Hoạt động khám bệnh, chữa bệnh khi chưa có giấy phép hoạt động (GPHĐ) là một trong những vi phạm bị xử lý nặng nhất trong lĩnh vực y tế tại Việt Nam: ngoài tiền phạt, cơ sở còn bị đình chỉ dài hạn và buộc nộp lại toàn bộ lợi nhuận bất hợp pháp. Với phòng khám có vốn nước ngoài, hậu quả còn lan sang uy tín thương hiệu và tư cách pháp lý của dự án đầu tư.
Căn cứ pháp lý
- Điểm a khoản 6 Điều 39 Nghị định 117/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP): phạt tiền đối với hành vi cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh mà không có GPHĐ.
- Khoản 7 Điều 39 Nghị định 117/2020/NĐ-CP: hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả.
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP: điều kiện, thủ tục cấp GPHĐ — căn cứ để hợp thức hóa.
Mức phạt cụ thể
Phòng khám hoạt động không có GPHĐ bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng theo điểm a khoản 6 Điều 39 Nghị định 117/2020/NĐ-CP. Cần lưu ý mức này là mức áp dụng đối với tổ chức; cá nhân vi phạm chịu mức bằng một nửa theo quy ước tại Điều 4 của Nghị định. Cùng khung phạt này còn áp dụng cho hành vi khám chữa bệnh vượt phạm vi chuyên môn trong giấy phép hoặc hoạt động tại địa điểm không ghi trong giấy phép. Ngoài phạt tiền, cơ sở bị đình chỉ hoạt động từ 12 tháng đến 24 tháng theo điểm c khoản 7 Điều 39 và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp thu được trong thời gian hoạt động không phép. Nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe, tính mạng người bệnh, người chịu trách nhiệm còn có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh theo Bộ luật Hình sự.
Có bị buộc đóng cửa không?
Có — ở hai tầng. Tầng hành chính: đình chỉ hoạt động 12–24 tháng là hình thức bổ sung bắt buộc kèm theo khung phạt trên; trong thời gian đình chỉ, cơ sở không được tiếp nhận bệnh nhân mới. Tầng thực tế: vì cơ sở chưa từng có GPHĐ nên không có gì để “gia hạn lại” — muốn mở cửa trở lại, nhà đầu tư phải hoàn thành thủ tục cấp GPHĐ từ đầu sau khi chấp hành xong quyết định xử phạt. Sở Y tế địa phương là cơ quan thường trực kiểm tra và xử lý; với phòng khám vốn nước ngoài, thông tin xử phạt còn có thể được chuyển cho cơ quan đăng ký đầu tư để xem xét điều kiện hoạt động của dự án.
Bệnh nhân đã khám được bảo vệ thế nào?
Việc cơ sở không có giấy phép không làm mất quyền của bệnh nhân. Bệnh nhân bị thiệt hại về sức khỏe hoặc tài sản có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 và quy định bảo vệ người tiêu dùng dùng dịch vụ y tế; chi phí điều trị tại cơ sở không phép còn có thể được yêu cầu hoàn trả như một phần của số lợi bất hợp pháp và thiệt hại. Bệnh nhân nên giữ toàn bộ hóa đơn, hồ sơ khám và kết quả điều trị, đồng thời gửi đơn tới Sở Y tế và cơ quan công an nếu có dấu hiệu lừa dối.
Muốn hợp thức hóa thì làm thế nào?
Không có cơ chế “xin cấp phép hồi tố” cho thời gian đã hoạt động trái phép. Lộ trình đúng gồm: (1) chấm dứt ngay hoạt động khám chữa bệnh và chấp hành quyết định xử phạt, nộp lại lợi bất hợp pháp; (2) rà soát điều kiện cấp GPHĐ theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP — cơ sở vật chất, trang thiết bị, người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật và danh sách người hành nghề đều phải đạt chuẩn; (3) nộp hồ sơ xin cấp GPHĐ tới Bộ Y tế (đối với bệnh viện tư nhân) hoặc Sở Y tế (đối với phòng khám); (4) chỉ tiếp nhận bệnh nhân sau khi giấy phép được cấp và phạm vi chuyên môn được phê duyệt. Kinh nghiệm thực tiễn: nhiều dự án FDI “kẹt” ở bước thẩm định thực địa vì mặt bằng thuê chưa đáp ứng điều kiện phòng khám, vì vậy nên thẩm định mặt bằng trước khi ký hợp đồng thuê dài hạn.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khám nước ngoài hoạt động không có giấy phép thì bị phạt bao nhiêu?
Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với tổ chức theo điểm a khoản 6 Điều 39 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, kèm đình chỉ hoạt động 12–24 tháng và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Có bị buộc đóng cửa không?
Có. Cơ sở bị đình chỉ hoạt động từ 12 đến 24 tháng và chỉ được hoạt động trở lại sau khi được cấp giấy phép hoạt động theo đúng thủ tục của Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 — không có cơ chế cấp phép hồi tố cho thời gian đã hoạt động trái phép.
Bệnh nhân đã khám có được bồi thường không?
Có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tài sản theo Bộ luật Dân sự và pháp luật bảo vệ người tiêu dùng, kể cả khi cơ sở không có giấy phép. Bệnh nhân nên lưu giữ hóa đơn, hồ sơ khám và gửi đơn tới Sở Y tế nếu bị từ chối bồi thường.
Muốn hợp thức hóa thì làm thế nào?
Dừng hoạt động, chấp hành quyết định xử phạt, sau đó rà soát và đáp ứng đủ điều kiện theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP rồi nộp hồ sơ xin cấp giấy phép hoạt động tới cơ quan có thẩm quyền trước khi tiếp nhận bệnh nhân trở lại.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng