống báo cháy và chữa cháy, nguồn nước chữa cháy, hệ thống điện và nguồn lửa nguồn nhiệt, việc sắp xếp hàng hóa vật liệu dễ cháy. Một doanh nghiệp có biên bản tự kiểm tra đều đặn qua các kỳ, kèm hành động khắc phục các điểm tự phát hiện, bước vào đợt kiểm tra nhà nước với vị thế của một cơ sở tự quản trị được rủi ro cháy nổ, khác hẳn cơ sở chỉ bắt đầu chạy khi có thông báo kiểm tra.
Chuẩn bị hiện trường: những điểm đoàn kiểm tra nhìn thấy trong mười phút đầu
Đoàn kiểm tra đọc hiện trường trước khi đọc hồ sơ: lối đi và cửa thoát nạn bị hàng hóa chặn, tủ điện và hộp kỹ thuật chứa vật liệu dễ cháy, bình chữa cháy hết hạn kiểm tra hoặc bị che khuất, đèn chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn không hoạt động, kho hóa chất không có biện pháp ngăn cháy lan. Các điểm này đều là vi phạm có thể lập biên bản ngay tại hiện trường và phần lớn không tốn tiền sửa, chỉ tốn kỷ luật duy trì hằng ngày. Vì vậy tuần chuẩn bị trước kiểm tra nên dành phần lớn thời gian cho việc đi hiện trường theo đúng lộ trình một đoàn kiểm tra sẽ đi, thay vì ngồi văn phòng hoàn thiện giấy tờ cho một hiện trường vẫn còn nguyên các lỗi nhìn thấy được.
Trình tự thực hiện và checklist hồ sơ
- Xác định chu kỳ kiểm tra áp cho loại hình cơ sở của mình và cơ quan công an phòng cháy phụ trách theo phân cấp.
- Duy trì hồ sơ quản lý phòng cháy đầy đủ: phương án chữa cháy, biên bản tự kiểm tra định kỳ, hồ sơ bảo trì hệ thống, chứng nhận huấn luyện đội cơ sở.
- Tổ chức tự kiểm tra hiện trường trước đợt kiểm tra nhà nước theo lộ trình đoàn sẽ đi: thoát nạn, hệ thống báo cháy, nguồn nước, điện và nguồn nhiệt.
- Sửa ngay các lỗi hiện trường nhìn thấy được: lối thoát nạn bị chặn, bình chữa cháy hết hạn, chỉ dẫn thoát nạn hỏng.
- Khi kiểm tra không đạt: khắc phục theo kiến nghị trong biên bản đúng hạn và báo cáo kết quả kèm bằng chứng cho cơ quan kiểm tra.
Rủi ro và lưu ý thực tiễn
Rủi ro lớn nhất là nhầm đầu mối thẩm quyền: doanh nghiệp chuẩn bị theo yêu cầu kiểm tra nội bộ của ban quản lý khu công nghiệp và nghĩ rằng như vậy là đủ, trong khi cuộc kiểm tra có hiệu lực pháp lý là của cơ quan công an phòng cháy với danh mục hồ sơ và hiện trường riêng. Rủi ro thứ hai là khoảng trống giữa hai đợt kiểm tra: hệ thống báo cháy hỏng nhiều tháng không ai biết vì không có tự kiểm tra và bảo trì ghi hồ sơ, và ngày đoàn kiểm tra tới cũng là ngày doanh nghiệp lần đầu phát hiện hệ thống của chính mình không hoạt động.
Câu hỏi thường gặp
Kiểm tra PCCC định kỳ bao lâu một lần?
Theo chu kỳ gắn với mức độ nguy hiểm cháy, nổ của loại hình cơ sở theo Luật Phòng cháy chữa cháy 55/2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP). Ngoài kiểm tra định kỳ của cơ quan công an, người đứng đầu cơ sở còn có nghĩa vụ tự kiểm tra an toàn phòng cháy định kỳ tại cơ sở và lưu biên bản tự kiểm tra.
Ai đến kiểm tra PCCC — công an hay ban quản lý khu công nghiệp?
Cuộc kiểm tra có hiệu lực pháp lý do cơ quan công an phòng cháy chữa cháy thực hiện theo phân cấp quản lý cơ sở. Ban quản lý khu công nghiệp có hoạt động phối hợp, đôn đốc và kiểm tra nội bộ trong khu, nhưng không thay thế kiểm tra của cơ quan công an; doanh nghiệp cần sẵn sàng cho cả hai nhưng chuẩn bị hồ sơ theo danh mục của cơ quan công an.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ gì khi kiểm tra PCCC?
Hồ sơ quản lý, theo dõi hoạt động phòng cháy chữa cháy; phương án chữa cháy; biên bản tự kiểm tra an toàn phòng cháy định kỳ; hồ sơ bảo trì bảo dưỡng hệ thống báo cháy, chữa cháy và phương tiện; chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ cho đội phòng cháy cơ sở; và hồ sơ thẩm duyệt, nghiệm thu phòng cháy của công trình thuộc diện thẩm duyệt.
Kiểm tra PCCC không đạt thì bị gì?
Cơ quan kiểm tra lập biên bản ghi nhận các điểm không đạt, kiến nghị khắc phục có thời hạn, xử phạt hành chính theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP cho hành vi vi phạm cụ thể, và tạm đình chỉ khu vực hoặc hoạt động có nguy cơ cháy nổ trực tiếp. Khắc phục xong và báo cáo đúng hạn là cách khép lại hồ sơ kiểm tra.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng