Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã qua thời nền tảng nước ngoài hoạt động không phép trên thực tế. Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Nghị định 52/2013/NĐ-CP, đã dựng một cửa quản lý rõ ràng cho sàn xuyên biên giới: đạt ngưỡng hoạt động tại Việt Nam thì phải đăng ký với Bộ Công Thương, phải có pháp nhân đại diện trong nước và phải chịu trách nhiệm nền tảng như một sàn trong nước. Bài viết trình bày các điều kiện bổ sung mà sàn nước ngoài phải đáp ứng, thủ tục đăng ký, nghĩa vụ thuế của hàng hóa xuyên biên giới và trách nhiệm của sàn đối với hàng giả trên nền tảng của mình.
Dấu hiệu bị coi là có hoạt động tại Việt Nam
Theo khung Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP, một nền tảng nước ngoài bị coi là có hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam khi có ít nhất một trong ba dấu hiệu: cung cấp giao diện bằng tiếng Việt cho người dùng Việt Nam; sử dụng tên miền .vn; hoặc đạt từ 100.000 giao dịch mỗi năm từ người mua tại Việt Nam. Ngưỡng giao dịch là điểm mới quyết định nhất, vì nó kéo cả các sàn không có giao diện tiếng Việt và không dùng tên miền Việt Nam vào diện quản lý một khi quy mô bán hàng thực tế đã đáng kể. Nền tảng thuộc diện này phải thực hiện đăng ký hoạt động với Bộ Công Thương trước khi vận hành tại Việt Nam hoặc trong thời hạn 60 ngày kể từ khi đạt ngưỡng, thay vì mô hình thông báo nhẹ của thời Nghị định 52/2013/NĐ-CP. Các nền tảng đã được xác nhận theo khung cũ có thời gian chuyển đổi 01 năm, tới hết 30/6/2027, để sửa đổi và bổ sung hồ sơ theo quy định mới — hết cửa sổ này, hoạt động không có đăng ký theo khung mới là hoạt động không phép.
Điều kiện bổ sung và pháp nhân đại diện tại Việt Nam
Điều kiện đặc thù số một của sàn xuyên biên giới là phải có pháp nhân đại diện hoặc tổ chức được ủy quyền tại Việt Nam theo chỉ định bằng văn bản đính kèm hồ sơ đăng ký: đây là đầu mối pháp lý trong nước để cơ quan quản lý liên hệ, yêu cầu cung cấp thông tin, xử lý vi phạm và để người tiêu dùng, người bán Việt Nam thực hiện quyền của mình. Tùy loại hình nền tảng, hồ sơ còn chạm các điều kiện vận hành của nhóm nền tảng trung gian: nhân sự chuyên trách quản lý hoạt động, đề án hoạt động mô tả mô hình và cơ chế vận hành, và với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc livestream bán hàng là cơ chế quản lý dòng tiền của người bán gồm giữ tiền, đối soát, thanh toán và rút tiền minh bạch. Bộ Công Thương thẩm định hồ sơ và trả kết quả đăng ký trong 07 ngày làm việc qua Cổng dịch vụ công quốc gia; hồ sơ bị yêu cầu làm rõ mà nhà cung cấp không bổ sung trong 60 ngày thì thủ tục tự chấm dứt và phải làm lại từ đầu. Pháp nhân đại diện không phải hình thức trang trí: trách nhiệm hành chính và yêu cầu gỡ bỏ nội dung, hàng hóa vi phạm sẽ được cơ quan quản lý áp trực tiếp qua đầu mối này.
Hàng hóa xuyên biên giới chịu thuế thế nào
Hàng bán qua sàn xuyên biên giới vào Việt Nam chịu thuế ở khâu nhập khẩu như hàng hóa nhập khẩu thông thường: thuế nhập khẩu theo biểu thuế của mã HS và thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu, thu qua tờ khai hải quan của lô hàng hoặc qua cơ chế khai cho hàng trị giá thấp gửi bằng dịch vụ chuyển phát nhanh. Điểm thay đổi lớn mà các sàn phải cập nhật vào mô hình giá là Quyết định 01/2025/QĐ-TTg ngày 03/01/2025 đã bãi bỏ Quyết định 78/2010/QĐ-TTg và có hiệu lực từ 18/02/2025: hàng hóa gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh không còn được miễn thuế giá trị gia tăng theo giá trị nhỏ, mọi lô hàng đều chịu thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu không phân biệt giá trị. Trong khi đó, ngưỡng miễn thuế nhập khẩu cho hàng hóa có giá trị từ 1 triệu đồng trở xuống gửi qua chuyển phát nhanh vẫn tồn tại theo Điều 29 Nghị định 134/2016/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP — hai sắc thuế vì vậy có hai số phận khác nhau trên cùng một đơn hàng nhỏ. Sàn và đơn vị logistics của sàn phải thiết kế lại việc hiển thị giá đã gồm thuế, cơ chế thu hộ và chứng từ thuế cho người mua, vì giả định hàng nhỏ được miễn thuế giá trị gia tăng không còn đúng từ tháng 02/2025.
Trách nhiệm của sàn đối với hàng giả
Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 đặt trách nhiệm chủ động lên nền tảng thay vì mô hình sàn chỉ là bên trung gian thụ động. Nền tảng phải thực hiện định danh người bán, kiểm soát và sàng lọc thông tin hàng hóa đăng bán, có cơ chế tiếp nhận phản ánh và loại bỏ hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng cấm khỏi nền tảng khi phát hiện hoặc khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền và chủ thể quyền. Với sàn xuyên biên giới, các nghĩa vụ này được thực thi qua pháp nhân đại diện tại Việt Nam và qua chính hệ thống vận hành của sàn: hồ sơ người bán nước ngoài bán vào Việt Nam, dữ liệu giao dịch và khả năng truy vết nguồn hàng là các điểm cơ quan quản lý sẽ kiểm tra. Sàn buông lỏng kiểm soát để hàng giả tràn lan không chỉ đối mặt chế tài trong lĩnh vực thương mại điện tử và bảo vệ người tiêu dùng, mà còn đối mặt rủi ro bị áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động tại Việt Nam như yêu cầu khắc phục, hạn chế hoặc dừng cung cấp dịch vụ theo khung của luật mới. Việc xây dựng quy trình kiểm duyệt người bán và gỡ bỏ hàng vi phạm vì vậy là một phần của điều kiện vận hành bền vững, không phải hoạt động quan hệ công chúng.
Lộ trình tuân thủ thực hành cho sàn muốn vào Việt Nam
Một lộ trình vào thị trường đúng thứ tự gồm: tự đánh giá dấu hiệu hoạt động tại Việt Nam theo ba dấu hiệu luật định và dự báo thời điểm chạm ngưỡng 100.000 giao dịch; chỉ định pháp nhân đại diện tại Việt Nam và chuẩn bị bộ hồ sơ đăng ký gồm đề án hoạt động, cơ chế vận hành và cơ chế quản lý dòng tiền người bán nếu thuộc nhóm có đặt hàng, livestream; nộp đăng ký tới Bộ Công Thương qua Cổng dịch vụ công quốc gia trước khi vận hành hoặc trong cửa sổ 60 ngày; thiết kế lại chuỗi logistics và thuế cho hàng xuyên biên giới theo trạng thái thuế hiện hành, đặc biệt là thuế giá trị gia tăng không còn miễn cho hàng trị giá thấp; và vận hành hệ thống định danh người bán, kiểm duyệt hàng hóa và xử lý hàng giả như một nghĩa vụ thường trực. Sàn đã hoạt động theo xác nhận của khung cũ cần đặt mốc hoàn tất bổ sung hồ sơ trước khi cửa sổ chuyển đổi đóng lại vào 30/6/2027. Chi phí tuân thủ là có thật, nhưng so với rủi ro bị chặn hoạt động giữa mùa cao điểm bán hàng, đó là khoản đầu tư rẻ nhất của một sàn xuyên biên giới nghiêm túc.
Câu hỏi thường gặp
Sàn thương mại điện tử vốn FDI bán hàng xuyên biên giới thì điều kiện bổ sung gì?
Ngoài điều kiện chung của nền tảng trung gian, sàn nước ngoài thuộc diện có hoạt động tại Việt Nam phải có văn bản chỉ định pháp nhân đại diện hoặc tổ chức được ủy quyền tại Việt Nam trong hồ sơ đăng ký; với nhóm có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc livestream, hồ sơ còn gồm nhân sự chuyên trách, đề án hoạt động và cơ chế quản lý dòng tiền người bán gồm giữ tiền, đối soát, thanh toán và rút tiền. Ngưỡng kích hoạt diện quản lý gồm giao diện tiếng Việt, tên miền .vn hoặc từ 100.000 giao dịch mỗi năm từ người mua Việt Nam theo Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP.
Có phải đăng ký với Bộ Công Thương không?
Có. Nền tảng nước ngoài có hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam theo một trong ba dấu hiệu — giao diện tiếng Việt, tên miền .vn, từ 100.000 giao dịch mỗi năm từ người mua Việt Nam — phải đăng ký với Bộ Công Thương trước khi vận hành hoặc trong 60 ngày kể từ khi đạt ngưỡng. Bộ Công Thương thẩm định và trả kết quả trong 07 ngày làm việc qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Nền tảng từng được xác nhận theo Nghị định 52/2013/NĐ-CP có 01 năm tới hết 30/6/2027 để bổ sung hồ sơ theo khung mới.
Hàng hóa xuyên biên giới chịu thuế thế nào?
Hàng chịu thuế nhập khẩu theo mã HS và thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu như hàng nhập khẩu thông thường. Thay đổi lớn là từ 18/02/2025, theo Quyết định 01/2025/QĐ-TTg bãi bỏ Quyết định 78/2010/QĐ-TTg, hàng gửi qua chuyển phát nhanh không còn được miễn thuế giá trị gia tăng theo giá trị nhỏ — mọi lô đều chịu thuế giá trị gia tăng. Riêng ngưỡng miễn thuế nhập khẩu cho hàng từ 1 triệu đồng trở xuống qua chuyển phát nhanh vẫn còn theo Điều 29 Nghị định 134/2016/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP.
Trách nhiệm của sàn với hàng giả, hàng nhái?
Sàn phải chủ động: định danh người bán, kiểm soát và sàng lọc thông tin hàng hóa, tiếp nhận phản ánh và loại bỏ hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ và hàng cấm khi phát hiện hoặc khi cơ quan có thẩm quyền, chủ thể quyền yêu cầu, theo Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15. Với sàn xuyên biên giới, nghĩa vụ thực thi qua pháp nhân đại diện tại Việt Nam và dữ liệu định danh, giao dịch của người bán. Buông lỏng kiểm soát khiến sàn đối mặt chế tài thương mại điện tử, bảo vệ người tiêu dùng và các biện pháp quản lý hoạt động tại Việt Nam theo luật mới.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng