Từ 01/01/2026, lương tối thiểu vùng tại Việt Nam được điều chỉnh theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP: Vùng I (Hà Nội, TP.HCM…) là 5.310.000 đồng/tháng, Vùng II 4.730.000 đồng, Vùng III 4.140.000 đồng, Vùng IV 3.700.000 đồng — tăng bình quân khoảng 7,2% so với trước. Nhưng lương tối thiểu chỉ là “sàn”: tổng chi phí thực tế cho một lao động còn bao gồm bảo hiểm bắt buộc, kinh phí công đoàn và các khoản phúc lợi — thường cao hơn 25–35% so với lương gross.
Vì sao lương tối thiểu Việt Nam tăng đều mỗi năm?
Mức tăng bình quân ~7,2% của lương tối thiểu vùng theo Nghị định 293/2025 không phải quyết định ngẫu hứng — nó phản ánh cấu trúc thị trường lao động. Dân số 102,3 triệu với 62,7% trong độ tuổi 15–59, lực lượng lao động 52,9–53,8 triệu người, nhưng tỷ lệ thất nghiệp chỉ khoảng 2,2%: thị trường lao động gần như toàn dụng. Khi cung lao động không còn dư thừa, mặt bằng lương buộc phải tăng — lương tối thiểu chỉ là “sàn” được luật hóa của xu hướng đó.
Chất lượng lao động cải thiện cũng đẩy mặt bằng lương lên: tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp tăng từ 28,8% lên 29,9%, thu nhập bình quân đã lên 9,1–9,2 triệu đồng/tháng. Nhà đầu tư nên đọc lương tối thiểu như “giá sàn của một thị trường đang nâng cấp” — mỗi lần điều chỉnh là một lần chi phí nhân công toàn hệ thống nhích lên, không chỉ với lao động hưởng lương tối thiểu.
Cấu trúc vùng lương và bản đồ nguồn lao động
Bốn vùng lương tối thiểu (I: 5.310.000 đ; II: 4.730.000 đ; III: 4.140.000 đ; IV: 3.700.000 đ) về bản chất là bản đồ giá lao động theo địa bàn. Vùng I (Hà Nội, TP.HCM và vùng kinh tế trọng điểm) lương cao nhất nhưng cũng là nơi tập trung lao động có tay nghề, hạ tầng và chuỗi cung ứng tốt nhất. Bài toán của nhà đầu tư không phải “chọn vùng lương thấp nhất” mà là “chi phí trên một đơn vị sản phẩm thấp nhất” — gồm năng suất, tỷ lệ lỗi hỏng, chi phí đào tạo và tỷ lệ nghỉ việc. Nhiều doanh nghiệp nhận xét công nhân Việt Nam kỷ luật, khéo tay, học việc nhanh — lợi thế giúp bù đắp chênh lệch lương danh nghĩa giữa các vùng.
Bảng lương tối thiểu vùng mới nhất (từ 01/01/2026)
Nghị định 293/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 74/2024/NĐ-CP) quy định mức lương tối thiểu tháng và giờ cho người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, áp dụng theo nơi người lao động thực tế làm việc:
- Vùng I: 5.310.000 đồng/tháng; 25.500 đồng/giờ
- Vùng II: 4.730.000 đồng/tháng; 22.700 đồng/giờ
- Vùng III: 4.140.000 đồng/tháng; 20.000 đồng/giờ
- Vùng IV: 3.700.000 đồng/tháng; 17.800 đồng/giờ
Doanh nghiệp có đơn vị, chi nhánh ở nhiều vùng thì áp dụng mức của từng địa bàn; doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu công nghệ cao nằm trên địa bàn có nhiều mức lương tối thiểu thì áp dụng mức cao nhất. Mọi điều khoản lương trong hợp đồng lao động, thang bảng lương ở mức sàn cũ đều phải được rà soát, điều chỉnh trước khi nghị định có hiệu lực.
Ngoài lương: doanh nghiệp phải trả thêm những gì?
Đây là phần nhiều nhà đầu tư mới bỏ sót khi lập ngân sách. Theo quy định hiện hành, trên mỗi đồng lương làm căn cứ đóng bảo hiểm, doanh nghiệp phải đóng thêm: bảo hiểm xã hội 17,5%, bảo hiểm y tế 3%, bảo hiểm thất nghiệp 1% — tổng cộng 21,5% (người lao động đóng 10,5%: BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%). Ngoài ra, doanh nghiệp đóng kinh phí công đoàn bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Như vậy, một công nhân hưởng lương tối thiểu Vùng I (5,31 triệu đồng) khiến doanh nghiệp tốn thực tế khoảng 6,5–6,6 triệu đồng/tháng chưa kể phụ cấp, thưởng, đồng phục, bữa ăn ca.
Lưu ý quan trọng: lương tối thiểu là mức sàn pháp lý, không phải giá thị trường. Tại Hà Nội và TP.HCM, lương thực tế cho công nhân phổ thông thường cao hơn sàn 20–40%; kỹ thuật viên, kỹ sư cao hơn nhiều lần. Trần đóng bảo hiểm thất nghiệp bằng 20 lần lương tối thiểu vùng cũng tự động tăng từ 01/01/2026 — bộ phận nhân sự cần cập nhật hệ thống tính lương.
So sánh khu vực: Việt Nam còn rẻ đến đâu?
Với mức sàn Vùng I khoảng 5,31 triệu đồng (tương đương hơn 200 USD/tháng), chi phí nhân công Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với Trung Quốc (các tỉnh ven biển), Thái Lan và Malaysia ở cùng phân khúc lao động phổ thông. Tuy nhiên, khoảng cách đang thu hẹp dần qua các lần điều chỉnh lương tối thiểu (bình quân tăng 6–7%/năm trong thập kỷ qua). Lợi thế cạnh tranh bền vững của Việt Nam vì thế không nằm ở “lao động giá rẻ” mãi mãi, mà ở năng suất, kỷ luật lao động và khả năng nâng cấp lên các công đoạn giá trị gia tăng cao hơn.
Chi phí nhân công thực tế: lương tối thiểu chỉ là điểm khởi đầu
Lương tối thiểu tháng hay giờ (25.500/22.700/20.000/17.800 đ/giờ theo vùng) mới chỉ là “giá niêm yết”. Chi phí thực tế cho một lao động còn cộng thêm bảo hiểm bắt buộc (doanh nghiệp đóng BHXH 17,5%, BHYT 3%, BHTN 1%, kinh phí công đoàn 2%…), phúc lợi và chi phí tuyển dụng – đào tạo. Quy tắc ngón tay cái: dự toán chi phí nhân công ≈ lương gross × 1,25–1,35. Doanh nghiệp nào chỉ tính lương tối thiểu khi lập dự án sẽ bị “vỡ” ngân sách nhân sự ngay năm đầu.
Xu hướng tự động hóa đang viết lại bài toán này: các nhà máy FDI thế hệ mới tại Bắc Ninh, Hải Phòng, Bình Dương dùng robot cho công đoạn lặp lại và nâng tỷ trọng kỹ sư, kỹ thuật viên — nhóm lao động mà lương tối thiểu vùng hầu như không còn ý nghĩa định giá. Nhà đầu tư mới nên mô hình hóa cơ cấu “lao động phổ thông + kỹ thuật + tự động hóa” ngay từ đầu, thay vì tối ưu theo mặt bằng lương tối thiểu của năm nay rồi bị động khi sang năm lương tăng tiếp.
Giữ chân người khi “sàn” lương liên tục nâng lên
Mỗi lần lương tối thiểu tăng là một lần mặt bằng kỳ vọng của người lao động dịch chuyển — và trong thị trường thất nghiệp chỉ 2,2%, người lao động “bỏ phiếu bằng chân” rất nhanh. Doanh nghiệp giữ chân tốt thường làm ba việc: gói đãi ngộ tổng thể vượt sàn (lương + thưởng hiệu quả + phúc lợi), lộ trình thăng tiến và đào tạo rõ ràng, và tuân thủ nghiêm pháp luật lao động về hợp đồng, giờ làm, làm thêm, bảo hiểm. Đặc biệt, mỗi đợt điều chỉnh lương tối thiểu là dịp bắt buộc phải rà soát lại toàn bộ thang bảng lương, hợp đồng lao động và hệ thống payroll — chậm một nhịp là vi phạm, mà vi phạm về lương luôn là rủi ro pháp lý đắt giá nhất trong quản trị nhân sự.
Checklist tuân thủ lương – bảo hiểm cho doanh nghiệp FDI
- Xác định đúng vùng: tra cứu Phụ lục địa bàn của Nghị định 293/2025/NĐ-CP theo nơi NLĐ thực tế làm việc (không phải nơi đặt trụ sở).
- Rà soát hợp đồng: mọi HĐLĐ, thang bảng lương, quy chế trả lương ở mức sàn cũ phải điều chỉnh trước 01/01/2026.
- Cập nhật trần đóng BHTN: trần mới = 20 lần lương tối thiểu vùng — kiểm tra lại hệ thống payroll.
- Ngân sách thực tế: lập dự toán chi phí nhân công = lương gross × 1,25–1,35 (bảo hiểm + công đoàn + phúc lợi cơ bản).
- Tư vấn chuyên sâu: liên hệ FLAT Law Firm để rà soát toàn diện nghĩa vụ lao động – bảo hiểm trước mỗi kỳ điều chỉnh lương tối thiểu.
Liên hệ tư vấn
FLAT Law Firm đồng hành cùng nhà đầu tư nước ngoài trong toàn bộ vòng đời dự án tại Việt Nam: từ tìm hiểu thị trường, cấu trúc đầu tư, thủ tục IRC/ERC, đến thuế, lao động, đất đai và vận hành. Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn cho trường hợp cụ thể của quý khách.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
