Tình huống: hóa đơn tiền điện là chi phí vận hành lớn thứ hai của một nhà máy nước ngoài, và khách hàng châu Âu đòi hỏi chứng chỉ điện xanh. Từ 2025, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) của Việt Nam cho phép khách hàng lớn mua điện tái tạo trực tiếp từ nhà máy phát điện. Hai mô hình vận hành thế nào — bài này giải thích.
Hai mô hình: lưới quốc gia và đường dây riêng
Nghị định 57/2025 (được sửa đổi bởi Nghị định 243/2026 ngày 26/6/2026) thiết lập hai mô hình DPPA. Theo mô hình lưới quốc gia, khách hàng mua điện tái tạo qua lưới với ngưỡng tiêu thụ tối thiểu 200.000 kWh/tháng. Theo mô hình đường dây riêng — kết nối trực tiếp giữa nhà máy phát điện và khách hàng — ngưỡng là 20.000 kWh/tháng. Mô hình lưới hợp với nhà máy lớn; mô hình đường dây riêng hợp với khu công nghiệp và cụm nơi nhà máy phát điện ở gần.
Điều kiện tham gia và ký hợp đồng
Tham gia cần đạt ngưỡng tiêu thụ và ký hợp đồng mua bán điện với nhà máy điện tái tạo theo điều khoản mẫu của cơ chế. Khách hàng tiếp tục trả các khoản phí liên quan lưới điện khi dùng lưới quốc gia; phần điện tái tạo thanh toán trực tiếp với bên phát điện. Xác minh ngưỡng hiện hành và mẫu hợp đồng trước khi cam kết — sửa đổi 2026 đã điều chỉnh khung.
Lợi ích và chi phí
Lợi ích ba mặt: tiếp cận điện tái tạo có nguồn gốc truy xuất được (phục vụ báo cáo ESG và yêu cầu khách hàng), tiềm năng ổn định giá dài hạn qua hợp đồng giá cố định, và giảm rủi ro điều chỉnh giá điện lưới. Chi phí gồm ngưỡng tiêu thụ (nhà máy nhỏ có thể không đủ điều kiện), phức tạp hợp đồng, và rủi ro biểu đồ phát điện tái tạo không khớp đường tải nhà máy — cần điện lưới dự phòng.
Lưu ý pháp lý
Điểm hợp đồng then chốt: cơ chế điều chỉnh giá, nghĩa vụ bao tiêu (take-or-pay), thời hạn và điều khoản rút lui, phân bổ phí lưới điện. Vì khung đã sửa đổi năm 2026, xác nhận phiên bản nghị định nào điều chỉnh hợp đồng của mình và điều khoản chuyển tiếp có áp dụng cho dự án ký theo NĐ 57/2025 gốc không. Nhờ luật sư rà soát hợp đồng PPA trước khi ký — ngưỡng và mẫu là quy định, không thương lượng.
Câu hỏi thường gặp
1. Hai mô hình DPPA là gì?
Lưới quốc gia (≥200.000 kWh/tháng) và đường dây riêng trực tiếp (≥20.000 kWh/tháng).
2. Văn bản nào điều chỉnh?
Nghị định 57/2025, sửa đổi bởi Nghị định 243/2026 (26/6/2026).
3. Ai đủ điều kiện?
Khách hàng đạt ngưỡng tiêu thụ hàng tháng và có hợp đồng với nhà máy điện tái tạo.
4. Lợi ích chính cho nhà máy FDI?
Điện tái tạo truy xuất nguồn gốc phục vụ tuân thủ ESG và tiềm năng ổn định giá.
5. Rủi ro hợp đồng chính?
Điều khoản bao tiêu, điều chỉnh giá, rút lui và phân bổ phí lưới.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng