Bão lũ, dịch bệnh khiến nhà máy, văn phòng phải ngừng hoạt động — người lao động nghỉ ở nhà, doanh nghiệp không có doanh thu. Ai chịu tiền lương những ngày ngừng việc? Điều 99 Bộ luật Lao động 2019 trả lời theo 3 kịch bản, tùy nguyên nhân ngừng việc thuộc về ai.
1. Kịch bản 1: Lỗi của người sử dụng lao động — trả đủ lương
Theo Điều 99 khoản 1, nếu phải ngừng việc do lỗi của người sử dụng lao động thì người lao động được trả đủ tiền lương theo hợp đồng lao động. Lưu ý: dù bề ngoài nguyên nhân là thiên tai, dịch bệnh, nhưng nếu doanh nghiệp hoàn toàn có thể bố trí công việc (làm việc từ xa, chuyển địa điểm…) mà không làm, thì vẫn có thể bị coi là lỗi của người sử dụng lao động.
2. Kịch bản 2: Lỗi của người lao động — người gây lỗi không lương
Theo Điều 99 khoản 2: nếu do lỗi của người lao động thì người đó không được trả lương; những người lao động khác trong cùng đơn vị phải ngừng việc theo thì được trả lương theo mức hai bên thỏa thuận nhưng không thấp hơn mức lương tối thiểu.
3. Kịch bản 3: Thiên tai, dịch bệnh và các nguyên nhân khách quan
Theo Điều 99 khoản 3, khi ngừng việc vì sự cố điện, nước không do lỗi của người sử dụng lao động; thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, địch họa; di dời địa điểm theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; hoặc vì lý do kinh tế, tiền lương ngừng việc do hai bên thỏa thuận:
- Ngừng việc từ 14 ngày làm việc trở xuống: mức thỏa thuận không thấp hơn mức lương tối thiểu;
- Ngừng việc trên 14 ngày làm việc: mức do hai bên thỏa thuận, nhưng phải bảo đảm 14 ngày đầu tiên không thấp hơn mức lương tối thiểu.
Ba điểm mấu chốt: (1) “14 ngày” là ngày làm việc, không phải ngày dương lịch; (2) mức lương ngừng việc phải qua thỏa thuận — doanh nghiệp không được tự ý ấn định; (3) “lương tối thiểu” là mức lương tối thiểu vùng hiện hành tại thời điểm ngừng việc.
4. Hai hành vi sai phổ biến của doanh nghiệp
- Ép người lao động nghỉ phép năm thay cho ngừng việc: phép năm là quyền nghỉ ngơi của người lao động (Điều 113), không thể dùng để “thay thế” nghĩa vụ trả lương ngừng việc;
- Tự ý quyết định mức lương ngừng việc thấp hơn lương tối thiểu hoặc không thỏa thuận với người lao động: trái Điều 99 khoản 3, người lao động có quyền khiếu nại, khởi kiện đòi phần chênh lệch.
5. Phân biệt ngừng việc với các chế độ khác
- Ngừng việc (Điều 99) ≠ tạm hoãn hợp đồng lao động (Điều 30): tạm hoãn là hai bên thỏa thuận tạm dừng thực hiện hợp đồng (đi nghĩa vụ quân sự, bị tạm giữ, ốm đau dài ngày…) — trong thời gian tạm hoãn, người lao động không hưởng lương;
- Ngừng việc ≠ nghỉ không hưởng lương: nghỉ không hưởng lương do người lao động đề nghị và doanh nghiệp đồng ý, còn ngừng việc là tình huống khách quan buộc dừng sản xuất.
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Dịch bệnh phải nghỉ 1 tháng, doanh nghiệp chỉ trả lương tối thiểu vùng có đúng không?
Đáp: Nếu ngừng việc trên 14 ngày làm việc, mức lương do hai bên thỏa thuận, nhưng 14 ngày đầu tiên không được thấp hơn lương tối thiểu. Doanh nghiệp phải thỏa thuận với người lao động, không được tự ý ấn định.
Hỏi: Ngừng việc do mất điện (không phải lỗi doanh nghiệp) có được trả lương không?
Đáp: Có — áp dụng Điều 99 khoản 3 như thiên tai, dịch bệnh: thỏa thuận, sàn là lương tối thiểu.
Hỏi: Tiền lương ngừng việc có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Đáp: Tiền lương ngừng việc vẫn là tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc nếu người lao động vẫn thuộc diện tham gia.
Doanh nghiệp cần xây dựng phương án trả lương khi ngừng việc do thiên tai, dịch bệnh? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. đã qua kiểm tra chất lượng độc lập (2 reviewer + chief, 16/10/2026); thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.
