Mưa lớn kéo dài, nước lũ tràn vào nhà máy: máy móc ngâm nước, nguyên liệu hư hỏng, hệ thống điện tê liệt. Chủ nhà máy gọi cho công ty bảo hiểm và nhận câu trả lời khiến nhiều người ngã ngửa: "hợp đồng của anh không bao gồm lũ lụt". Thiên tai có được bảo hiểm hay không — hoàn toàn phụ thuộc vào gói bảo hiểm đã mua.
1. Không phải bảo hiểm tài sản nào cũng bao gồm thiên tai
Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 (08/2022/QH15), phạm vi bảo hiểm do hợp đồng quyết định. Thực tế có ba nhóm: bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc — chỉ chi trả thiệt hại do cháy, nổ (không bao gồm lũ lụt, bão); bảo hiểm mọi rủi ro tài sản — chi trả mọi rủi ro trừ các điều khoản loại trừ ghi trong hợp đồng, và thiên tai (lũ lụt, bão) thường được bao gồm trừ khi bị loại trừ rõ ràng; bảo hiểm gián đoạn kinh doanh — chi trả lợi nhuận mất đi trong thời gian khắc phục (mua kèm hoặc riêng). Doanh nghiệp chỉ mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc mà gặp lũ lụt thì không được chi trả — đây là nhầm lẫn phổ biến và đắt giá nhất.
2. Điều khoản loại trừ: đọc kỹ trước khi ký, đừng đọc khi đã ngập
Ngay cả gói "mọi rủi ro" cũng có loại trừ: thiệt hại do không bảo trì, bảo dưỡng; tài sản nằm trong vùng ngập lụt đã được cảnh báo mà không có biện pháp phòng ngừa; khấu hao, hao mòn tự nhiên; và thiệt hại vượt quá số tiền bảo hiểm (bảo hiểm dưới giá trị). Đặc biệt, nhiều hợp đồng yêu cầu bên mua bảo hiểm phải thực hiện biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại — ví dụ kê cao máy móc khi có cảnh báo lũ; không thực hiện có thể bị từ chối hoặc giảm chi trả.
3. Thủ tục khiếu nại bồi thường khi bị ngập
Thông báo ngay cho công ty bảo hiểm trong thời hạn hợp đồng quy định (thường 24–48 giờ); bảo toàn hiện trường, chụp ảnh, quay phim toàn diện trước khi dọn dẹp — dọn quá nhanh làm mất chứng cứ; lập danh mục tài sản thiệt hại kèm hóa đơn, chứng từ giá trị; phối hợp giám định viên của bảo hiểm kiểm tra; với thiệt hại lớn, thuê giám định độc lập để đối chiếu. Nếu bị từ chối chi trả, yêu cầu văn bản từ chối nêu rõ căn cứ điều khoản — đây là cơ sở để khiếu nại lên cấp cao hơn hoặc khởi kiện.
4. Bài học: mua bảo hiểm theo rủi ro thực tế
Nhà máy ở vùng trũng, gần sông mà chỉ mua bảo hiểm cháy nổ là thiếu sót nghiêm trọng — cần bổ sung bảo hiểm mọi rủi ro tài sản bao gồm thiên tai và cân nhắc bảo hiểm gián đoạn kinh doanh; định kỳ đánh giá lại giá trị tài sản để tránh bảo hiểm dưới giá trị; xây dựng phương án phòng chống lũ (đê bao, bơm, kê cao thiết bị) — vừa giảm thiệt hại thực tế, vừa là điều kiện để bảo hiểm chi trả đầy đủ.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
Câu hỏi thường gặp
Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc có chi trả khi lũ gây chập điện dẫn đến cháy?
Có thể, nếu nguyên nhân trực tiếp của thiệt hại là cháy (thuộc phạm vi bảo hiểm) — nhưng phần thiệt hại do ngập nước thuần túy vẫn không được chi trả; cần giám định phân định.
Ngập do vỡ đê, xả lũ thủy điện thì có phải thiên tai?
Vẫn được coi là rủi ro thiên tai/lũ lụt trong bảo hiểm tài sản; đồng thời có thể xem xét đòi bồi thường từ đơn vị quản lý công trình thủy lợi, thủy điện nếu có lỗi trong vận hành, xả lũ.
Công ty bảo hiểm chậm giám định, chậm chi trả thì sao?
Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 quy định thời hạn chi trả; chậm trễ thì bên mua bảo hiểm có quyền khiếu nại, yêu cầu trả lãi chậm trả và khởi kiện.
Máy móc sửa được sau ngập có được chi trả chi phí sửa không?
Có — chi phí sửa chữa, phục hồi tài sản về trạng thái trước khi xảy ra tổn thất thuộc phạm vi chi trả, trong hạn mức số tiền bảo hiểm.
